Door: Marcel van Engelen
Gepubliceerd: donderdag 20 september 2007 22:54
Update: donderdag 20 september 2007 22:57
Voor wie het nog niet wist, had Leonardo DiCaprio een videoboodschap. ‘We leven in het milieutijdperk, of je het nu leuk vindt of niet.’
Nee, leuk is het niet. In elk geval niet na het zien van The 11th Hour, de documentaire die DiCaprio aan elkaar praat en mede produceerde. De titel is ietwat misleidend. Vijf over twaalf sluit beter aan bij de alarmerende teksten van de milieudeskundigen in de film.
DiCaprio’s documentaire, gisteren in Nederland in première bij het festival Film by the Sea en komende maand in de bioscopen, is breder van opzet dan die van Al Gore, An Inconvenient Truth, een jaar oud en nog altijd nagalmend. In The 11th Hour is klimaatverandering slechts een van de symptomen die voorbij komt om aan te tonen dat de mens de aarde ‘uit balans’ heeft gebracht, om niet te zeggen doodziek heeft gemaakt. Pratende hoofden dragen de film, afgewisseld met beelden van orkanen en vervuilde meren. En van prachtige vissen, om te laten zien hoe wonderschoon de natuur ook kan zijn. Twee woorden duiken steeds op: ramp en rampzalig.
DiCaprio (Oscarnominatie voor rol in Blood Diamond vorig jaar) maakt zich al jaren druk om onze planeet. Voor wat het waard is: het Amerikaanse online milieumagazine Grist kroonde hem als allergroenste acteur, nog voor oudgediende Robert Redford, al jaren met het thema in de weer, en Cameron Diaz, George Clooney en Brad Pitt. Milieu leeft in Hollywood. DiCaprio rijdt een hybride auto, heeft zonnepanelen op zijn huis, maar moest voor de wereldpremière van zijn film wel het vliegtuig nemen naar Cannes. ‘Geen privéjet’, zei hij daar op een persconferentie. ‘Ik probeer zo veel mogelijk commercieel te vliegen.’ Met een gewoon vliegtuig bedoelde hij.
Zijn film laat weinig ruimte voor nuance. De tientallen deskundigen, vrijwel allemaal uit de ‘milieuhoek’, bezigen stuk voor stuk grote woorden. Natuurkundige Stephen Hawking ziet Venus, met bijna 500 graden Celsius, als ons voorland. Een ander hoort in zijn dromen steeds toekomstige generaties schreeuwen. Waar zijn jullie nu helemaal mee bezig?
The 11th Hour presenteert weinig of geen wetenschappelijke cijfers, wat het, anders dan op Al Gores film, moeilijk schieten maakt voor de sceptici die dat hele milieugedoe maar overdreven vinden. Toch is de film overtuigend. Meer nog: deprimerend.
Dat moeten ook de filmmakers zich hebben gerealiseerd. Het laatste deel ruimden ze in voor hoop. Het kan namelijk ook anders. Het mooie is zelfs: wij gaan het doen, wij zijn de generatie die de aarde weer beter kunnen maken. Met schone technologie, die bestaat. En het kan snel. Een oud CIA-directeur haalt in herinnering hoe snel de autofabrieken in Detroit in 1941 omschakelden naar het vervaardigen van tanks en militaire vliegtuigen.
‘Drie jaar en acht maanden later hadden we Japan verslagen, het fascistische Italië en nazi-Duitsland.’
De conclusie van Nederlandse milieudeskundigen na afloop: niks nieuws en erg Amerikaans. ‘Maar ik ben blij dat de boodschap ook op deze manier naar buiten komt’, zei Greenpeacedirecteur Liesbeth van Tongeren. ‘Deze film vergroot het gevoel van urgentie.’