Door: Kustaw Bessems 
Gepubliceerd: zondag 25 november 2007 22:40
Update: zondag 25 november 2007 22:43
Geen gesip op het congres van de SP. De loyale leden konden de volgende overwinning al proeven.
Somberen over de SP is de trend. Tientallen raadsleden zijn gestopt of uit de partij gestapt, een senator die met voorkeursstemmen werd gekozen is eruit gezet, de hoofdredacteur van het partijblad werd ontslagen en een kritisch statenlid uit Gelderland is geroyeerd. Onwelgevallige geluiden op SP-websites worden gewist en in de peilingen verliest de partij.
Maar gezien de astronomische groei die de SP heeft doorgemaakt, zijn die problemen niet alleen begrijpelijk, ze zijn ook nuttig. De ellende is klein genoeg om te beheersen en groot genoeg om het saamhorigheidsgevoel te bevorderen. Voor dat laatste is niets handiger dan gemeenschappelijke vijanden. Op het congres dat de SP zaterdag hield in Rotterdam werd op drie soorten vijanden naar hartenlust gescholden: de ‘baantjesjagers’ die de partij in een kwaad daglicht hebben gesteld. De sensatiebeluste media die daar al te gretig verslag van deden. En PvdA-minister Ter Horst die wil verbieden dat SP-volksvertegenwoordigers hun vergoeding nog rechtstreeks in de partijkas kunnen laten storten.
Er waren weinig critici te horen die bijvoorbeeld vinden dat Jan Marijnissen niet tegelijk fractievoorzitter in de Tweede Kamer en partijvoorzitter moet zijn. Of dat leden meer ruimte verdienen voor discussie. Geen wonder, want in het half jaar voor een congres worden alle discussies al gevoerd in afdelingen door het land en wordt onenigheid weggemasseerd. Alleen het gestaalde kader komt centraal bijeen en is het tegen die tijd eigenlijk al over alles eens.
‘Ben je een beetje jaloers?’, vroeg SP-Kamerlid Remi Poppe aan PvdA-collega en gast Mariëtte Hamer. Diplomatiek antwoordde die dat elke partij een eigen cultuur heeft en dat ‘het chaotische meer bij de PvdA past’. Nee, van chaos had de SP geen last. Het congres viel op door een indrukwekkend conformisme.
Dat begint met een uitnodiging waarin staat dat de discussies in de partij hier worden ‘afgerond’. Dat zit in het harde applaus voor het Amsterdamse SP-raadslid Laurens Ivens. Hij schreeuwde dat kritische SP-leden ‘het bestuur en de partijraad schofferen’ en dat ‘iedereen zich moet verenigen’ achter een genomen besluit. Het zit in het betoog van de vertegenwoordigster uit Uden die vindt dat je de SP alleen ‘zonder ophef’ mag verlaten want anders ben je niet ‘fatsoenlijk’. ‘We moeten de gelederen sluiten!’
Ook werden er geen moties behandeld die de eigen politici ergens toe moeten bewegen. Uitsluitend moties van de SP tegen het CDA, tegen Ter Horst, tegen de rest. Marijnissen: ‘Er is bij ons eigenlijk weinig discussie over het beleid. Iedereen vindt dat we het wel goed doen.’
Voor de problemen zijn oplossingen bedacht. Marijnissen: ‘Wie van de SP een praatclub wil maken, moet zich op zijn positie beraden.’ En er is meer ‘politiek-ideologische scholing’ nodig, aldus het bestuur.
Dan kan de partij door met haar opmars. Op jacht naar aanhang, naar macht. Daarbij wordt door niet-SP’ers nog altijd onderschat dat de partij dat in de eerste plaats doet met actie voeren en dat politiek pas daarna komt. Volgende doelwit: allochtonen. De PvdA, de grote concurrent, is onder die groep nog populair. Maar de gedisciplineerde SP’ers zullen hun beproefde methode gebruiken – ‘er in de wijken gewoon op afgaan’ – en ze proberen van de PvdA af te pakken.