Door: Kustaw Bessems 
Gepubliceerd: zondag 9 december 2007 22:21
Update: zondag 9 december 2007 22:26
En, hoe was het op het VVD-congres?
Druk! Met 1.500 van de 40.000 leden ter plekke – ze hadden ook nog 300 machtigingen op zak – werd een record gevestigd. ‘Allemaal steun voor Mark Rutte’, voorspelde oud-minister Gerrit Zalm ’s ochtends. Hij zou gelijk krijgen. Er waren ook sensatiezoekers die baalden omdat ze het zinderende congres hadden gemist in Veldhoven, in september, waar het verwijderen van Rita Verdonk uit de Kamerfractie werd besproken. De sfeer was uitstekend. Het hielp dat oud-minister Benk Korthals was gevraagd als dagvoorzitter. Die gaf de vergadering de sfeer mee van een dispuutsavond in het Leiden van 1971.
Is het gedoe nu over, bij de VVD?
Er was geen gebrek aan bezweringsformules. Wie je ook sprak, iedereen begon over strepen die moesten worden getrokken, eenheid die moest worden uitgestraald en navels waar niet langer naar mocht worden gestaard. Moties die riekten naar toenadering tot Verdonk of onvrede met Rutte werden met maoïstische meerderheden verworpen. Rutte kreeg de ene ovatie na de andere. De weinige zeer kritische leden, zoals het inmiddels beruchte Staphorster raadslid Jan Talen (krulsnor!) werden getrakteerd op gejoel uit de zaal. Rutte had ook wel een beetje vals gespeeld door een speech aan het begin van de dag te houden waarin hij botweg stelde: ‘We móeten aan het eind van de dag de gelederen sluiten.’ Dat geeft druk.
Hoe deed Rutte het?
Heel behoorlijk. Tot nu toe komen zijn betere optredens steeds net te laat. Zijn beste debat voerde hij vlak ná de nederlaag bij de Kamerverkiezingen, zijn beste toespraak hield hij vlak nádat de kwestie-Verdonk was ontspoord. Zaterdag sprak hij voor het eerst overtuigend zónder dat hij tot het uiterste was getergd. Dat hij al weken het land in trekt om onrust weg te nemen bij de afdelingen, blijkt een goede oefening. Hij had ook een bijna Wiegeliaanse punchline: ‘Vaak wordt gezegd dat Balkenende zo’n bescheiden man is. Hij hééft ook heel veel om bescheiden over te zijn.’
Wiegel wilde de partij toch opheffen?
Wiegel kon om gezondheidsredenen niet op het congres zijn, maar hij had een brief naar de vergadering gestuurd met daarin de suggestie om onderzoek te doen naar een nieuwe brede, liberale volksbeweging. Die brief zou besproken zijn als een lid erover was begonnen. Maar de hele dag was er niet één van de 1.500 die ook maar zijn naam noemde. Pijnlijk voor een oud-partijleider en erelid. Er werd een motie aangenomen met precies de tegenovergestelde strekking: de VVD’ers willen best breed zijn en ook een beetje volks, maar bínnen hun huidige partij. Wiegel kreeg eerder ook al niet zijn zin toen hij verzoening met Verdonk bepleitte. Zijn invloed is momenteel nihil.
Eind goed al goed?
Dat is de vraag. Wiegel mag zich dan bij het partijkader niet populair hebben gemaakt, hij wijst wel op een belangrijk punt: de peilingen. Rutte riep zaterdag dat hij de kiezers die naar Verdonk, Geert Wilders of andere partijen zijn verdwenen, niet wil opgeven. Toch is het niet denkbeeldig dat Rutte van de VVD een degelijke, rechts-liberale partij heeft gesmeed die nog slechts voor een beperkt publiek aantrekkelijk is. In kringen rond Rutte verwacht men bij de komende verkiezingen geen spectaculaire resultaten. Maar elke voorspelling over elke partij is vandaag de dag riskant. Het electoraat is grilliger dan ooit.