Fanatici bepalen niet wat wij mogen schrijven

Door: Ben Rogmans
Gepubliceerd: woensdag 12 december 2007 07:55
Update: dinsdag 18 december 2007 10:39

De plaatsing van een bewerkte illustratie van de hindoegod Gayatri Mata in Dagblad De Pers van 30 november heeft tot heftige reacties binnen de Nederlandse hindoegemeenschap geleid. Inmiddels zijn ook de eerste doodsbedreigingen binnen. De hoofdredactie legt uit en maakt ook duidelijk dat wij ons niet laten intimideren door fanatieke religieuze groeperingen.

• Reactie: Dankwoord Stichting Pandit Hindu
  

Dagblad De Pers publiceerde op vrijdag 30 november een artikel over kidults, dertigers die maar niet volwassen willen worden. Het verhaal ging over de infantilisering van de consument en de daarbij behorende gadgets, cadeautjes en gedragingen. Het verhaal was geïllustreerd met een afbeelding van een veelarmige hindoegod in combinatie met de spullen die in het verhaal voorkomen.

Kort na de publicatie van die illustratie kregen wij enkele e-mails binnen van hindoes die zich beledigd voelden door de wijze waarop wij gebruik maakten van de afbeelding van hun god.

Op enkele internetfora voor hindoes ontstond een discussie over de vraag of men ons collectief een petitie zou aanbieden. Het Pandit Register Nederland eist in die petitie rectificatie, excuses, uitleg over wie/wat Gayatri Mata wél is en een schenking van 1.000 euro aan een goed doel.

Op enkele andere websites werd de discussie wat ruwer: onze journalist is daar met de dood bedreigd door enkele fanatieke hindoes. In een gesprek met een van de meer gematigde hindoe-voormannen in Nederland is ons te verstaan gegeven dat we die doodsbedreigingen zeer serieus moeten nemen. We hebben er daarom gisteren melding van gedaan bij de politie in Amsterdam. Er zijn overigens ook veel hindoes die in hun reacties elke vorm van geweld afwijzen: ‘Laat je niet afleiden door onwetenden. Bewandel je pad, hou je hoofd recht en al het goede zal jouw pad kruisen. Wij zijn hindu alleen en slechts met liefde zal je je doelen bereiken’, schrijft Devanand uit Rotterdam op Pandit Register Nederland.

In de controverse tussen de krant en een deel van de hindoegemeenschap gaat het om een paar verschillende zaken. In de eerste plaats om het gebruik van de afbeelding in combinatie met speelgoed en dergelijke. Vast staat dat noch de maker van die illustratie, noch de beeldredactie, noch de auteur van het verhaal, noch de dienstdoende eind- en hoofdredacteur zich op de avond voor publicatie bewust was van het feit dat het hier een hindoegod betrof.

Misschien een beetje dom en onachtzaam, maar zeker niet gemeen bedoeld.

Was het ons wel bekend geweest, dan hadden we de illustratie niet gebruikt. Vooral omdat de relatie tussen het artikel en de afbeelding van Gayatri Mata volstrekt afwezig was. We wisten ook niet vooraf dat het op deze wijze gebruiken van die illustratie voor hindoes beledigend zou zijn. Dat zou in dit geval een extra reden zijn geweest om de illustratie niet te plaatsen. En daarom bieden we bij deze onze excuses aan aan iedereen die zich hierdoor gekwetst voelt.

Iets anders en veel principiëler, is de wijze waarop aanhangers van diverse religies ons de wet proberen voor te schrijven. We hebben daarover kortgeleden een discussie met een aantal redacteuren gevoerd, naar aanleiding van de rel rondom de foto van moslim-homo’s die in het Gemeentemuseum in Den Haag zou worden geëxposeerd.

Onze belangrijkste constatering was dat er in Nederland in toenemende mate sprake is van vermijdingsgedrag uit vrees voor fanatieke religieuze groeperingen. Onze belangrijkste conclusie was dat wij daar niet aan mee willen doen. Als krant, als redactie, accepteren we niet dat religieuze groeperingen op grond van regels die binnen die groepen gelden, gaan bepalen wat wij wel en niet mogen. We verwerpen het principe dat journalisten niets mogen doen dat mensen met religieuze opvattingen kwetst. Als die mensen zich gekwetst voelen dan is dat hun probleem, niet het onze. Als het ze niet bevalt kunnen ze naar de rechter stappen.

We vinden verder dat het de krant niet past om te kwetsen om het kwetsen, of om een rel te schoppen, het nieuws te halen, reacties uit te lokken. In dat geval zouden we immers het kwetsen van mensen inzetten als marketinginstrument om de krant beroemd te maken. En dat willen we uitdrukkelijk niet. Maar wij kunnen niet garanderen dat wij nooit meer op iemands tenen gaan staan. Kwetsen van religieuze gevoelens kan onvermijdelijk zijn en zelfs functioneel. Dat dat bij het afbeelden van de hindoegod nú niet het geval was, is de reden voor onze excuses.

Alles bijeen leidt dit tot de conclusie dat we ons vrij blijven voelen om alles te publiceren wat we willen, dat we publicaties die religieuze groepen kunnen kwetsen niet uit de weg gaan en natuurlijk dat we nodeloos kwetsende artikelen en afbeeldingen niet zullen plaatsen.

Tot slot een woord over de dreigementen. Geweld gebruiken of daarmee dreigen is verwerpelijk en geen factor bij onze besluitvorming. Voor al diegenen die ons hebben willen overtuigen met redelijke argumenten hebben wij het grootst mogelijke respect. Degenen die naar botte intimidatie hebben gegrepen, hebben zich veel ernstiger gediskwalificeerd dan wij met onze vergissing.

Reageer Stuur door Print

• 18:02 Tientallen aanrijdingen door gladheid
• 17:30 Bommelder Schiphol aangehouden
• 17:10 'Meldpunt geen zaak regering'
• 16:36 ROC in Zwolle ontruimd na dreigement
• 16:13 Kamer wil uitspraak Rutte