Door: Annemieke van Dongen
Gepubliceerd: woensdag 30 januari 2008 23:57
Update: donderdag 31 januari 2008 09:33
Lang leve de koningin! Lang leve onze goudmijn! Beatrix wordt donderdag zeventig. En van ons mag ze nog wel even blijven, want jaarlijks levert ze de BV Nederland vier tot vijf miljard euro op.
Inderdaad, het onderhoud van zeiljacht De Groene Draeck is niet goedkoop. De gouden koets kost meer dan een Fiat Panda en er zijn maar weinig Nederlanders die een nettoloon van bijna acht ton per jaar verdienen. Toch moet het maar eens afgelopen zijn met het geklaag over de kosten van ons koningshuis. De 114 miljoen euro die we dit jaar kwijt zijn aan de monarchie – van het onderhoud van de paleizen tot de beveiliging bij staatsbezoeken – is een schijntje vergeleken met het voordeel dat koningin Beatrix ons oplevert.
| Foto: Reuters
Holland-promotie
Ze is onze troef bij handelsmissies en diplomatieke aangelegenheden. Met haar kwart eeuw ervaring is ze niet alleen een stabiliteitsfactor van belang, maar ook het collectief geweten van onze democratie. En in termen van Holland-promotie, zowel buiten de landsgrenzen als daarbinnen, benadert het ‘merk Beatrix’ miljardenmerken als Heineken en Phillips. ‘De waarde die haar persoon – inclusief kapsel – vertegenwoordigt, is ongekend. Dat is nauwelijks in geld uit te drukken’, verzucht merkendeskundige Bas Kist.
En toch kom je een eind als je gaat rekenen. Econoom Harry van Dalen becijferde dat het koningshuis ons jaarlijks vier tot vijf miljard euro oplevert. Hij vergeleek monarchieën met andere staatsvormen en kwam tot de conclusie dat koninkrijken het structureel beter doen. Hun nationale inkomen groeide de afgelopen decennia jaarlijks met gemiddeld een procentpunt meer. Voor de bijna 28 jaar dat Beatrix staatshoofd is, komt die monarchiebonus, gecorrigeerd voor inflatie, neer op ruim 86 miljard euro. Als CEO van de BV Nederland doet Beatrix het dus fantastisch. Zij is haar salaris van tweehonderd euro per gewerkt uur ruimschoots waard. Maar wát doet ze zo goed?
Onberispelijk imago
Naast de verdiensten van Beatrix als promotor van Nederland, straalt haar onberispelijke imago af op bedrijven van die het predicaat ‘hofleverancier’ of ‘koninklijke’ dragen. Een onderneming die het vorstelijke wapen wil voeren moet minimaal honderd jaar bestaan en een smetteloze geschiedenis hebben. ‘Het predicaat is een soort keurmerk; het geeft aan dat ons bedrijf goed te boek staat. Dat geeft klanten vertrouwen’, beaamt Marian Reitsma van beddenfabrikant Koninklijke Auping.
Het koninklijke label is niet de enige manier waarop het bedrijfsleven profiteert van de populaire vorstin. Haar staatsbezoeken zijn een belangrijke katalysator voor handelsmissies, zegt koningshuisdeskundige Fred Lammers. ‘Tijdens ontvangsten die Beatrix organiseert, zoals een concert of diner, zorgt ze dat de juiste mensen naast elkaar zitten. Ze schept een klimaat om informeel contacten te leggen.’ Nog afgezien van haar contacten, heeft ook haar aanwezigheid op zich effect. ‘Door de aanwezigheid van Hare Majesteit is de zichtbaarheid en uitstraling van een economische missie veel groter. Er is veel meer media-aandacht’, zegt VNO-NCW-voorzitter Bernard Wientjes. ‘De koppeling met een koninklijk bezoek geeft de bedrijven die in haar gezelschap meereizen een kwaliteitsstempel. De symbolische waarde is erg groot.’
Uit de gevangenis dankzij Bea
Ook in de internationale diplomatie blijkt Beatrix soms een handige troef. Zo zou zij er tijdens een staatsbezoek aan de Thaise koning Bhumibol persoonlijk voor gezorgd hebben dat de tot levenslang veroordeelde Machiel Kuijt vrijkwam. ‘Bij zulke zaken doet zij tussen de soep en het hoofdgerecht een goed woordje bij haar tafelgenoten’, zegt historicus en koningshuisdeskundige Jan Kikkert. Vooral in niet-westerse landen zijn staatsbezoeken de gelegenheid bij uitstek om zonder diplomatieke rompslomp iets voor elkaar te krijgen. En als iemand weet hoe dat moet, is het onze koningin, zegt staatsrechtdeskundige Peter Rehwinkel, tevens burgemeester van Naarden. ‘Beatrix is een perfect visitekaartje; ze vertegenwoordigt Nederland vlekkeloos. Zij spreekt haar talen en heeft haar contacten goed op orde. Als ze iets te vieren heeft, is iedereen erbij. Van Nelson Mandela tot Kofi Annan.’
Invloed op ministerraad
Wie denkt dat de vorstin in de binnenlandse politiek een zuiver ceremoniële functie heeft, zit er volgens Kikkert flink naast. ‘Beatrix is een doortastend persoon. Zelfs een minister-president kan niet zomaar om haar heen.’ Tijdens haar maandagse onderonsjes met de premier schroomt ze niet om haar mening door te drukken, weet de historicus. ‘Ruud Lubbers heeft me wel eens verklapt dat de koningin het totaal niet eens was met een besluit dat de ministerraad had genomen. De vrijdag daarop meldde hij de ministerraad dat hij er nog eens over had nagedacht en op de beslissing wilde terugkomen.’
'Balkenende vreest haar'
Met Balkenende kan de koningin minder goed door een deur dan met zijn voorgangers Lubbers en Kok. Maar hij luistert wel. ‘Hij heeft respect dan wel een zekere vrees voor haar.’
Door de wekelijkse gesprekken met de minister-president is Beatrix ons collectieve geheugen geworden van 28 jaar van opeenvolgende regeringen, zegt econoom Harry van Dalen. ‘Met haar bemoeienis verbetert ze het functioneren van onze democratie. Zo zorgt ze voor stabiliteit, vertrouwen en economische groei.’ En dat levert jaarlijks ruim vier miljard euro op.