Door: Arnold Karskens 
Gepubliceerd: zondag 27 april 2008 22:55
Update: maandag 28 april 2008 07:15
De wederopbouw van Uruzgan verloopt traag. Ondanks de vele miljoenen die erin worden gepompt. Onveiligheid, gebrek aan personeel en duistere krachten houden snelle vooruitgang tegen.
Ir. Masaud veegt het zweet van zijn voorhoofd. Hij werkt aan het grootste project in Uruzgan, de bouw van een 3,5 miljoen dollar kostend hoofdbureau van politie in Tarin Kowt. Dat het bouwwerk over vijf maanden moet worden opgeleverd, terwijl de muren nog in de steigers staan, is zijn minste zorg. Hij somt wat wrijvingspunten op. De bouwstenen haalt hij uit Kandahar, waar ze één dollar kosten. Het transport, vanwege het gevaar op aanslagen, verdubbelt die prijs. En ook het vinden van dertig specialisten als lassers verloopt moeizaam.
| Foto: Arnold Karskens
Maar zijn echte probleem is het gevaar. Zijn voorganger werd een week eerder ontvoerd. ‘s Avonds klopten mannen in politie-uniform aan bij zijn kantoor. Of hij mee naar het bureau wilde komen. Ze reden weg in een politieauto, de stad uit, en sloten hem op in een kelder van een woonhuis.
‘De ontvoerders eisten 100.000 dollar losgeld, maar mijn collega wist na twee nachten te ontsnappen.’ Wie erachter zitten, denkt hij te weten: ‘Ik durf dat niet hardop te zeggen.’
De reden wel. Het megaproject trekt begerige ogen aan. Een zakenman die niet bij naam genoemd wil worden, wijst met zijn vingers naar de autoriteiten. ‘De ontvoering vond plaats op een paar honderd meter van het bestaande politiebureau. Geen crimineel rijdt daar rond in een politieauto zonder warme contacten.’
Anno 2008 is Tarin Kowt een booming town. Kende het stoffige gehucht in Uruzgan twee jaar geleden nog geen meter geasfalteerd wegdek, nu stromen miljoenen euro’s naar een van de meest achtergebleven oorden van Afghanistan. De modernisering verloopt echter niet zonder rimpeling.
Walid Dullah, manager van een architectenbureau in Tarin Kowt, heeft geen naambordje op zijn kantoor. In zijn werkkamer staat een bed naast het bureau. Een geweer ligt in de kast. ‘Iedere nacht ben ik bang dat ze me komen halen. Mijn opa is door de taliban vermoord in februari, maar er kunnen ook criminelen langskomen. Tegen de nachtwakers heb ik gezegd: iedereen die in het donker aanklopt en geen bekende is: Schieten!’ De enorme geldstroom naar Uruzgan trekt verkeerde lieden aan, verzekert hij. ‘Je kunt niemand vertrouwen. Ook de politie niet.’
De meeste bouwactiviteiten vinden plaats op enkele vierkante kilometers in het centrum van de stad. Dat is het best bewaakte deel van Uruzgan, naast het gouverneursgebouw. Hier worden straten verhard en verrijst het ene na het andere regeringskantoor. Walid Dullah ontwerpt nieuwbouwplannen voor het eerste filiaal van de Bank van Afghanistan in Uruzgan. Maar de kwaliteit van de bouw is vaak belabberd, verzekert hij. Als voorbeeld wijst hij naar de fundering van een gebouw van het ministerie van Onderwijs. Er is zo weinig cement gebruikt, maar wel veel zand, dat de stenen eenvoudig zijn los te trekken. Inmiddels verricht hij herstelwerkzaamheden aan het dak van het provinciehuis, dat nauwelijks twee jaar geleden werd opgeleverd. Ook zijn de deuren en ramen van het gouverneurshuis na een jaar alweer toe aan reparatie. De oorzaak? ‘Van iedere tien dollar komt misschien twee dollar ten goede aan het project. Iedereen roomt er wat van af: de buitenlandse organisatie voor haar dure bewaking en consultants, de Afghaanse ambtenaren met hun steekpenningen en de uitvoerders verdienen grof door goedkope materialen te gebruiken.’
Nederland reserveerde vorig jaar 75 miljoen euro voor de opbouw van Uruzgan. Het leeuwendeel, 34 miljoen euro, wordt besteed via de Duitse ontwikkelingsorganisatie Gesellschaft für Technische Zusammenarbeit (GTZ) voor wegenaanleg, landbouwontwikkeling en verbetering van lokaal bestuur. Minister Koenders (Ontwikkelingssamenwerking) antwoordde op Kamervragen dat GTZ in januari is begonnen met het werk. Maar midden april wordt het GTZ-kantoor nog steeds bewoond door de verhuurder, een grote bouwondernemer. Geen enkele GTZ-vertegenwoordiger is in Uruzgan aanwezig. Alleen lokale werklui verhogen de muur rond het complex.
Video: Militairen over werkzaamheden in Uruzgan
WederopbouwBegin 2006 had het Amerikaanse leger een
provinciaal reconstructieteam
aanwezig in Uruzgan, gericht op de wederopbouw van de provincie na
jaren gewapende strijd. Dit team wordt op termijn afgelost door troepen
van de
NAVO. Het Nederlandse leger voert dit uit sinds 1 augustus 2006, onder de noemer Task Force Uruzgan. Dit geheel gebeurt onder de vlag van de
ISAF. Het Nederlandse detachement opereert vanuit de hoofdstad Tarin Kowt en de plaats Deh Rawod.
Vuurgevecht met Taliban
Nederlandse militairen in gevecht met Taliban in Uruzgan | Bron:
NOSProjecten‘Er is veel werk want er is niks in de provincie. Maar ik mis hulp uit
Kaboel. Niemand neemt Uruzgan serieus. In de noordelijke provincie
Bamyan zijn misschien 800 projecten gaande. Hier 50 tot 60. We kampen
op dit ministerie met gebrek aan ambtenaren om de zaak goed te laten
draaien’, vertelt een teamleider van het Afghaanse ministerie van Reconstructie en Rurale Ontwikkeling in
De Pers.
Gesneuvelden
Met de twee omgekomen militairen 18 april (waaronder de zoon van legerchef Peter van Uhm) staat de teller voor omgekomen Nederlandse militairen in Uruzgan op 16.
Vijf militairen onder hen zijn gesneuveld door bermbommen.
Hier een overzicht van de Nederlandse slachtoffers.
Kaartje
Dick Berlijn
Bekijk hier een interview met de voormalig commandant der strijdkrachten Dick Berlijn.