Gepubliceerd: donderdag 15 mei 2008 10:46
Update: zaterdag 17 mei 2008 19:08
De afwasmachine inruimen, dat doen we nog wel. Maar in ons drukke bestaan hebben we geen zin meer in het huishouden. De oppas doet veel meer dan de kids naar bed brengen. ‘Mijn werkgevers roepen mij als ze iets niet kunnen vinden in de keuken.’
Een bestelbusje komt de hoek van een straat in de Utrechtse wijk Wittevrouwen omgesjeesd. Het is zeven uur ’s avonds. Met piepende banden komt hij tot stilstand in een van de smalle straatjes die links en rechts wordt geflankeerd door een dichte rij huizen. De knipperlichten gaan aan, de chauffeur springt uit de auto en pakt een paar paarse kratten uit de laadruimte die hij snel met een steekkarretje richting een van de woningen rijdt. Op het bestelbusje staat met grote, eveneens paarse letters Albert. De boodschappen worden door de inwoners van het huis waar de chauffeur aanbelt niet meer zelf gedaan.
Enkele jaren terug was het een zeldzaamheid, tegenwoordig bevolken de busjes van de boodschappendienst de straten in de stad. Maar niet alleen dat, ook de hondenuitlaatservices, chauffeursdiensten, tuinmannen, nanny’s, naaiateliers, huishoudsters, verhuizers, butlers en gouvernantes zijn niet aan te slepen. Kende ons land van oudsher een ik-doe-het-zelf-wel-cultuur, tegenwoordig willen we de taken in en om het huis liever uitbesteden. Het huishouden maakt een steeds kleiner onderdeel uit van het privéleven van de Nederlander. Met name in de grote steden zijn de huishoudelijke hulptroepen niet aan te slepen. Jaarlijks verdubbelt de vraag. Alleen de hulp inroepen van een oppas of schoonmaakster is niet meer van deze tijd, we huren mensen in voor een heel pallet aan huishoudelijke taken.
Ook de economie krijgt door dat Nederlanders in hun privéleven in toenemende mate bereid zijn taken in en om het huis te delegeren. Dus ontstaat er een hele nieuwe markt in het bij elkaar brengen van vraag en aanbod. Een goed voorbeeld van een organisatie die hierop inspringt is Regeltante. In 2001 begon de organisatie voorzichtig als website voor bemiddeling tussen oppas en huishoudelijke hulp enerzijds, en huishoudens die hiernaar op zoek waren aan de andere kant. Inmiddels staan er tussen de twaalf- en vijftienduizend cv’s bij Regeltante geregistreerd, heeft het bedrijf 12,5 miljoen arbeidsuren per jaar te vergeven en bemiddelen ze zo’n tweeduizend keer per jaar tussen opdrachtgever en werkkracht. En dat gaat allang niet meer alleen om een oppas of een schoonmaakster voor een ochtendje in de twee weken. ‘Het bedrijf is bedoeld om te bemiddelen voor alle taken die in en om het huis moeten gebeuren. Dat gaat dus ook om ouderenzorg, tuinonderhoud, chauffeursdiensten, naaisters. Al maken oppaswerkzaamheden en huishoudelijke hulp nog steeds het overgrote bestanddeel uit van onze database, we voegen steeds meer diensten toe aan ons pakket,’ zegt Linda Woudstra, directeur van Regeltante.
Prachtige combinatie
Er is tegenwoordig veel vraag naar een divers pakket aan huishoudelijke dienstverlening. Met alle gevolgen voor de dienstverleners zelf. Want waarom zou je, als je ’s middags de kinderen uit school haalt niet je ochtenduren ook gebruiken om wat extra geld bij te verdienen. Woudstra: ‘Als je in deze branche werkt, kun je veel rendement op je uren halen als je taken combineert. Mensen zijn bereid om veel meer te betalen voor een paar uur als je niet alleen op de kinderen past, maar bijvoorbeeld als ze op school zitten, ook het huis schoonmaakt en de boodschappen doet. Of het onkruid gaat wieden. Dat is een prachtige combinatie.’ Er worden veel meer diensten gevraagd. En aangeboden. De ouderwetse oppas wordt steeds multifunctioneler.
Anna Kemman is zo’n multifunctionele oppas. De 22-jarige Utrechtse past op bij een Utrechts gezin met twee kinderen. Maar als de kinderen naar bed zijn, ligt er een lijstje klaar. ‘We vullen mijn werkzaamheden in overleg in,’ vertelt Kemman. ‘Als we hebben gegeten en de kinderen gaan naar bed, dan hebben de ouders een briefje gemaakt met huishoudelijke taken. Strijken, schoonmaken, wassen, dat soort dingen. Ik vind het heel fijn om te doen. Als de mensen thuiskomen hebben ze een leuke avond gehad en dan ruikt het huis ook nog eens lekker fris. En voor mij is het ook fijn, want ik verdien er dubbel zoveel mee als wanneer ik gewoon oppas. Het tarief was wel iets waar sommige mensen van schrokken. Ik vraag 12,50 euro per uur. Dat is meer dan de gemiddelde oppas krijgt. Maar als je kijkt wat ik doe in de uren dat een gewone oppas op de bank tv ligt te kijken met een zak chips, dan is het eigenlijk nog heel goedkoop.’
Joost Roelen van Nanny Association ziet de gecombineerde delegeercultuur ook opkomen. Zijn organisatie bemiddelt in nanny’s. ‘Wij zijn gespecialiseerd in kinderopvang. Maar licht huishoudelijk werk wordt ook gedaan door onze oppassen. Alles voor de kinderen; wassen, strijken, bedjes opdekken, koken.’ De Nanny Association bestaat sinds 2003, maar met name de laatste jaren neemt de vraag naar nanny’s en gouvernantes, een soort uitgebreide versie van de nanny, sterk toe. ‘De vraag naar nanny’s verdubbelt tegenwoordig jaarlijks. Vooral in de grote steden, Amsterdam, Rotterdam, Den Haag en Utrecht is de vraag de laatste tijd zeer groot.’ Een verklaring voor de toename in de vraag heeft waarschijnlijk alles te maken met de Wet Dienstverlening aan Huis die sinds januari 2005 is ingevoerd en langzaam maar zeker begint door te dringen. Maximaal drie dagen per week mag je huishoudelijk personeel inhuren, voor wat voor huishoudelijk werk dan ook, zonder sociale lasten af te hoeven dragen. Met daarnaast de subsidies die er zijn op kinderopvang, wordt het inhuren van een nanny wel erg aantrekkelijk. Roelen: ‘Zeker voor gezinnen met meerdere kinderen. Dan loopt de subsidie behoorlijk op. Wanneer je drie kinderen onder de vier jaar hebt, kost het netto omgerekend 2,50 per uur om een nanny in te huren. Een nanny of gouvernante aan huis wordt dan ineens wel heel aantrekkelijk.’
De dienstverleners die via de organisatie Some-Buddy werken gaan nog een stap verder. Some-Buddy bemiddelt voor mensen die goed in de slappe was zitten in elke vorm van private service professionals, oftewel private staff. Dat wil zeggen van nanny tot butler, household manager of personal assistant. Zij nemen de verantwoordelijkheid voor het complete huishouden over, inclusief een gedeelte van de opvoeding van de kinderen, vaak met meer dan één persoon. Per huishouden wordt tot in de kleinste details bekeken welke taken er precies gedaan moeten worden, en die neemt de staf dan vervolgens op zich zodat de familie geen omkijken meer heeft naar de huishoudelijke taken. Een household manager stuurt de staf aan. ‘Het huishouden is helemaal mijn eigen toko. Als mijn opdrachtgevers iets willen vinden in de keuken, moeten ze vaak aan mij vragen waar het ligt. Het is de bedoeling dat zij hun huis alleen gebruiken om in te leven, en dat ze niets met het hele huishouden te maken hebben,’ vertelt butler Melchior van der Meulen, die werkt via Some-Buddy. Al jaren werkt hij als butler. Bij de familie waar hij momenteel werkt, heeft hij supervisie over alle huishoudelijke taken. ‘En dat gaat veel verder dan de gemiddelde schoonmaker of thuiszorg. Ik zorg er zeker voor dat het huis schoon wordt gemaakt en dat de tuin wordt onderhouden, maar de op stapel staande verbouwing regel ik ook, en ik doe de administratie. En als ik morgen naar Parijs moet rijden om iets te brengen, dan hoort dat ook bij mijn takenpakket.’ Natuurlijk is deze vorm van het huishouden uitbesteden iets dat niet op grote schaal gebeurt. Maar ook in Nederland begint het iets gebruikelijker te worden om een butler in dienst te nemen. Van der Meulen: ‘Er staan momenteel vier- tot vijfhonderd butlers geregistreerd, en dat worden er langzaam meer.’
Natanja Lokerse is directeur van Some-Buddy, en regelt werk als headhunter voor private staff medewerkers. ‘Het zegt wel iets dat je geen Nederlandse naam voor dit werk hebt, dat ik de term private staff gebruik. Van oorsprong is de Nederlandse mentaliteit er niet eentje van taken uitbesteden. Maar er is momenteel zeker iets aan het veranderen in die mentaliteit. Er komen steeds meer tweeverdieners. En die willen alles: een sociaal leven, een gezin, een carrière. Dat is niet te doen wanneer je het allemaal optimaal wilt hebben. Tenzij je dingen uitbesteedt. En laten we wel wezen, in het bedrijfsleven besteden we toch ook alles uit. De secretaresse beheert de agenda, de automatiseerder zorgt voor je computer. Waarom thuis dan wel alles zelf doen?’
Beter voor de economie
De diensten die de mensen die voor Some-Buddy werken voor hun rekening nemen, zijn oneindig in variatie. Alles dat met de privé-situatie van een huishouden heeft te maken kan bij het bedrijf van Lokerse worden uitbesteed. Van boodschappen doen tot koken, de computer installeren, meubilair verhuizen en zelfs de kinderen een nieuwe taal aanleren. Marcel werkt als housemanager, en stuurt een hele staf van huishoudelijk personeel van de familie waarvoor hij werkt aan. Vanwege de discretie van zijn werk wil hij liever niet met zijn achternaam in de krant. ‘De moderne butler is zeer allround. Je moet van alle markten thuis zijn. Je moet op de hoogte zijn met computers, de kunstwereld, je algemene ontwikkeling moet van een hoog niveau zijn.’ Marcel werkt bij het voor Nederlandse begrippen hoogste segment. Maar hij ziet ook elders dat de private staff meer in zwang raakt. ‘Er studeren jaarlijks heel wat mensen af aan de butler academy. De nieuwe rijken staan er wel voor open. Net als dat je vroeger in Nederland niet in een grote auto mocht rijden, dat was patserig. Dat kan tegenwoordig wel. Het hebben van private staff wordt ook steeds meer geaccepteerd.’
Dat idee heeft Natanja Lokerse zelf ook. ‘In Engeland is het echt hot als je een nanny hebt. Je kinderen zijn dan verzekerd van een uitstekende opvoeding, want deze mensen hebben er speciaal voor doorgestudeerd. Het is hun vak. Daar hebben mensen geld voor over. En nu waait het over naar Nederland. Als er een paar beginnen, dan steekt dat de rest ook weer aan. Aan gebrek aan geld ligt het namelijk echt niet dat er nog wat aarzeling bestaat om een nanny of butler in dienst te nemen. Het is gewoon een mentaliteitskwestie, mensen denken er niet zo snel aan. Zonde, want mensen weten niet wat ze missen. Ik zou iedereen een nanny aanraden. Al was het alleen maar vanwege het economische perspectief. Want beter vullen we de hoge functies in het bedrijfsleven op met hoog opgeleide Nederlanders. En die komen vrij voor de arbeidsmarkt wanneer ze flexibeler zijn doordat de huishoudelijke taken van ze worden overgenomen. Het is voor de economie gewoon een stuk beter.’
Hoog- en laagopgeleid
Die economische voordelen wegen misschien nog wel zwaarder in het segment waar Regeltante de bemiddeling voor doet. Linda Woudstra is fel voorstandster van de Wet Dienstverlening aan Huis, waarmee een huishouden subsidie kan krijgen voor huishoudelijk personeel. Volgens haar weten veel mensen nog niet voldoende van deze wet af. ‘Alles dat in en rondom het huis moet gebeuren, mag nu ineens legaal gedaan worden zonder dat je sociale lasten hoeft af te dragen. Het maakt niet uit wat, ouderenzorg, tuinieren, chauffeuren, naaidiensten. Als individueel persoon kun je daarvoor het beste terecht bij de kleine zelfstandigen, waar wij in bemiddelen. En de vraag vanuit particulieren wordt steeds groter. De markt voor de multifunctionele hulp in de huishouding is heel interessant.’ Woudstra ziet een bijkomend voordeel in het werk dat ze doet. ‘Er zit een idealistische gedachte achter ons bedrijf. We bemiddelen voor hoger opgeleide vrouwen die lager opgeleide vrouwen willen inhuren voor werk in en om het huis. Vrouwen die het willen, kunnen zo áltijd op de arbeidsmarkt participeren, zowel hoog als laagopgeleid. We hebben veel concurrenten, maar niet één is zo idealistisch van insteek. Thuiszorgorganisaties bieden ook gemaksdiensten aan. Maar het verschil tussen hen en ons is dat dat niet werkt voor de mensen voor wie wij bemiddelen, omdat die organisaties er tussen blijven zitten en daardoor wordt het veel te duur. Mensen kunnen prima zelf hun opdrachtnemers aansturen.’
Op deze manier gaat iedereen uiteindelijk het werk doen dat het beste bij hem – of in dit geval voornamelijk haar – past. Particulieren besteden de huishoudelijke taken uit aan multifunctionele dienstverleners, en daardoor kunnen zij meer mee gaan draaien in de arbeidsmarkt in plaats van thuis voor het huishouden te zorgen en de kinderen op te voeden. Kredietcrisis alla, wanneer we met z’n allen netjes aan de delegeercultuur meewerken, is economische voorspoed ons deel. Dus stop met strijken, naaien, tuinieren, chauffeuren, oppassen, koken, honden uitlaten, boodschappen doen en was vouwen. Behalve als je er je vak van maakt. p Met name in de steden zijn de hulptroepen niet aan te slepenVan oorsprong besteden Nederlanders geen taken uitVan oorsprong besteden Nederlanders geen taken uitAls de mensen ‘s nachts thuiskomen, ruikt het huis fris