Door: Kustaw Bessems & Marcia Nieuwenhuis
Gepubliceerd: donderdag 13 november 2008 23:23
Update: vrijdag 14 november 2008 07:59
Vogelaar heeft zich er tot het laatst tegen verzet. Maar de PvdA-top duldt haar zachte aanpak niet meer.
Drie mensen zaten met haar in de kamer, gisteravond op het ministerie van Financiën, waar PvdA-leider Wouter Bos zetelt. Bos zelf, partijvoorzitter Lilianne Ploumen en fractievoorzitter Mariëtte Hamer. Ze voerden een slecht-nieuwsgesprek met minister Ella Vogelaar van Wonen, Wijken en Integratie.
‘Moeilijk’, zegt Ploumen. ‘Ze heeft zo’n inzet getoond. Ik denk niet dat er een minister is geweest die zo met hart en ziel in die wijken is geweest.’
Eerder op de dag waren weer eens twee vervelende incidenten voorgevallen. Zelfs het welwillende GroenLinks-Kamerlid Ineke van Gent, die een week terug nog bezwaar had gemaakt tegen het Vogelaar-bashen, had nu met een motie van wantrouwen tegen Vogelaar gedreigd om de een of andere fout in de wijkenaanpak. En Vogelaars partijgenote en collega op Binnenlandse Zaken Guusje ter Horst had breed haar ongenoegen rondgestrooid omdat Vogelaar tijdens een werkbezoek op de Antillen ineens het plan voor een database van Antilliaanse probleemjongeren had laten varen. Zonder overleg.
Als Ter Horst had willen meebeslissen ‘kan ze toch haar vinger opsteken?’ aldus Vogelaar.
Maar het waren niet eens de voorvallen van die dag, zo hield de partijtop haar voor. Het hernieuwde plan om Vogelaar weg te sturen – want Bos heeft al eerder gespeeld met het idee – ontstond een week of zes geleden al. ‘Je zou geen knip voor de neus waard zijn als je van de ene op de andere dag het vertrouwen in iemand opzegt’, zei Ploumen.
Het was een opeenstapeling van dingen, er was geen vertrouwen meer in de eigen Kamerfractie dat het goed kwam. De onhandige media-optredens, het geworstel met de wijkenaanpak, onvoldoende ingrijpen bij misstanden in wooncorporaties, ruzie met een spindoctor. Zo’n dag als gisteren, met twee akkefietjes, was voor Vogelaar een gewone werkdag.
‘Dan moet je op een gegeven moment constateren dat iemand in de eigen partij en daarbuiten niet meer met gezag kan functioneren’, zegt Ploumen. ‘Er moeten gewoon resultaten worden geboekt.’
Het ligt voor de hand om te denken dat Vogelaar gisteren opgelucht was dat ze kon stoppen. Weinig ministers, behalve ironisch genoeg haar VVD-voorgangster Rita Verdonk, hebben het zo zwaar gehad. ‘Knettergek’ genoemd door Geert Wilders. Elke dag belachelijk gemaakt op GeenStijl. Zwaar gediskwalificeerd door andere media. ‘Ella Vogelaar is een zinkend schip’, schreef Elsevier.
Misschien wel belangrijker: niet veel ministers verloren zo vroeg het vertrouwen van hun eigen partij. Ja, bij de leden in het land heeft ze best aanhang. De wat zachtere multicultistroming in de PvdA is niet dominant in de top, maar springlevend.
Maar in de Kamerfractie lag ze slecht. De regelmatig felle kritiek van de woordvoerders integratie (Dijsselbloem) en Wonen (Depla) deed niet vermoeden dat we hier met geestverwanten te maken hadden. Nog maar pas zei Kamerlid Hans Spekman met zo veel woorden in een interview dat Vogelaar eigenlijk nog niet had laten zien dat ze iets van wijken weet.
Zoals ze daar stond, gisteravond, in de hal van haar departement – een toets rode lippenstift opgedaan, de stem bijna vast – had ze toch iets van het pispaaltje in de klas dat door de stoere jongens en meisjes was weggepest. Het was haar kans om nog even uit te halen naar Wouter Bos. Die wrok moet diep hebben gezeten. Bos, die haar zelf had gekozen, begon al in het begin van zijn ministerschap tegen de mensen om hem heen te klagen over Vogelaar. En de laatste maanden zette hij zichzelf en allerlei prominenten in op haar portefeuille. Zij mocht een beetje meehobbelen.
Bos had haar eerst voor de wijkenaanpak op pad gestuurd met te weinig geld, zei Vogelaar. En ze noemde de kwestie waar het eigenlijk om draait. ‘De PvdA heeft geen heldere koers op integratiegebied die in de hele partij wordt gedragen’, zei ze. ‘Na een periode van de nadelen van migratie niet zien, is nu het accent te veel komen te liggen op de harde aanpak. Ik ben ervan overtuigd dat ook het bieden van perspectief nodig is. Dat zijn de kernwaarden van de sociaal-democratie.’ De blijdschap voor de verkiezing van Barack Obama tot Amerikaanse president bewees haar gelijk. Sprak de anti-Obama.
‘Dat is echt niet waar’, zegt Ploumen. ‘Maar je kunt pas perspectief bieden als je eerlijk en scherp bent over problemen.’