Door: Merel van Leeuwen 
Gepubliceerd: dinsdag 6 januari 2009 23:22
Update: woensdag 7 januari 2009 07:17
Daar sta je dan, als voortvluchtige zware crimineel met je bakkes op internet. Opsporing 2.0 dient als laatste redmiddel voor justitie.
Www.veroordeeldengezocht.nl is nog maar net in de lucht en de politie Amsterdam heeft het eerste succes al binnen. Twee van de 42 gezochte veroordeelden die op de site stonden, zitten inmiddels vast. Een werd gepakt na een tip, de ander meldde zich zelf. Zie hier: internet als een zegen voor het opsporingsapparaat.
‘Tien jaar geleden had je nog geen internet’, zegt Arnout Aben, woordvoerder van de politie Amsterdam. ‘De politie wil ook gebruik maken van dit medium. Sommige mensen zijn niet te vinden. De hulp van het publiek kan net dat duwtje in de rug geven dat we nodig hebben.’
Ybo Buruma, hoogleraar strafrecht aan de Radboud Universiteit in Nijmegen is vóór. ‘Wij zijn in Nederland extreem preuts als het gaat om de privacy van mensen, maar het gaat hier wel om veroordeelden die zware delicten hebben gepleegd.’
De politie heeft ook www.overvallersgezocht.nl waarop foto’s van verdachten worden getoond, voornamelijk afkomstig van bewakingsbeelden. Ook voor hun aanhouding wordt de hulp van de burger gevraagd. Buruma: ‘Daar maak ik me wel zorgen over. Er kunnen bij toeval ook mensen op de beelden staan die niets met het misdrijf te maken hebben.’
Dat was onlangs het geval toen het opsporingsprogramma van de regionale zender RTV Noord bewakingsbeelden toonde van een bank. Daarop was een moeder met haar twee kinderen te zien die zou hebben gepind met een gestolen bankpas. Foutje, bleek achteraf. De vrouw bleek niets met de diefstal te maken te hebben.
Wat Amsterdam nu doet met
veroordeelden, kan Buruma’s goedkeuring wegdragen. ‘De burger moet een
beetje helpen, maar ik houd het wel graag in het openlijke. Ik heb een
hekel aan dat stiekeme.’ Hij doelt daarmee op de kliklijn Meld Misdaad
Anoniem. ‘Daarmee schep je een samenleving waarin het normaal is om te
klikken over de buurman. Er zijn mensen die met een stalen gezicht
zeggen dat dat goed is, maar daar ben ik het niet mee eens.
Mensen
doen ook valse aangiftes, omdat ze bijvoorbeeld de buurman niet aardig
vinden. Dat maakt de samenleving niet vrolijker en daarmee gaan we de
kant op van de DDR.’
Amsterdam loopt voorop bij de opsporing van veroordeelden. Het korps
heeft daar sinds vorig jaar ook een apart team voor dat tot nu toe 58
aanhoudingen heeft verricht. Zij moeten tezamen nog voor 47 jaar
celstraf uitzitten.
Met de site www.veroordeeldengezocht.nl heeft Amsterdam een
landelijke primeur, én de goedkeuring van het College Bescherming
Persoonsgegevens (CBP). ‘De politie heeft een aantal criteria
vastgesteld voordat iemand op de site komt en die zijn voldoende’,
aldus een woordvoerster. In totaal zijn in de politieregio Amsterdam 86
veroordeelden voor een zwaar misdrijf onterecht op vrije voeten. Dat
kan komen doordat ze bijvoorbeeld niet vastzaten tijdens hun rechtszaak
en zich na hun veroordeling niet hebben gemeld of omdat ze niet zijn
teruggekeerd van hun detentieverlof. Het gaat om personen die voor
zware misdrijven zijn veroordeeld, waarvoor een maximumcelstraf van
acht jaar of meer staat. De politie zet hun namen op internet als
laatste poging om ze te kunnen oppakken. Andere opsporingsmiddelen
hebben niet tot hun aanhouding geleid.
Hoeveel zware jongens er landelijk vrij rondlopen, is bij geen
enkele opsporingsinstantie bekend. Volgens het college van
procureurs-generaal staan er op dit moment 50.000 personen in het
opsporingsregister vermeld die hun (vervangende) gevangenisstraf nog
moeten uitzitten. Eenderde hiervan, ongeveer 16.500 personen, heeft nog
een celstraf of vervangende celstraf uitstaan van meer dan negentig
dagen, variërend van winkeldief tot verkrachter of nog erger. Minister
Hirsch Ballin van Justitie heeft de Tweede Kamer toegezegd dit aantal
ergens dit jaar nader te specificeren. Als de Amsterdamse aanpak succes
heeft, wordt deze landelijk ingevoerd.