Onderwijs wil niet luisteren

Door: Marcia Nieuwenhuis 
Gepubliceerd: donderdag 22 januari 2009 23:20
Update: vrijdag 23 januari 2009 09:13

Jeroen Dijsselbloem, leider van het parlementair onderzoek naar onderwijsvernieuwingen, is het zat dat het onderwijs niet goed naar zijn bevindingen luistert.

'Christelijke politici zijn niet besmet'
Instemmende reacties op onderwijsrapport
Nieuwe gesprekken over urennorm
Vernietigende kritiek op onderwijsvernieuwingen
Onderwijsrapport positief ontvangen

De voorzitter van de parlementaire onderzoekscommissie naar onderwijsvernieuwingen Jeroen Dijsselbloem is not amused. Zijn bikkelharde oordeel over onderwijsbeleid is amper geveld of de eerste nieuwe wijzigingen staan alweer op stapel. De onderwijsraden zoals de Hbo-raad gaan daarmee rechtstreeks in tegen de conclusies van zijn onderzoek naar onderwijsvernieuwingen.

Oordeel
In april vorig jaar velde de commissie-Dijsselbloem een niets ontziend oordeel over het onderwijsbeleid sinds de jaren negentig. De overheid heeft het zekerstellen van de kwaliteit van het onderwijs ‘ernstig verwaarloosd’ luidde het eindoordeel.

Grootschalige onderwijsvernieuwingen zouden voortaan eerst uitgebreid getoetst moeten worden. Toch gebeurt dit niet, stelt de leider van het onderzoek nu in deze krant. ‘In mijn waarneming gaan vooral de vernieuwingen in het mbo en het hbo heel snel door.’

Hardere aanpak
Dijsselbloem vindt dat zijn commissie de onderwijsraden harder had moeten aanpakken. ‘Ik stel vast dat we daar niet veel aandacht aan hebben besteed. Dat is jammer, want de machtige onderwijsraden hebben het parlement op afstand gezet.’

De bolwerken van het basisonderwijs (PO-Raad), voortgezet onderwijs (VO-raad), middelbaar beroepsonderwijs (Mbo-raad), hogescholen (Hbo-raad) en universiteiten (VSNU) zijn een doorn in zijn oog. De vice-fractievoorzitter van de PvdA betitelt ze als ‘pseudo-ministeries’. ‘De onderwijsraden hebben heel veel macht, terwijl zij maar beperkt verantwoording af hoeven te leggen.’

Vernieuwing
Een vernieuwing, waarbij het onderwijs niets doet met zijn advies, is volgens hem het ‘competentiegerichte onderwijs’ voor het mbo. Volgens Dijsselbloem runt niet het ministerie van Onderwijs, maar de Mbo-raad die vernieuwing. Geen goede zaak, vindt hij, want bijvoorbeeld exameneisen zijn eigenlijk de verantwoordelijkheid van de minister.

Dijsselbloem wil de macht van de onderwijsraden liever vandaag dan morgen inperken, maar hij verwacht niet dat dit zonder slag of stoot zal gaan. ‘Als je daar wat aan probeert te doen, dan krijg je onmiddellijk een conflict met de Terpstra’s van deze wereld’, zegt hij, refererend aan de voorzitter van de Hbo-raad, Doekle Terpstra.

Rustig, ijverig en bedeesd, dat zijn de kwalificaties die je de leider van het parlementair onderzoek naar onderwijsvernieuwingen Jeroen Dijsselbloem normaliter mee zou geven. Je brengt hem niet zo gauw van zijn stuk, tenminste, tot vernieuwingen in het onderwijs aan bod komen. Dijsselbloem springt bijna uit zijn vel als hij hoort wat voorzitter van de Hbo-raad Doekle Terpstra over de effecten van zijn rapport zegt.

'Verlammende werking'
Oud-vakbondsbestuurder Terpstra stelt dat de commissie-Dijsselbloem een ‘verlammende werking’ heeft op het onderwijs. Pogingen om bijvoorbeeld het onderwijs in taal en rekenen te verbeteren, stuiten volgens Terpstra sinds het rapport-Dijsselbloem op weerstand in de Kamer. De Hbo-raad-voorzitter vindt dat veranderingen in het onderwijsbeleid nu ten onrechte worden beschouwd als stelselwijzigingen. Terpstra: ‘Wij moeten ons niet door de angst van oh-wee-we-mogen-helemaal-niets-meer laten regeren.’

‘Een kulargument’, pareert Dijsselbloem fel. ‘Als de pseudo-minister Terpstra dat zegt, krijgt hij een aanvaring met de Kamer, of in elk geval met mij.’ Na deze uitspraak laat Dijsselbloem bewust een stilte vallen. Gespierde taal van het tengere Kamerlid. Volgens Dijsselbloem is het pertinent onwaar dat onderwijsvernieuwingen stil liggen. Sterker nog, het omgekeerde is eerder het geval. ‘Als je ziet hoe snel de vernieuwingen in het mbo en in het hbo doorgevoerd worden, dan betwijfel ik of ze mijn aanbevelingen ter harte hebben genomen.’

'Ernstig verwaarloosd'
Bijna een jaar lang deed Dijsselbloem met acht Kamerfracties onderzoek naar onderwijsvernieuwingen in het voortgezet onderwijs. De conclusies waren niet mals, sinds de jaren negentig was het onderwijsbeleid ‘ernstig verwaarloosd’. Zijn commissie liet niet alleen de diepe crisis van het onderwijs zien, maar legde ook het falen van de overheid genadeloos bloot. Voortaan zouden onderwijsvernieuwingen eerst uitgebreid getoetst moeten worden.

Maar onderwijsraden slaan dat advies volgens Dijsselbloem in de wind. De machtsbolwerken van het basisonderwijs (PO-Raad), voortgezet onderwijs (VO-raad), middelbaar beroeps onderwijs (Mbo-Raad), hogescholen (Hbo-raad) en universiteiten (VSNU) doet hij schertsend af als ‘de nieuwe Zoetermeertjes’, verwijzend naar de voormalige locatie van het ministerie.

Afstand gedaan
Het ministerie van Onderwijs heeft volgens Dijsselbloem vooral onder minister Maria van der Hoeven afstand gedaan van veel bevoegdheden. Dijsselbloem betreurt het dat zijn commissie de onderwijsraden niet harder heeft aangepakt. ‘Ik stel vast dat we daar niet heel veel aandacht aan hebben besteed. Dat is jammer, want de machtige onderwijsraden hebben het parlement op afstand gezet. Maar als je daar wat aan probeert te doen, krijg je onmiddellijk een conflict met de Terpstra’s van deze wereld.’


De PvdA’er doelt hiermee op voorzitter van de Hbo-raad Doekle Terpstra. Een van de voorstellen van Terpstra is om de havo met een jaar te verlengen. Terpstra vreest echter dat dit plan sinds het rapport-Dijsselbloem ‘niet meer op kwalitatieve gronden gewogen zal worden’.

Kritisch
Volgens Dijsselbloem is het terecht dat de Kamer nu kritischer staat tegenover onderwijsvernieuwingen ‘en dus ook tegenover de plannetjes van de Hbo-raad’. Hij vindt het idee van Terpstra onzalig. ‘Bij de Hbo-raad heerst de eeuwige drive om de havo en het hbo gelijk te trekken met het vwo en het wetenschappelijk onderwijs’, analyseert hij. ‘Maar er zit wel degelijk een bepaalde logica achter de lengte van die opleidingen.’

Reageer Stuur door Print

• 14:50 Utrecht CS mierenhoop van mensen
• 14:10 'Schultz moet zich aan haar woord houden’
• 13:59 Chaos op spoor duurt nog hele dag
• 13:58 Nederland bindt schaatsen onder
• 13:33 Man zakt door ijs en overlijdt