Door: Kustaw Bessems
Gepubliceerd: woensdag 11 maart 2009 00:45
Update: woensdag 11 maart 2009 08:26
Het is een stuk lastiger geworden voor het kabinet om kwetsende religiekritiek strafbaar te stellen.
De hoogste rechters geven ruim baan aan het vrije woord. De Hoge Raad heeft dinsdag een man vrijgesproken die na de moord op Theo van Gogh in 2004 een poster voor zijn raam had gehangen waarop onder meer stond: ‘Stop het gezwel dat islam heet.’
Lagere rechtbanken hadden hem veroordeeld, omdat hij moslims zou hebben beledigd. Het is strafbaar om ‘een groep mensen’ te beledigen op grond van hun godsdienst. De rechters die eerder tot een veroordeling kwamen, erkenden dat de man moslims niet had genoemd – hij had het over ‘islam’ – maar stelden dat moslims zó met hun geloof zijn verbonden, dat zij toch waren beledigd.
De Hoge Raad laat hier niets van heel. Dat mensen zich gekrenkt voelen is niet genoeg voor een veroordeling, stelt die. De belediging moet onmiskenbaar over een groep mensen gaan.
Dat is een tik voor het kabinet, dat het verbod op belediging wil uitbreiden door ook ‘indirecte’ belediging strafbaar te stellen. Uitlatingen over een geloof kunnen dan ook strafbaar zijn. Minister Hirsch Ballin zei eerder dat hij daarmee de wet niet aanscherpte, maar verduidelijkte. Daar klopt niks van, blijk uit dit vonnis.
De uitspraak is ook een steuntje in de rug voor Geert Wilders. Die wordt vervolgd, mede omdat hij met zijn anti-islamitische uitspraken gelovigen zou hebben beledigd.
Kritiek legaal, in welke vorm ook
De nieuwste uitspraak van
de Hoge Raad kan helpen bij het geworstel van de Nederlandse politiek
met de verhouding tussen het vrije woord en de bescherming van
gelovigen.
Seculiere partijen als D66, de SP en GroenLinks willen het verbod op
godslastering, dat belediging van het Opperwezen strafbaar stelt,
afschaffen. Het wordt al decennia niet gebruikt en Europese landen
hebben ook met elkaar vastgesteld dat blasfemiewetten een onwenselijke
inperking van vrij debat over religie zijn.
Maar afschaffen lukt niet. Want de PvdA, nodig voor een
Kamermeerderheid, zegt wel dat het verbod moet worden opgeheven, maar
vindt steeds redenen om niet mee te werken. Is het niet de vrees dat
moslims in de hoek worden gedrukt, dan zijn de coalitieverhoudingen met
CDA en ChristenUnie wel weer spelbreker.
Minister Ernst Hirsch Ballin sloot met PvdA-bewindslieden, onder wie
partijleider en vicepremier Bos, een ogenschijnlijk compromis. Het
verbod op godslastering zou sneuvelen, maar het verbod op belediging
van een groep mensen wegens religie zou worden uitgebreid. Voortaan zou
ook ‘indirecte belediging’ van een groep wegens godsdienst strafbaar
zijn.
Ogenschijnlijk een compromis, want Hirsch Ballin krijgt hiermee
alleen maar méér zijn zin. In plaats van een slapend verbod op
godslastering komt er een springlevende wet die heftig afgeven op een
geloof strafbaar kan stellen. Wie iets zegt over een geloof, heilig
boek of profeet dat gelovigen krenkend vinden, loopt risico voor de
strafrechter te eindigen.
Hirsch Ballin zegt dat zijn wetswijziging is ingegeven door
internationale verdragen waaraan Nederland is gebonden. Dat is onjuist,
zo blijkt uit onderzoek. Verdragen nopen Nederland tot het bestraffen
van discriminatie en haatzaaien, niet belediging.
Hirsch Ballin zegt ook dat hij niets nieuws introduceert, de wet
niet aanscherpt, maar slechts de wet ‘verduidelijkt’. Die redenering
werd al gelogenstraft door uitspraken van de Hoge Raad. Hirsch Ballin
schermde in de Tweede Kamer tot dusver met één uitspraak, van lagere
rechtbanken, die zijn verhaal ondersteunde. Eén zaak waarin indirecte
belediging van godsdienstigen werd bestraft.
Ook de verdachte in die zaak heeft de Hoge Raad nu vrijgesproken. De
volledige tekst die man na de moord op Van Gogh op zijn raam had
gehangen luidde: ‘Stop het gezwel dat Islam heet. Theo is voor ons
gestorven, wie wordt nu de volgende? Kom in verzet NU. Nationale
Alliantie, wij buigen niet voor Allah. Word lid!’
Dat soort teksten heeft de wetgever nooit strafbaar willen stellen,
meent de Hoge Raad. Kritiek, ‘in welke vorm ook’, mag. ‘Ook als de
aanhangers van een godsdienst daardoor in hun religieuze gevoelens
worden gekrenkt’.
De SP gaat Hirsch Ballin nu vragen of hij nog van plan is zijn wetswijziging door te zetten.
De Hoge Raad stelt dat zijn uitspraak ook gevolgen heeft voor de
zaak-Wilders. Wilders wordt vervolgd omdat hij moslims zou hebben
beledigd met uitspraken als ‘ de fascistische islam’ en de typering van
de Koran als ‘de islamitische Mein Kampf’. Dat hij voor dát soort
uitspraken wordt veroordeeld is nu zeer onwaarschijnlijk geworden. Wel
kan hij nog straf krijgen omdat hij zich mogelijk schuldig heeft
gemaakt aan discriminatie of haatzaaien, bijvoorbeeld met zijn voorstel
om de grens voor moslims te sluiten.