Door: Marcia Nieuwenhuis 
Gepubliceerd: maandag 4 mei 2009 23:18
Update: dinsdag 5 mei 2009 07:08
Allebei een markante kop. Allebei provocerend. Allebei kritisch over de islam. Op het eerste gezicht lijken Geert Wilders en Pim Fortuyn als twee druppels water op elkaar. Maar er zijn echt verschillen.
Radio-dj Ruud de Wild probeert melig de roze stropdas met smalle donkere strepen van Pim Fortuyn af te troggelen. ‘Kom hem maar halen in het Catshuis, jongen’, zegt Fortuyn. ‘Dan krijg je hem.’
Morgen is dit gesprek op de kop af zeven jaar geleden. Maar het opvallende is dat dit fragment zich anno 2009 ook zomaar in een uitzending met Geert Wilders had kunnen afspelen. Beide politieke dandy’s koketteren graag met het premierschap.
‘Vergis u niet, ik word de nieuwe minister-president van dit land’, riep Pim Fortuyn vanuit zijn autoraampje. Door Volkert van der Graaf zullen we nooit weten of het echt zo ver was gekomen. Morgen is het precies zeven jaar geleden dat de dierenactivist de LPF-leider vermoordde. Zijn kiezers hebben inmiddels een nieuwe held gevonden. Maar liefst driekwart van de mensen die in 2002 en 2003 op de LPF stemden, kiest nu voor Geert Wilders’ PVV.
De vergelijking tussen Wilders en Fortuyn dringt zich steeds vaker op. Niet alleen vanwege de stormachtige opkomst van de PVV in peilingen, maar ook omdat beide heren forse kritiek uiten op de islam en zich fel afzetten tegen het politieke establishment. De Europese verkiezingen op 4 juni kunnen voor de PVV een doorbraak worden, zoals de gemeenteraadsverkiezingen in 2002 dat waren voor Fortuyn. Een monsterscore waarmee hij traditionele partijen de stuipen op het lijf jaagt in de aanloop naar de landelijke verkiezingen.
Maar wie verder kijkt, ziet niet alleen overeenkomsten. Deze krant legde de partijprogramma’s naast elkaar en kwam tot een topzes van opmerkelijke verschillen.
1. Bij de PVV zijn juist de rijken beter af
Zonder twijfel één van de grootste verschillen tussen Geert Wilders’ Partij voor de Vrijheid en de Lijst Pim Fortuyn zijn de belastingplannen. Waar ‘Professor Pim’ de solidariteitsgedachte – ‘de sterkste schouders dragen de zwaarste lasten’ – hanteerde (cijfers ontbreken), gaat Geert Wilders voor grootschalige belastingverlaging (16 miljard voor burgers en ondernemers) die moet uitmonden in vlaktaks: een inkomstenbelasting waarbij ieder inkomen met hetzelfde percentage wordt belast, een systeem dat vooral in voormalige Sovjetrepublieken wordt gebruikt. Het komt erop neer dat bij Wilders vooral de (aller) rijksten profiteren van zijn beleid, terwijl de LPF juist benadrukte de laagste inkomens te ontzien.
2. LPF zag wél voordelen aan Europa
Opvallend is ook de veel eurosceptischer houding van de PVV. In zijn onafhankelijkheidsverklaring stelt Wilders dat Nederland de euro moet ‘heroverwegen’ als het aantal landen dat deelneemt aan de euro wordt uitgebreid. Hij pleit ervoor dat de EU 90 procent van haar huidige taken afstoot en de Nederlandse bijdrage kan volgens hem dus ook met 90 procent omlaag. Wilders gaat – in tegenstelling tot Fortuyn – voorbij aan het feit dat Nederland als handelsland juist profiteert van de Europese eenwording. De LPF kende meer nuance, benadrukte net als de PVV het belang van het behoud van de eigen cultuur en identiteit, maar bestempelde de EU wel als ‘een fenomenaal experiment’. Fortuyn had kritiek op de bureaucratie, maar stond er ook bij stil dat de eenwording deelnemende landen ‘een ongekende vrede en welvaart’ heeft gebracht. Wilders sluit toetreding van Turkije uit, terwijl de LPF vond dat de Nederlandse bevolking zich daarover in een politiek bindend referendum zou mogen uitspreken.
3. PVV voor geld naar remigratie
Zowel Fortuyn als Wilders heeft veel oog voor de ‘tweedeling’ tussen allochtonen en autochtonen. Echter, de manier waarop zij deze willen bestrijden is verschillend. Fortuyn wilde extra geld aan huisvesting, scholing en culturele vorming van achtergestelde allochtonen besteden, en tegelijkertijd van hen eisen dat zij zichzelf tot het uiterste inspannen om te integreren. De PVV trekt alleen geld (250 miljoen) uit om remigratie naar het land van herkomst te bevorderen. Fortuyn noemde de islam weliswaar een ‘achterlijke cultuur’, maar benadrukte – in tegenstelling tot Wilders – herhaaldelijk expliciet op te komen voor de belangen van álle Nederlandse burgers, ‘zonder onderscheid naar ras, geloof of geaardheid’. Zo zei Fortuyn in 2002: ‘Het is onbegrijpelijk dat justitie wel een brave Turkse kleermaker en hardwerkende Poolse aspergestekers oppakt, maar zich niet vertoont in de criminele buurten.’ Een passage die je in het partijprogramma van de PVV niet tegen zult komen.
4. LPF had meer aandacht voor filebestrijding
Opmerkelijk is ook dat de LPF in haar plannen veel meer aandacht had voor verkeer en vervoer. Goede bereikbaarheid was volgens Fortuyn een levensvoorwaarde voor een gezonde economie. De PVV besteedt daarentegen maar marginaal aandacht aan infrastructuur. Wilders wil meer investeren in wegen en automobiliteit en een verhoging van de maximumsnelheid, maar hoe hij Nederland fileland weer aan het rijden krijgt, wordt verder niet uitgewerkt. De LPF zocht naar meer creatieve oplossingen voor het fileprobleem, zoals buiten de spits gratis openbaar vervoer voor ouderen, wat inmiddels het geval is in Rotterdam, Nijmegen en Hilversum.
5. PVV focust op dierenwelzijn
De Partij voor de Vrijheid heeft daarentegen weer meer aandacht voor dierenrechten dan de Lijst Pim Fortuyn. Zo wil Wilders de rechten van het dier in de grondwet en een nationaal alarmnummer voor dieren: 113. Ook is hij voor een minimumgevangenisstraf voor dierenmishandelaars en een levenslang verbod op het houden van dieren na een veroordeling voor dierenmishandeling. Vooral het PVV-Kamerlid Dion Graus, die eerder voor de regionale televisieomroep TV Limburg het dierenprogramma Beesten met Dion maakte, profileert zich sterk op dit terrein. Dat de LPF hier minder aandacht voor had kan ook te maken hebben met de tijdgeest; sinds de entree van de Partij voor de Dieren in de Tweede Kamer in 2006 hebben alle partijen meer aandacht voor dierenwelzijn. Saillant detail: Fortuyn, zelf baas van de trouwe viervoetertjes Carla en Kenneth (Cavalier King Charles Spaniëls) werd vermoord door een dierenactivist.
6. Wilders kort rigoureuzer op ontwikkelingshulp
Als het aan Geert Wilders ligt, verdwijnt de functie van minister voor Ontwikkelingssamenwerking en ook het overgrote deel van zijn budget. Van het huidige niveau van 0,8 procent van het bruto binnenlands product (zo’n 4,1 miljard euro per jaar), blijft nog maar 0,15 procent over (0,6 miljard). Pim Fortuyn wilde weliswaar meer marktwerking en minder hulp, maar hield vast aan de internationale afspraak, die in 2003 0,7 procent van het bruto binnenlands product bedroeg.
Foto: Valerie Kuypers/ANP
Verantwoording
De vergelijking van de partijprogramma’s van de Lijst Pim Fortuyn en de
Partij voor de Vrijheid is gebaseerd op een achttal publicaties. Op het
boek De puinhopen van acht jaar Paars uit 2002 en de mede daarop
gebaseerde verkiezingsprogramma’s van de LPF: ‘Zakelijk met een hart’
en ‘Politiek is passie’ uit 2003. Voor de standpunten van de Partij
voor de Vrijheid is geput uit het boek van Geert Wilders Kies voor
vrijheid uit 2005, de Onafhankelijkheidsverklaring van de GroepWilders,
het verkiezingspamflet de ‘Nieuw-realistische visie’ en de plannen
‘Klare Wijn’ en ‘Een Nieuwe Gouden Eeuw’ uit 2006.