Gepubliceerd: vrijdag 5 juni 2009 19:58
Update: vrijdag 5 juni 2009 20:12
De regeringscoalitie zocht vrijdag naarstig naar antwoorden op en
verklaringen voor de enorme overwinning van de PVV van Geert Wilders
donderdag bij de Europese verkiezingen. CDA en PvdA verloren veel
kiezers en kregen samen met de derde regeringspartij ChristenUnie maar
37 procent van de stemmen. Wilders werd in een klap de tweede partij
van het land, met de steun van 17 procent van de kiezers.
Premier
Jan Peter Balkenende zei vrijdag dat kiezers met hun grote steun aan
zowel anti- als pro-Europese partijen een duidelijk signaal hebben
willen geven, maar de signalen zijn wel ,,heel verschillende en soms
zelfs tegengesteld''. ,,Dat is goed voor het debat over Europa'', zei
Balkenende vrijdag na afloop van de ministerraad. Hij beschouwt de
verkiezingsuitslag niet als een oordeel over het kabinetsbeleid, maar
wel als ,,een aansporing'' om ,,het werk stevig voort te zetten'' en
,,zaken die nodig zijn stevig aan te pakken, zeker in Europa''.
Verschillende
bewindslieden spraken vrijdag over een 'wake up call'. Toch ziet
Balkenende geen aanleiding om het kabinetsbeleid te wijzigen. ,,Het
kabinet staat voor zijn beleid. Het gaat ook om hoe gaan we met elkaar
om. Ik wil niet wonen in een land waar mensen aan de kant gezet worden
om hun geloof'', zei hij in de richting van Geert Wilders.
Die
had Balkenende en Bos donderdagavond opgeroepen tot ,,aftreden,
opstappen en nooit meer terugkomen''. ,,Ben je gek zeg'', antwoordde
PvdA-leider Wouter Bos op de vraag of hij had gedacht aan opstappen.
Zijn PvdA was donderdag de grootste verliezer en zag de helft van de
kiezers weglopen. Bos zei dat hij ,,medeverantwoordelijk'' was voor het
enorme verlies van zijn partij. ,,Ik was een van diegenen die niet in
staat bleken het beter te doen.''
Bos wil in de toekomst niet
een anti-Europees verhaal gaan uitdragen. Als dat, zoals donderdag, een
nederlaag betekent, dan hoort dat er blijkbaar bij, zei hij. De PvdA
verloor donderdag vier van de zeven zetels. Bos wees erop dat zijn
partij de vorige keer heel goed scoorde, dus dat het daarom te
verwachten was dat de score nu lager zou uitpakken.
Ook andere
PvdA-ministers lieten hun licht schijnen over het grote verlies van hun
partij. ,,We moeten ons niet focussen op Wilders of zijn partij, maar
op de mensen die op hem gestemd hebben. We moeten naar die mensen toe,
zeggen: We delen uw zorg. Daar moeten we in dienstbaarheid en
bescheidenheid mee omgaan'', zei minister van Onderwijs Ronald
Plasterk. Hij zei recentelijk nog een 'Fortuyndorp' in Rotterdam te
hebben bezocht, waar vroeger 80 procent PvdA stemde. ,,Die mág je niet
kwijtraken.'' Plasterk gaf toe dat sommige PvdA'ers ,,nog altijd
enigszins pedant, arrogant, belerend en ontkennend'' zijn als het gaat
om de multiculturele samenleving.
Vicepremier André Rouvoet van
de kleinste regeringspartij ChristenUnie zei dat het kabinet het
'signaal' dat uitgaat van de verkiezingen serieus moet nemen.
Uitslag
- het CDA uit op vijf zetels in het nieuwe Europees Parlement, een verlies van twee.
- De PVV is de grote winnaar van de stembusgang. Uit het niets haalt de partij van Geert Wilders vier zetels.
- Ook D66 boekt een grote winst en springt van een naar drie zetels.
De PvdA lijdt een forse nederlaag en houdt drie van de zeven zetels
over in het Europees Parlement.
- De VVD zakt van vier naar drie. SP en ChristenUnie/SGP behouden hun twee zetels.
- GroenLinks dat op drie zetels eindigt, een winst van een. De Partij voor de Dieren blijft daardoor buiten het parlement.
Opkomst
De verkiezingen voor het Europees
Parlement hebben donderdag 36,5 procent van de kiesgerechtigden naar de
stembus getrokken. Dat is minder dan bij de vorige Europese
verkiezingen in 2004. Toen bedroeg de opkomst 39,2 procent.