Door: Merel van Leeuwen 
Gepubliceerd: donderdag 2 juli 2009 23:29
Update: vrijdag 3 juli 2009 06:29
De ‘grote afperser’ Willem Holleeder hoort vandaag zijn vonnis. De eis is tien jaar cel.
Het woord is aan het gerechtshof van Amsterdam. Na drieënhalf jaar komt er een einde aan de strafzaak tegen Willem Holleeder (51).
Het Openbaar Ministerie (OM) is ervan overtuigd dat hij vastgoedhandelaar Willem Endstra voor miljoenen heeft afgeperst. En dat hij hem heeft bedreigd. De verhalen die Endstra vóór zijn liquidatie in mei 2004 daarover heeft verteld aan de geheime politie, vormen daarvoor samen met een aantal getuigenverklaringen voldoende bewijs, aldus het OM. Nee, zeggen Holleeder en zijn advocaten. Dat bewijs is er niet. Endstra werd wel afgeperst, maar door de in 2005 vermoorde crimineel John Mieremet.
Holleeder heeft volgens het OM ook nog eens de zakenmannen Rolf Friedländer en Kees Houtman afgeperst. Behalve de Heineken-ontvoerder horen vandaag nog vijf verdachten de uitspraak aan, onder wie Holleeders ex-vriendin.
De setting is die hele periode hetzelfde gebleven. Of de altijd in het zwart geklede Willem Holleeder nou voor de rechtbank in Haarlem moest verschijnen of voor het gerechtshof in Amsterdam: voor alle procesdagen werd hij naar de rechtbankbunker in Amsterdam-Osdorp gebracht.
De rechters
De spelers zijn door de jaren heen wel veranderd. Holleeder ruilde advocaat Jan-Hein Kuijpers in voor het duo Stijn Franken en Chrisje Zuur, officier van justitie Koos Plooij werd advocaat-generaal Hans Wesselink en de rechters veranderden ook. De laatsten zijn de mannen en vrouwen om wie het uiteindelijk gaat en die je als OM of als advocaat moet zien te overtuigen.
De voorzitter van de rechtbank in Haarlem, Rino Verpalen, zal zich nog wel eens achter zijn oren hebben gekrabd. Nadat hij Holleeder eind 2007 tot negen jaar gevangenisstraf had veroordeeld, sprak hij tijdens een congres in de wandelgangen met journalisten. De Telegraaf drukte af hoe Verpalen vertelde dat hij en Holleeder hetzelfde gevoel van humor deelden, en dat hij graag nog eens een psychologisch rapport van Holleeder zou zien. Holleeder kletste tijdens de rechtszaak honderduit tegen Verpalen.
Waardering
Dat ging in hoger beroep wel anders. Jeroen Chorus, de voorzitter van het gerechtshof, was niet de man van de grapjes. Chorus en Holleeder spraken weinig met elkaar, de verdachte liet zijn advocaten praten. Alleen bij het laatste woord, toen Holleeder het hof dankte, bleek er iets van wederzijdse waardering. Chorus had de zittingen beperkt tot vier uur per dag, in verband met de gezondheid van Holleeder. Twee jaar geleden werd hij geopereerd aan een lekkende hartklep en sindsdien is hij hartpatiënt. Het proces lag toen maanden stil. ‘Ik stel op prijs dat u die mededeling doet en zal verder niet ingaan op wat die uitspraak met mij doet’, was de reactie van Chorus op Holleeders dankbetuiging.
Een belangrijke rol in het proces was weggelegd voor de Amsterdamse kroegbaas Thomas van der Bijl, die in het geheim verklaringen heeft afgelegd tegen Holleeder. Onder andere over de afpersing van zijn vriend Houtman, die in het najaar van 2005 werd geliquideerd. Van der Bijl kwam daarna zelf aan de beurt. In het voorjaar van 2006 werd hij doodgeschoten in zijn café. Tijdens het hoger beroep kregen Holleeders advocaten boven tafel dat de gesprekken met Van der Bijl op band waren opgenomen. En ze kwamen er achter dat de schriftelijke weergave nogal verschilde van de bandopnamen.
Oneerlijk proces
Franken en Zuur willen integrale vrijspraak, omdat Holleeder volgens hen geen eerlijk proces heeft gehad. Zo zou het OM ontlastend materiaal buiten het dossier hebben gehouden en maar één doel hebben gehad: Holleeder veroordeeld krijgen. Aanklager Wesselink deed de aantijgingen af als ‘geklaag’. Hij zei dat het OM er voor staat dat er geen sprake is geweest van ‘kwaadwillende misleiding, bedrog, bewuste schending van verdedigingsbelangen en een gesloten oog voor ontlastend materiaal’.
Het woord is nu aan het hof. Mocht het tot een vrijspraak komen, dan is de verwachting dat Holleeder niet van die vrijheid zal kunnen genieten. Het OM heeft ongetwijfeld al een nieuwe dagvaarding klaarliggen om hem achter de tralies te houden. Holleeder wordt bijvoorbeeld nog niet verdacht van betrokkenheid bij een van de vele liquidaties van de afgelopen jaren. Dat kan vandaag zomaar veranderen.
Hoger beroep
Het gerechtshof in Amsterdam begon in december aan de inhoudelijke behandeling van de strafzaak in hoger beroep tegen Willem Holleeder en enkele medeverdachten.
Negen jaar
Holleeder werd in december 2007 tot negen jaar cel veroordeeld .
De rechter achtte de afpersing van de vastgoedhandelaren Willem
Endstra, Kees Houtman en Rolf Friedländer door Holleeder bewezen,
alsmede het leiding geven aan een criminele organisatie, het witwassen
van crimineel geld en het plegen van mishandelingen.
Gezondheid
Holleeder kreeg
onder meer een lagere straf dan geëist vanwege zijn slechte
gezondheidstoestand en uitlatingen van het OM in de media. Ook kon de
verdediging haar werk niet naar behoren doen doordat Holleeders
advocaat niet was uitgenodigd voor het verhoor van getuige Maria
Houtman, weduwe van de