Door: Hans Wiegel » Meer columns van Hans Wiegel
Gepubliceerd: woensdag 4 november 2009 00:18
Update: woensdag 4 november 2009 00:17
In NRC Handelsblad van 27 oktober stond een uitstekend hoofdartikel over de situatie waarin de burgemeesters tegenwoordig verkeren. De schrijver spreekt van een ontwikkeling die weinig goeds voorspelt voor het lokale bestuur. Hij noemt de burgemeester ‘een verweesde Kroonfunctionaris’ en voorspelt een verdere neergang van het burgemeestersambt tot daar ‘niets meer van over is’.
NRC Handelsblad verwijst naar een onderzoek van de Universiteit van Maastricht waaruit blijkt dat het ambt op imploderen staat.
Somber, maar waar. Het raakt mij ook, want tijdens mijn ministerschap en mijn ambt als CdK in Friesland, heb ik mij heel intensief met de positie van de burgemeester in ons staatsbestel en met het benoemingsbeleid bezig gehouden.
De CdK’s en de minister bespraken dat beleid regelmatig. Zij wezen elkaar op burgemeesters die aan promotie toe waren. Het was de tijd van de carrièreburgemeester. Zo begon de jonge Opstelten in Dalen, ging daarna naar Doorn, Delfzijl, Utrecht en eindigde zijn loopbaan in Rotterdam. Zo ging de burgemeester van Arnhem naar de Raad van State en werd het carrousel: Zwolle naar Arnhem, de Noordoostpolder naar Zwolle, Haren naar de polder, Marum naar Haren en een wethouder van Utrecht naar Marum. Een mooi voorbeeld van het zogeheten doorstromingsbeleid.
In de vier jaar dat ik minister was, hebben we één keer voor een burgemeester, die niet functioneerde, een andere betrekking gevonden.
In de 11 jaar dat ik CdK was ging één burgemeester met ontslag, omdat de toenmalige minister hem per se weg wilde hebben en ik dat niet heb kunnen tegenhouden.
Sinds 2000 zijn er nu zo’n 50 burgemeesters gedwongen opgestapt. De gemeenteraden wilden hen kwijt en weten dat als ze hun burgemeester niet meer lusten, ze hem op straat kunnen (laten) zetten.
Ook hier heeft de verruwing in het omgaan met elkaar toegeslagen. En de CdK’s en de minister geven de raden gewoon hun zin.
Dat soort pogingen werden in mijn tijd ook wel gedaan. Ik heb mij daar altijd tegen gekeerd en die raden niet hun zin gegeven. Een paar goede gesprekken, een beroep op de burgemeester en de raad hun relatie te verbeteren, werkte bijna altijd.
Conclusie: louter het opzeggen door de raad van het vertrouwen in de burgemeester, mag niet automatisch leiden tot diens ontslag. De burgemeester wordt door de Kroon benoemd en ontslagen. De CdK’s en de minister hebben dus een eigen verantwoordelijkheid. Die moet ook echt genomen worden.