Door: Remco Tomesen
Gepubliceerd: woensdag 4 november 2009 00:55
Update: maandag 9 november 2009 15:25
De staat kan processen verwachten over de centrale opslag van vingerafdrukken. Een aantal organisaties vindt de databases te kwetsbaar en vreest misbruik.
De protesten komen uit allerlei hoeken, maar hebben één gemeenschappelijk doel: een einde maken aan (centrale) opslag van vingerafdrukken in paspoorten. De vrees bestaat dat misbruik van de gegevens op de loer ligt.
Sinds september moeten alle Nederlanders die een nieuw paspoort of identiteitskaart aanvragen vingerafdrukken laten maken. Het opnemen van vingerafdrukken in een paspoort is opgelegd door de Europese Unie.
Nederland gaat verder dan deze Europese regels, en gaat de vingerafdrukken in een nationale database opslaan. Volgens onze regering is dat handig.
Kwetsbaar
Een van de organisaties die de staat wil aanklagen, is het deze zomer door ondernemer Bas Filippini opgerichte Privacy First.
Deze stichting heeft naar eigen zeggen contacten met gespecialiseerde advocaten en wetenschappers. Planning is om rond januari een proces te starten.
Verschillende advocaten helpen de stichting, soms gratis, soms tegen betaling, zegt mede-initiatiefnemer Charles van der Hoog. Het eerste rapport met juridische argumenten ligt al klaar. De stichting zegt dat de databases waar de vingerafdrukken worden opgeslagen te kwetsbaar zijn. Volgens Van der Hoog is het onmogelijk om ze goed genoeg te beveiligen. Risico: criminelen of andere kwaadwillenden krijgen vingerafdrukken in handen.
Kansloos
Ook de Vereniging Vrijbit zegt dat ze een proces tegen de staat wil starten. De vereniging diende deze zomer bij het Europese Hof voor de Rechten van de Mens in Straatsburg (ECHR) een klacht in over opslag van vingerafdrukken door de Nederlandse staat. Het hof deed niks met de klacht.
Deze weg was echter bij voorbaat kansloos, omdat het ECHR alleen in heel uitzonderlijke situaties een staat kan terugfluiten. En bovendien pas nadat alle nationale rechtsmiddelen zijn uitgeput. Vrijbit is nu bezig om een proces in Nederland op te starten. De club zegt daarover contact te hebben met Privacy First.
‘De burger loopt een veiligheidsrisico’
En dan is er nog het Platform Bescherming Burgerrechten, dat dit voorjaar is opgericht op initiatief van het Humanistisch Verbond.
‘Wij denken na over hoe we een procedure tegen de staat het beste kunnen aanpakken’, zegt voorzitter Joyce Hes. Voor het proces wil het platform twee ‘zwaargewicht advocaten’ aantrekken. ‘Met het opslaan van de vingerafdrukken stelt de overheid burgers bloot aan veiligheidsrisico’s’. De staat kan volgens haar niet garanderen dat er geen misbruik van de database gemaakt wordt.
Het is nog niet duidelijk of de organisaties afzonderlijke processen gaan starten, of dat ze gaan samenwerken. Zowel Vrijbit als Privacy First heeft contacten met het Platform Bescherming Burgerrechten. De organisaties beginnen eventueel samen een proces als ze overeenstemming bereiken over (nu nog) uiteenlopende uitgangspunten. Denk aan vragen als: zijn ‘we’ tegen elke opslag van vingerafdrukken, of alleen tegen opslag in een centrale nationale database?
Opsporing
De regering heeft altijd gezegd dat het centraal opslaan van afdrukken nodig is om fraude met identiteitsbewijzen tegen te gaan. Maar voor veel opsporingsdoeleinden is centrale opslag ook noodzakelijk. De AIVD en de officier van justitie hebben straks toegang tot de vingerafdrukkenverzameling, dat is al besloten. Nog niet voor opsporing, maar als de terreurdreiging maar íets omhoog gaat, ligt daartoe een wetswijziging op de loer.
Kenners denken dat de gegevens straks onvermijdelijk gaan worden gebruikt voor opsporing. Vindt een rechercheur een afdruk, dan kan die deze straks dus makkelijk vergelijken met die in de centrale database. Fijn als zo een misdadiger wordt opgespoord. Maar het risico op fouten is er zeker. Hes: ‘Vingerafdrukken zijn niet altijd betrouwbaar. Bij oudere mensen is het bijvoorbeeld moeilijk om een goede afdruk te nemen.’