Door: Marcia Nieuwenhuis 
Gepubliceerd: woensdag 11 november 2009 01:33
Update: dinsdag 1 maart 2011 10:31
De campagnekas van de SP is mede dankzij de afdracht van volksvertegenwoordigers beter gevuld dan ooit. De SP vergaarde in vijf jaar veertig miljoen.
In de peilingen staat de Socialistische Partij er niet al te best voor: zestien zetels in de Politieke Barometer en veertien bij Maurice de Hond. Maar de SP is – met dank aan haar volksvertegenwoordigers – nog nooit zo rijk geweest, zo blijkt uit onderzoek door deze krant. Sinds 2004 is maar liefst veertig miljoen vergaard voor de partijkas.
Dankzij de verplichte afdracht van de SP-gekozenen werd de partijkas alleen al in 2008 gespekt met ruim 4,1 miljoen euro. Zo houdt een SP-Kamerlid van het maandsalaris van 7.500 euro zelf slechts 2.450 euro netto over. De 81 leden van de Provinciale Staten houden van hun vergoeding nog de helft in eigen zak. Maar de 321 raadsleden van de Socialistische Partij komen er het bekaaidst af. Zij houden van hun vergoeding slechts een kwart over.
Afdrachten verdubbeld
De inkomstenbron van de afdrachten is voor de SP in drie jaar tijd verdubbeld. In totaal brachten de volksvertegenwoordigers sinds 2004 ruim vijftien miljoen euro in het laatje. Dit is een veelvoud van het geld dat de volksvertegenwoordigers van alle andere politieke partijen in Nederland afdragen.
Het kabinet kondigde onlangs op voorstel van minister van Binnenlandse Zaken Guusje Ter Horst aan een einde te willen maken aan de afdracht van de volksvertegenwoordigers, maar de SP zegt er alles aan te zullen doen om het wetsvoorstel van de PvdA-bewindsvrouw te omzeilen (zie kader).
Naast de afdrachten, streek de partij van Agnes Kant en Jan Marijnissen ook nog zestien miljoen aan subsidies op. Het laatste jaar ontving de SP 3,9 miljoen staatssteun. Ook de contributies en donaties blijken steeds lucratiever. In 2008 kon de SP hierdoor één miljoen euro bijschrijven, de gulle gevers brachten het totaal sinds 2004 op bijna vijf miljoen. Overige inkomsten waren sinds 2004 goed voor nog eens 2,7 miljoen, zo blijkt uit analyse van de afgelopen vijf jaarrekeningen. De 125 partijafdelingen in het land hadden begin 2009 tezamen ook nog eens ruim 800.000 euro in hun bankboekjes. Zo tikt de teller door tot veertig miljoen.
Een cijfer waar zelfs de grootste partij in Nederland jaloers op kan zijn. De totale inkomsten van het CDA waren het afgelopen jaar nog geen zeven miljoen. ‘Onze landelijke vertegenwoordigers droegen in 2008 150.000 euro af’, vertelt hoofd communicatie en campagneleider van het CDA Michael Sijbom. De SP heeft volgens hem ‘verreweg het meeste geld.’
‘De bedrijfsgeheimen’
Ook de Partij van de Arbeid zegt ‘absoluut geen miljoenen weg te halen’ bij haar volksvertegenwoordigers. ‘Als dat zo was, dan zat ik op rozen als penningmeester bij de PvdA’, vult penningmeester Bouke Arends aan. De jaarrekeningen van kleinere politieke partijen verbleken zelfs bij die van de SP. D66-voorlichter Roy Kramer: ‘Ik schat dat het campagnebudget van de SP tig keer zo hoog is als dat van ons.’
Penningmeester van de SP, Rosita van Gijlswijk, wil niet ingaan op de vraag hoeveel geld de SP in de oorlogskas heeft zitten. ‘Dat houd ik liever tot de bedrijfsgeheimen. Wat ik wel kan zeggen is dat wij elk jaar een miljoen reserveren voor het verkiezingsfonds.’ Dat doet haar partij volgens Van Gijlswijk ‘al sinds mensenheugenis’. ‘Als we heel goed draaien houden we soms een miljoen over en dat stoppen we er dan ook in.
Zo kon de partij in 2006, het jaar van de laatste Kamerverkiezingen, ruim 1,8 miljoen aan de campagne besteden. Van Gijlswijk: ‘Als het kabinet nu zou vallen, kunnen wij dat qua campagnegeld makkelijk aan.’
Onroerend goed
Uit het onderzoek blijkt ook dat het onroerend goed van de Socialistische Partij ruim een miljoen mínder waard geworden zou zijn dan drie jaar geleden. In 2005 stonden de gebouwen voor bijna 2,5 miljoen euro op de balans, terwijl deze volgens de meest recente jaarrekening nog slechts 1,4 miljoen euro waard zouden zijn. Een opvallende herwaardering, want met 2,5 miljoen zat de SP waarschijnlijk al aan de lage kant. De SP beschikt namelijk – in tegenstelling tot alle andere partijen – over maar liefst dertien eigen panden; van Boxtel tot Heerlen en Groningen.
Waarschijnlijk is alleen al het hoofdkantoor aan de Rotterdamse Vijverhofstraat zeker zoveel waard als de 1,4 miljoen waar álle panden nu voor in de boeken staan. Het pand waarvan de vraagprijs eind jaren zeventig 450.000 gulden bedroeg, telt drie verdiepingen en meer dan duizend vierkante meter oppervlakte.
‘Dat is nu heel veel, héél véél meer waard’, verklaart een Rotterdamse makelaar desgevraagd. Omdat het veel groter is dan een gemiddeld woonhuis is het volgens hem lastig om daar, zonder het van binnen gezien te hebben, een accurate schatting van te maken. Penningmeester Van Gijlswijk weigert opheldering te geven over hoeveel de gebouwen van de Socialistische Partij anno 2009 werkelijk waard zijn.
Foto: Cynthia Boll/ANP
SP wil wetsvoorstel Ter Horst omzeilen
Tot woede van de SP wil dit kabinet een eind maken aan de afdracht
van volksvertegenwoordigers. Rijk, provincies en gemeenten moeten de
vergoeding straks direct aan de betrokkenen uitkeren en mogen dit niet
meer in een partijkas storten. De PvdA-bewindsvrouw Guusje ter Horst
van Binnenlandse Zaken wil daarmee de onafhankelijkheid van de politici
waarborgen.
SP-Kamerlid Ronald van Raak vindt dat zij hiermee ‘misbruik maakt
van haar positie’. ‘Ter Horst wil maar één afdracht verbieden en dat is
die van de SP. Dit is een pesterij en ik vraag me af of de minister
niets beters te doen heeft.’
De SP gaat er volgens Van Raak en penningmeester Rosita van
Gijlswijk alles aan doen om het geld alsnog in de partijkas te laten
stromen. ‘Mensen kunnen een automatische incasso instellen, dan komt
het geld alsnog bij ons’, stelt Van Gijlswijk.
Als het de SP lukt het wetsvoorstel van Ter Horst te omzeilen, dan
rest de partij nog slechts één probleem. Want als de peilingen
bewaarheid worden, moet de partij van Agnes Kant en Jan Marijnissen het
na de verkiezingen doen met veel minder volksvertegenwoordigers dan nu.
Gevolg: ook aanzienlijk minder inkomsten uit de afdracht van
SP-gekozenen.