Door: Merel van Leeuwen 
Gepubliceerd: zondag 22 november 2009 23:43
Update: zondag 22 november 2009 23:43
Hij is duidelijk zichtbaar en hoorbaar in de rechtbank, maar nog wat minder voor het grote publiek. Ten onrechte, want advocaat Nico Meijering heeft zich de afgelopen jaren geprofileerd als een geduchtetegenspeler van het Openbaar Ministerie om wie men niet heen kan.
Twee rode Dirk-tassen vallen op in de kamer van Nico Meijering, die hij deelt met kantoorgenoot Leon van Kleef. De dossiers liggen opgestapeld op de grond, al dan niet in dozen. ‘Hoe duurder en chiquer de tas van de advocaat, hoe minder de inhoud’, vindt hij. Maar Meijering is niet vies van mooie spullen. Hij draagt een Versace-jas en rijdt in grote Mercedessen, auto’s die passen bij het statige kantoorpand van Meijering Van Kleef Ficq & Van der Werf advocaten aan het Vondelpark.
Als de Amsterdamse topadvocaat, inmiddels 21 jaar in het vak, in de rechtszaal het woord vraagt, is dat nooit voor vijf minuten. Meijering (47) staat bekend om zijn uitvoerige en scherpe pleidooien waarmee hij de afgelopen jaren in grote strafzaken meermalen succes heeft behaald. Niet zo op de voorgrond tredend als sommige van zijn collega’s, maar minstens zo effectief.
Momenteel is hij bijna fulltime bezig om Ali A. bij te staan in het liquidatieproces. A. wordt door het Openbaar Ministerie gezien als degene die moordopdrachten uitzette in de Amsterdamse onderwereld. In een zaak waarbij het OM gebruikmaakt van de bekentenissen van kroongetuige en zelfbenoemd moordenaar Peter la Serpe.
Wat maakt een strafrechtadvocaat een goede strafrechtadvocaat?
‘Je moet een heel goede vertrouwensband met je klant kunnen opbouwen en je moet heel goed kunnen lezen, vooral wat er niet in het dossier staat. Zo analyseer ik een zaak. In het liquidatieproces probeert het Openbaar Ministerie een beeld op te trekken dat niet past bij het beeld dat voor mij gevoelsmatig bij de werkelijkheid van die zaak hoort. Ik geloof er geen moer van als ik lees dat La Serpe nooit is beïnvloed door justitie. Dus dan ga ik heel kritisch lezen, waar vind ik aanwijzingen van het tegendeel. Verder moet je stressbestendig zijn en dus moet je goed op jezelf letten. Ik ga om half 10, 10 uur naar bed, behalve op vrijdag en zaterdag, anders zou ik wel een heel saaie doos worden. En ik sta gemiddeld om half zes op, om te sporten en te mediteren. Zo ontspan ik. Mediteren is mijn grootste wapen tegen het OM, dat doe ik ook vaak in de rechtszaal.’
Hoe?
‘Door mijn ogen te sluiten als ik even niet aan de beurt ben.’
Kunt u zich dan helemaal afsluiten?
‘Ja, maar ik hoor alles. Sterker nog, ik ga steeds beter horen wat er gebeurt. Ook moet je als strafrechtadvocaat goed kunnen relativeren, anders ga je er aan kapot. Als je de humor er niet meer van inziet, moet je er mee ophouden. En dan kom ik bij mijn kantoorgenoten. Zonder hen zou ik het never nooit voor elkaar kunnen boksen. Zij zijn mijn klankbord, met hen heb ik ontzettend veel lol.’
Terug naar dat lezen. U was het die in de zaak tegen 22 Hells Angels die een criminele organisatie zouden hebben gevormd, boven tafel kreeg dat het OM honderden afgeluisterde telefoongesprekken tussen Hells Angels en hun advocaten had bewaard en niet vernietigd. Hierop liep de zaak stuk. U bent het ook die in het liquidatieproces met stukken kwam waaruit zou blijken dat kroongetuige La Serpe door justitie is gevoerd met daderinformatie, net als dat ú ontdekte dat het OM bankafschriften van collega-advocaat Plasman heeft opgevraagd. Zijn andere advocaten luier, of bent u beter?
‘Dat kan ik niet inschatten. Weet ik niet.’
Blijkbaar bent u beter, of heeft u andere kwaliteiten?
‘Dat weet ik niet, het kan ook toeval zijn.’
Dat is wel heel bescheiden.
‘Ik weet niet hoe anderen lezen.’
Maar leest u het dossier helemaal?
‘Ja. Er zijn advocaten die een dossier door stagiaires laten lezen. Wij doen dat niet. Je moet het zelf allemaal lezen. Close reading noemen ze dat. Je stuit ergens op en dan moet je het nog goed uitspelen. Je moet niet hijgerig de barricaden op, maar het juiste moment afwachten. Vergis je niet hè, ik heb ook cliënten die goed lezen. En moet ik nou zeggen dat mij niets ontgaat? Dat vind ik een gevaarlijke uitspraak.’
U heeft de afgelopen jaren heel wat telefoongesprekken tussen u en uw cliënten teruggelezen. Dat lijkt me een rare gewaarwording.
‘Ja, dat is heel wonderlijk. Omdat het gesprekken zijn die ze hadden moeten vernietigen. Ik ben dan ook een volslagen paranoïde man.’
Hoe komt u zo paranoïde?
‘Dat ben ik door de jaren heen geworden. Mijn kantoorgenoten en ik durven in auto’s niet over zaken te praten, we gaan vaak een wandeling maken in het Vondelpark en dan lopen we zo – Meijering houdt zijn hoofd naar beneden – omdat we bang zijn dat we gefilmd worden. Volslagen paranoïde dus.’
Met reden?
‘We zijn vast honderd keer meer paranoïde dan we zouden moeten zijn, maar voor die ene keer kan het nèt verstandig zijn.’
Weet u welk beeld rechters en officieren van justitie van u hebben?
‘Ik denk dat ik als lastig en hinderlijk word gezien.’
Vindt u dat erg?
‘Nee. Ik word ook wel gezien als iemand die geen blad voor de mond neemt en ik vind dat dat beeld nog wel eens onterecht door officieren wordt opgeblazen als instrument om rechters tegen mij op te hitsen. Mijn woorden worden dan verdraaid zodat het lijkt alsof ik mij ongenuanceerd heb uitgelaten.’
‘Daarom zet ik in het liquidatieproces zoveel mogelijk op papier, omdat met name de spits van het officiersteam (officier van justitie Betty Wind, red.) daar nogal een handje van heeft. Dat trucje ken ik ondertussen wel, dat doen meerdere aanklagers. ‘
Betty Wind en Hand Oppe, twee van de vijf officieren van justitie in het liquidatieproces, hebben jaren geleden voor hun opleiding zo’n twee jaar op uw kantoor gewerkt. Maakt dat verschil, wat betreft de verstandhouding?
‘Nee, dat maakt helemaal niets uit.’
Zij kennen het kantoor dus heel goed.
‘Ja, maar dat moet je aan hen vragen. Ik vind het te ver voeren om over hen te praten, dat treft ook hun privacy. Het enige wat ik er over wil zeggen is dat het goede advocaten en goede collega’s waren.’
Binnen en buiten het milieu is het bekend dat het kantoor van u en uw collega’s nooit kroongetuigen zal bijstaan.
‘Inderdaad, het is beleid van ons kantoor dat verklikkers er niet in komen. Kroongetuigen maken ons strafrecht kapot, omdat ze per definitie het OM naar de mond praten. Dat roepen we al jaren en nu hebben we weer een prachtig voorbeeld bij de hand. Deze Peter la Serpe is er eigenlijk de oorzaak van dat deze zaak zo’n smeerboel is geworden.’
Want?
‘We hebben met een clown van doen. Mijn cliënt en ik nemen het deze clown nauwelijks kwalijk, want hij is een oplichter, een gebruiker die vroeger vele mensen heeft afgeperst en op andermans zakken teerde. Hij wilde altijd graag een grote boef worden, maar dat mocht kennelijk niet en nu heeft hij met behulp van de toppers van het OM die positie toch handig weten te krijgen. Als je met zoveel leugens het OM, tot en met de minister aan toe, zover weet te krijgen om een deal aan te gaan, I rest my case. Eerlijk is eerlijk: dan ben je ook wel een heel intelligente clown.’
Uw cliënt Ali A. zit al bijna drie jaar in voorarrest. Tijdens een recent pleidooi om daar een einde aan te maken zei u dat de normale procesverhoudingen in het liquidatieproces totaal op zijn kop staan, dat de verdediging voordurend aan het bewijzen is dat er niet volgens een behoorlijk strafproces is gehandeld.
‘In grote strafzaken kun je er als advocaat volledig op vertrouwen dat het OM en de politie ons niet met open vizier tegemoet treden. Maar het is voor het eerst dat ik het in deze mate zo meemaak. Het OM heeft grote zaken stuk zien lopen en kan het zich niet nog een keer veroorloven. Zeker niet in deze zaak. Doordat de belangen zo groot zijn, zijn ze kennelijk bereid tot de rand te gaan, of er overheen.’
U riep vorig week tijdens een zitting klokkenluiders, binnen of buiten de politie, op naar voren te treden. Mensen die iets kunnen zeggen over de betrouwbaarheid van het liquidatieproces en vooral van kroongetuige La Serpe. Dat klonk als een hartekreet.
‘Zij zijn absoluut nodig om mijn cliënt een fair trial te bezorgen. Ik ben door verschillende mensen benaderd, maar uit angst voor hun baan en veiligheid durven ze niet naar voren te stappen.’
U hoopte na de zaak tegen de Hells Angels op een cultuuromslag bij het OM, ‘dat in grote zaken alles doet wat niet mag omdat de bevolking dat toch wel goed vindt’.
‘Precies. Ik hoopte dat dat eindelijk minder zou worden. Maar daar is totaal geen sprake van. Ik denk dat het probleem, als het gaat om de cultuur en structuren bij het OM in grote zaken, vele malen groter is dan we denken.’
Leg uit.
‘Als de verdediging vermoedt dat er sprake is van een probleem en dat aan de orde stelt, dan wordt dat probleem halsstarrig door het OM ontkend. En dat is dan in het beste geval. In het slechtste geval word je ook nog eens weggelachen door de officier van justitie, zo van: ha, daar heb je die advocaat met zijn complottheorieën weer. In het proces rond de Hells Angels zijn er structureel telefoongesprekken tussen advocaten en hun cliënten opgestapeld, bewaard en niet vernietigd. Als Harm Brouwer, de baas van het OM, zegt dat er in die zaak slechts fouten zijn gemaakt en dat het niet opzettelijk is gebeurd, vind ik dat cultureel bepaald. Als hij dat blijft doen, zullen ook de mensen onder de top van het OM hiermee doorgaan, ze zullen hun ruimte blijven nemen. Ze worden veelal toch niet betrapt en als ze betrapt worden, dan wordt dat uiteindelijk altijd met iets van de mantel der liefde bedekt.’
‘De top van het OM moet inzicht tonen in het verwerpelijke van het achterhouden van feiten en het onjuist informeren van rechters en verdediging. Dat doe je door in te grijpen en zo nodig officieren de laan uit te sturen, net zoals de advocatuur dat laat zien door mensen van het tableau te schrappen die zich niet aan de regels houden. Alleen dan kan die cultuur in grote zaken worden teruggebracht tot een fatsoenlijk strafproces.’
En als dat niet gebeurt?
‘Dan wacht ik de volgende grote zaak af, waarbij ik mijn kans schoon zie om de misstanden weer bloot te leggen.’