Door: Pieter Sabel / Remco Tomesen
Gepubliceerd: maandag 28 december 2009 22:47
Update: dinsdag 29 december 2009 07:30
De controles op vliegvelden worden weer strenger. Vrij baan voor de bodyscan. ‘Sinds 9/11 is in Amerika de beveiliging in overheidshanden.’
Passagiers op verschillende intercontinentale vluchten moesten het laatste uur van hun vlucht ‘vastgebonden’ in hun stoel blijven zitten. Zonder boek of deken op schoot. De maatregel is niet meer van kracht, maar even werd het zekere voor het onzekere genomen. Alle passagiers die van Schiphol naar Amerika vliegen, worden wel gefouilleerd.
Na 9/11 zijn uitsluitend mislukte aanslagen gepleegd op vliegtuigen. Maar bij elke mislukte aanslag zijn de veiligheidsmaatregelen stapje voor stapje verscherpt. Na de mislukte schoenaanslag in 2001, waarbij een Brit explosieven in zijn schoen had verstopt, moeten passagiers in Amerika hun schoenen laten controleren. En nadat terroristen gevaarlijke, vloeibare stoffen in een flesje aan boord wilden smokkelen, mochten we geen flesjes met meer dan honderd milliliter vloeistof meer aan boord nemen.
Dat zijn nog de zichtbare maatregelen. ‘Veel maatregelen zijn onzichtbaar voor passagiers’, zegt Evert van Zwol, voorzitter van de Nederlandse Vereniging van Verkeersvliegers (NVV). ‘Bagage wordt gescreend, vliegtuigen worden gecheckt voor ze vertrekken. Maar ook de catering, het onderhoud: alles wordt in de gaten gehouden.’
Daarbij zou je je moeten afvragen door wie, zegt beveiligingsexpert Glen Schoen van Ernst & Young. ‘In Amerika is de beveiliging van de burgerluchtvaart in handen van de overheid, sinds de aanslagen van 9/11. In Nederland wordt het uitbesteed aan private beveiligers. De vraag is hoe ver je wilt gaan.’
Volgens de Nationale Coördinator Terrorismebestrijding (NCTb) kunnen de huidige veiligheidsmaatregelen niet voorkomen dat passagiers wel eens ‘iets gevaarlijks mee aan boord nemen’. De EU kondigde maandag dan ook aan dat ze de ‘veiligheidsvoorschriften van luchthavens’ opnieuw gaat bekijken.
Naaktscan
Grote kans dat de Nigeriaan Umar Farouk Abdulmutallab, met zijn mislukte aanslag op Eerste Kerstdag, zorgt voor de uiteindelijke invoering van de bodyscan (ook wel naaktscan genoemd). Hield de EU die scan tot nu toe tegen, omdat hij de privacy zou schenden (beveiligers zien door de scan het naakte lichaam van een passagier), nu lijkt de druk te groot om deze nog langer tegen te houden. Was de falende Nigeriaanse aanslagpleger namelijk door een bodyscan gelopen, dan had hij z’n op het lichaam gebonden explosieve goedje hoogstwaarschijnlijk niet aan boord gekregen van het vliegtuig.
Op Schiphol staan al zeventien van zulke scans ‘in proefopstelling’. Ze mogen volgens de luchthaven alleen worden gebruikt als een passagier toestemming geeft. ‘Ons voorstel is: ga er snel mee werken’, zegt Van Zwol van de verkeersvliegers (NVV). ‘Wij hadden bedenkingen, maar ondertussen hoeft het systeem de privacy niet meer te schaden’. Volgens hem is het systeem ondertussen namelijk zo aangepast, dat een beveiliger niet meer zelf iemand ‘bijna letterlijk in z’n blote kont ziet staan’. Software kan nu beoordelen of iemand die door de bodyscan gaat ‘iets fouts bij zich heeft’. Er komt geen mensenoog meer aan te pas.
En toch, garanties geeft niemand. Het kat-en-muisspel tussen beveiligers en terroristen gaat dus door, en niet alleen in de lucht. Misschien nog wel meer op de grond. De grote gelukte aanslagen in de westerse wereld na 9/11 waren op Londense metro’s en Spaanse treinen. Maar de beveiliging van treinen en metro’s is sindsdien niet spectaculair veranderd. Want daar liggen grote dilemma’s, zegt beveiligingsexpert Schoen. ‘Denk alleen al aan de miljoenen treinende forensen in Nederland elke dag. Zouden die het pikken als ze een half uur moeten wachten voordat ze de trein in mogen vanwege een veiligheidscontrole?’
Explosieven
Peter King, een lid van de nationale
veiligheidscommissie van het Huis van Afgevaardigden, die door de
autoriteiten geïnformeerd is over de mislukte terreuraanslag, zei dat
er iets mis is gegaan met de ,,redelijk geavanceerde'' explosieven.
,,Dit had verwoestend kunnen zijn'' als de explosieven wel op de juiste
manier waren ontploft, aldus King in verschillende Amerikaanse media.
Waarom faalde beveiliging?
Volgens
de Nederlandse autoriteiten onderging de 23-jarige terreurverdachte
Mutallab de reguliere controles en heeft de 'beveiliging goed gewerkt'.
Mutallab ging langs een metaaldetector en zijn bagage werd gescand met
een röntgenapparaat. Een metaaldetector kan poeder of vloeistoffen echter niet detecteren.
Experts zeggen dat de explosieve stof die de man waarschijnlijk bij zich droeg, PETN,
bij een extra lichaamscontrole allicht wel zou worden gevonden. Een
body scanner zou iets dat op het lichaam is gebonden, ook kunnen
detecteren, zelfs rondom het kruis. Meer via CNN...