Door: Kustaw Bessems 
Gepubliceerd: dinsdag 12 januari 2010 22:55
Update: dinsdag 12 januari 2010 22:55
Woensdag voert strafpleiter Bram Moszkowicz namens PVV-leider Geert Wilders inleidende beschietingen uit. Gewapend met een vonnis over een obscuur pamflet.
‘Stop het gezwel dat Islam heet.’
Dat kan voor een moslim haast niet prettig zijn om te lezen.
Niettemin voelde de Brabander M. eind 2004 de noodzaak om een pamflet met deze tekst voor zijn raam te hangen. Kort daarvoor had in de Amsterdamse Linnaeusstraat de terrorist Mohammed Bouyeri uit naam van de islam filmmaker Theo van Gogh van zijn fiets geschoten. Om Van Gogh vervolgens met een kukri machete de keel door te snijden.
Voor M. het bewijs dat de islam Nederland van binnen uit verziekt.
‘Theo is voor ons gestorven’, zo ging de tekst van zijn pamflet verder. ‘Wie wordt nu de volgende? Kom in verzet NU.’ En de pay-off: ‘Nationale Alliantie, wij buigen niet voor Allah. Word lid!’
De Nationale Alliantie was een neonazipartij waartoe M. zich aangetrokken voelde. Een van de vele groeperinkjes die zich in de loop der jaren hebben opgehouden in die morsige politieke hoek. De Alliantie zou zichzelf een paar jaar later alweer opheffen. En M. werd veroordeeld tot een voorwaardelijke straf voor het beledigen van een godsdienstige groep.
Zijn zaak zou misschien al lang zijn vergeten, als die niet maatgevend was geworden voor de grenzen aan de vrije expressie in Nederland. En als die niet – ook woensdag – een voorname rol zou spelen in het proces tegen Geert Wilders, leider van de Partij voor de Vrijheid.
Messcherp
De Hoge Raad greep de zaak van M. vorig jaar aan om een messcherpe grens te trekken tussen wat wel en niet mag worden gezegd over een geloof en gelovigen. Het hoogste rechtscollege sprak M. toen alsnog vrij, omdat het pamflet niet over ‘moslims’ had gesproken, maar slechts over ‘de islam’. De Hoge Raad oordeelde dat het weliswaar strafbaar is om een groep mensen wegens hun godsdienst te beledigen, maar níet om zich beledigend uit te laten over de godsdienst, ‘ook niet als de aanhangers daardoor in hun godsdienstige gevoelens worden gekrenkt’.
De magistraten waren geprikkeld, toen zij vanaf het Lange Voorhout in Den Haag hun uitspraak deden. Ze wilden wel eens kraakhelder maken dat religiekritiek héél ver mag gaan en héél grof mag zijn, zonder dat daar straf op staat. Die alertheid was begrijpelijk. Niet alleen hadden lagere rechters van het Amsterdamse hof net de vervolging van Wilders bevolen, in een uitspraak die juist neigde naar het gemakkelijk bestraffen van islam-bashen. Het was ook nog eens zo dat op zijn departement, een paar honderd meter verder, de christendemocratische minister van Justitie Ernst Hirsch Ballin aan een wetswijziging werkte die religiekritiek verregaand zou inperken. De lagere rechters hadden in hun vonnis al gretig naar die plannen vooruit gewezen. Een tik op de vingers leek wel op zijn plaats.
Hirsch Ballin liet, na het gezwel-arrest, zijn plannen varen. En, zo denkt Moszkowicz, na dat arrest kan Wilders ook niet meer voor groepsbelediging worden vervolgd. Woensdag maakt hij voor de rechtbank in Amsterdam bezwaar tegen de dagvaarding van de PVV-voorman.
Oorlog
Naar verwachting zal Moszkowicz zijn zin niet krijgen. Wilders heeft het wel meestal over ‘de islam’ en minder vaak over ‘moslims’, maar bij uitingsdelicten hangt alles af van de context waarin woorden zijn gebruikt. De rechters die zijn zaak behandelen, zullen die uitgebreid aan bod willen laten komen. De Hoge Raad heeft hen daarbij een opdracht meegegeven. Zij zullen ‘moeten onderzoeken of een uitlating onmiskenbaar betrekking heeft op een bepaalde groep mensen die zich door hun godsdienst onderscheiden van anderen’.
Mocht Moskowizc woensdag toch gelijk krijgen, dan wint Wilders een belangrijke slag. Maar nog niet de oorlog. Behalve van groepsbelediging wordt hij ook nog verdacht van discriminatie – zowel van moslims als van allochtonen en Marokkanen – en van het aanzetten tot haat. Over al die mogelijke vergrijpen heeft de Hoge Raad zich nadrukkelijk niet uitgesproken.
Die strijd, die ligt nog helemaal open.
Het procesWanneer is een mening een misdaad? PVV-leider Geert Wilders wordt
vervolgd voor belediging, discriminatie en haatzaaien. De klagers, de
rechters, de verdachte, de wet: De Pers-verslaggever Kustaw Bessems
volgt deze zaak over de grenzen aan de vrije meningsuiting.
Moszkowicz opent het vuur. Foto: HH