Gepubliceerd: dinsdag 16 februari 2010 22:32
Update: woensdag 17 februari 2010 00:39
Ondanks forse kritiek van een deel van de oppositie houdt premier
Jan Peter Balkenende overeind dat het besluit om in 2003 de Amerikaanse
inval in Irak politiek te steunen, zuiver en integer is genomen. De
informatievoorziening in de aanloop naar het besluit had weliswaar
beter gekund, maar Balkenende gaat niet mee in de kritiek dat de Tweede
Kamer onjuist en onvolledig zou zijn geïnformeerd.
- 'Memo had naar minister gemoeten'
Dat bleek
dinsdag tijdens een debat over het Irakrapport van de commissie-Davids
die de gang van zaken rond de politieke steun in 2003 onderzocht. Het
bewust onjuist of onvolledig informeren van het parlement geldt als een
politieke doodzonde. SP, PVV, GroenLinks en D66 tilden zeer zwaar aan
de in hun ogen gebrekkige informatie aan het parlement. Het debat is
nog gaande. PVV en GroenLinks dreigen met een motie van wantrouwen.
Balkenende
wees erop dat destijds het kabinetsbesluit werd gesteund door een
meerderheid van de Kamer. Hij erkende dat lang niet alles goed is
gegaan, dat er onvolkomenheden waren en een aantal zaken ,,eerder en
beter'' had gekund. ,,Maar de werkelijkheid van toen kun je niet over
doen.''
Na maandenlang onderzoek kwam de vroegere president van
de Hoge Raad Willibrord Davids met zijn commissie in januari tot harde
conclusies. Zo constateerde Davids onder meer dat het kabinet het
parlement niet volledig heeft geïnformeerd over Amerikaanse verzoeken
en over de mening van eigen veiligheidsdiensten, dat premier Balkenende
aanvankelijk binnen het kabinet geen leiding gaf aan het Irak-debat en
dat er geen adequaat volkenrechtelijk mandaat was.
Met name op
dat laatste punt botste Balkenende dinsdag flink met SP, GroenLinks,
D66 en de PvdD die hem verweten dat hij op ondeugdelijke gronden steun
heeft verleend aan een oorlog. De oppositiepartijen VVD, SGP en PVV
vinden wel dat de politieke steun terecht was. Ook de PvdA, nu een
regeringspartij maar destijds in de oppositie, wilde een
volkenrechtelijk mandaat. Onder druk van die partij erkende het huidige
kabinet vorige maand al dat terugkijkend een ,,adequater'' mandaat
beter was geweest.
De coalitiepartijen CDA, PvdA en ChristenUnie
zijn tevreden dat het kabinet uit het rapport van Davids lessen trekt
voor de toekomst. Volgens CDA-fractievoorzitter Pieter van Geel is er
geen sprake geweest van bewuste misleiding door het kabinet.
PvdA-fractievoorzitter Mariëtte Hamer zei erop te vertrouwen dat de
fouten die zijn gemaakt nooit weer zullen gebeuren. CDA en PvdA waren
meer dan zeven jaar diep verdeeld over de oorlog in Irak. Nu de PvdA de
kabinetsreactie accepteert, is er geen meerderheid meer in het
parlement voor een parlementaire enquête.
Balkenende
concludeerde wel dat het ,,misschien beter'' was geweest als er eerder
een onderzoek was gedaan. Dat had volgens hem veel speculaties en
onrust voorkomen. Balkenende hield zelf een onderzoek lange tijd tegen,
maar na steeds weer nieuwe onthullingen en onder druk van de Tweede
Kamer vroeg hij Davids vorig jaar aan de slag te gaan.
Guusje ter Horst, Maxime Verhagen, premier Jan Peter Balkenende en
Eimert van Middelkoop nemen plaats achter de regeringstafel in de
Tweede Kamer voor het debat over het rapport van de commissie Davids. | Foto ANP.
Kritisch memorandumEen kritisch memorandum van juristen van Buitenlandse Zaken over de
juridische onderbouwing voor de Nederlandse steun aan de Amerikaanse
oorlog in Irak, had gewoon op het bureau van toenmalig minister Jaap de
Hoop Scheffer moeten komen. Dat zei minister Maxime Verhagen van
Buitenlandse Zaken dinsdag in het Kamerdebat over het Irakrapport van
de commissie-Davids.
Meer.
Eerder onderzoek
Het was volgens premier Jan Peter Balkenende
,,misschien beter'' geweest als er eerder onderzoek was gedaan naar de
Nederlandse besluitvorming om de Amerikaans inval in Irak politiek te
steunen. Dat had ,,misschien heel veel ellende'' kunnen voorkomen,
stelde hij dinsdag in het Kamerdebat over het Irakrapport van de
commissie-Davids. Meer.
Belangrijkste conclusies Davids:
- Een volkenrechtelijk mandaat voor de inval ontbrak.
- Er is geen bewijs voor een actieve militaire bijdrage van Nederland aan de inval.
- Het kabinet heeft de Tweede Kamer onvolledig geïnformeerd over het verzoek van de VS om militaire steun.
- Premier Balkenende gaf weinig of geen leiding aan het Irak-debat.
Dat liet hij over aan minister van Buitenlandse Zaken Jaap de Hoop
Scheffer.
- De AIVD en MIVD hadden nauwelijks eigen informatie over de massavernietigingswapens van Irak.
- Nederlandse veiligheidsdiensten waren de hele periode terughoudender over de Iraakse wapendreiging dan kabinetsleden waren in hun informatie naar de Tweede Kamer toe.
- De benoeming van toenmalig CDA-minister Jaap de Hoop Scheffer als
secretaris-generaal van de NAVO is niet beïnvloed geweest door de
Nederlandse besluitvorming rond de politieke steun aan de Amerikaanse
inval in Irak.
Meer
Rapport commissie-Davids
Klik op de foto om het rapport (pdf) te downloaden