Door: Kustaw Bessems & Dirk Jacob Nieuwboer
Gepubliceerd: woensdag 17 februari 2010 23:38
Update: maandag 27 december 2010 15:34
Beschuldigingen van onbetrouwbaarheid leidden tot de onwrikbare houding van de PvdA over Uruzgan.
Oh, wat wil het CDA graag dat Wouter Bos deze keer draait! Dat hij zijn belofte om geen militairen meer naar Uruzgan te sturen vergeet. Dat hij een niet uit te leggen keus voor zijn rekening zou nemen. Zo van: we maken een eind aan de militaire missie, er gaat nu een trainingsmissie heen en de militairen die meegaan noemen we ‘ondersteuning’ of iets dergelijks.
Prachtig voor de christen-democraten: Bos, die weer wat vertrouwen van de kiezer had verloren en het CDA dat zijn zin had gekregen.
En de PvdA-leider had het misschien nog gedaan ook, als het CDA hem niet eerst zo met dat draaien had gepest. Dat het besluit over Uruzgan tot een crisis leidt, heeft veel te maken met de verkiezingscampagne van 2006. Het CDA zette toen op Amerikaanse wijze de grootste concurrent neer als onbetrouwbaar. Campagneleider Jack de Vries – vertrouweling van premier Jan Peter Balkenende en tegenwoordig staatssecretaris van Defensie – begon elke campagnedag met het ‘draaipunt van de dag’, waarin een onderwerp werd behandeld waarover Bos van mening zou zijn veranderd. En in een radiodebat voegde Balkenende de PvdA-leider de inmiddels historische woorden toe: ‘U draait en u bent niet eerlijk.’ Dat ging over het ontslagrecht.
Reputatie
Het beeld werd versterkt toen Bos, terwijl hij had gezegd nooit onder Balkenende te zullen dienen, toetrad tot het kabinet als minister van Financiën en vicepremier.
Zijn reputatie als draaier was gevestigd, uitgerekend door de partij waarmee hij moest gaan regeren. En waarmee hij onvermijdelijke compromissen moest sluiten. De PvdA zat met het beeld in de maag en koos er zelden voor om zo’n compromis eerlijk uit te leggen, maar hield vaak krampachtig vol dat zij gelijk had gekregen. Zoals toen de PvdA er – in strijd met het verkiezingsprogramma – mee instemde om géén Europees referendum te houden. En toen de partij onwillig akkoord ging met de koop van een JSF-testtoestel.
Het CDA ‘draait’ ook zo vaak. Over Uruzgan, de AOW-leeftijd, de kilometerheffing. Maar aan die partij kleeft dat niet. Al was het omdat het CDA anders dan de PvdA geen prominenten heeft die eigen onvolkomenheden er met smaak in wrijven.
Kopje koffie
Intussen bleef Bos het CDA de harde campagne verwijten. ‘Als je na de verkiezingen compromissen moet sluiten met je tegenstander, raak je in de ogen van de achterban gecompromitteerd’, zei hij begin 2007. Toen De Vries als staatssecretaris voorstelde om met Bos een verzoenend kopje koffie te drinken weigerde die.
Ook zijn partij deed alles om van het draai-imago af te komen. Fractievoorzitter Mariëtte Hamer maakte er een sport van om besluiten tegen te houden, zoals de versoepeling van het ontslagrecht.
En toen het kabinet eind 2007, ook al tegen een eerdere toezegging in, de missie in Uruzgan tot 2010 verlengde, gooide de PvdA-leider ter compensatie hard de deur dicht voor een volgende missie. ‘Eind 2010 gaan we echt weg, maakt niet uit wat de omstandigheden zijn.’ In die positie groef de PvdA zich in, tot een recente Kamermotie aan toe.
Toch lijkt Bos de afgelopen weken dicht bij een draai te zijn geweest. Binnen het kabinet spraken hij en zijn collega Bert Koenders van Ontwikkelingssamenwerking lang over de mogelijkheid van een forse trainingsmissie in Uruzgan, inclusief militairen. Inhoudelijk zou dat ook nog wel verdedigbaar zijn, omdat de PvdA veel affiniteit heeft met de Amerikaanse president Obama en zijn strategie voor Afghanistan.
‘Maar de kiezer zou het niet snappen’, klonk het in de fractie. En dus draaide Bos niet, hij verstijfde: géén militairen meer in Uruzgan, klaar.
Het CDA creëerde zijn eigen monster.
Wel of niet?
Wel of niet blijven? Het kabinet buigt zich deze week opnieuw over de
vraag of we langer in Afghanistan moeten blijven. De
Pers-oorlogsverslaggever Karskens
helpt het kabinet een handje.
Wat & HoeZe stranden steeds bijna, maar slagen er telkens ook weer in om de
coalitie te redden. Bij elke crisis bedenken CDA, PvdA en ChristenUnie
een nieuwe bezweringsformule als uitweg. Zo hebben ze een
eigen taal
verzonnen die wel veel op het Nederlands lijkt, maar waarin alles net
wat anders betekent dan je verwacht.
Gegoochel
Eens even kijken of we het tóch kunnen maken om
langer te blijven in Uruzgan. Oud-politici testen het vast uit. Blijven heet nu: ‘uitgesteld’ vertrek of ‘vertraagd’ terugtrekken.
Blijven of wegwezen?De bevolking van Uruzgan is ‘erg blij’ met de Nederlandse militairen, zegt de gouverneur.
Is dat waar?
Verzoek
De Verenigde Staten hebben Nederland gevraagd
langer in Afghanistan te blijven. De Kamer wil dat Nederland na 2010
geen troepen meer in het land heeft, maar de VS hebben Nederland
gevraagd dat standpunt te heroverwegen.
De Haagse deurverkoper
Voor een nieuwe missie in Afghanistan haalt minister Maxime Verhagen alles uit de kast. Alsof hij
een tweedehandsauto moet slijten.