Door: Remco Tomesen 
Gepubliceerd: woensdag 3 maart 2010 00:53
Update: woensdag 3 maart 2010 07:18
In ‘tweepartijenstad’ Rotterdam zijn er PvdA-wijken en Leefbaren-wijken. ?De campagneteams voeren een harde strijd, in hun eigen én in elkaars wijken.
Je moet als buurtbewoner wel heel hoog kijken, het hoofd in de nek, om het PvdA-bord in de lantaarnpaal te kunnen zien. Met veel moeite en wat hulp van een stok hebben de campagnevoerende PvdA’ers in de Rotterdamse wijk Schiemond het bord zojuist heel hoog de paal in gejast. ‘Dit is Leefbaar-proof’, zegt een PvdA’er tevreden. De voorzorgsmaatregel is nodig, want een van de mannen van het zevenkoppige ‘rode’ campagneteam dat aan het einde van de middag in de wijk op pad is, PvdA-raadslid Marco Heijmen, had een week ervoor iemand van Leefbaar Rotterdam betrapt. Die was een PvdA-bord aan het overplakken met een Leefbaarposter. Heijmen: ‘Ik heb hem op de foto gezet’.
De PvdA is aan het flyeren in Schiemond, een kleine wijk met lage en middelhoge flats, gelegen aan de Nieuwe Maas, iets buiten het centrum van de stad. Het is een van de Rotterdamse wijken waar de PvdA na de laatste verkiezingen in de meerderheid is: in 2006 haalde de partij er bijna 60 procent van de stemmen. Grote concurrent Leefbaar Rotterdam bleef steken op minder dan 20 procent. Het is een beeld dat je in de meeste wijken in Rotterdam zag bij de laatste gemeenteraadsverkiezingen: of Leefbaar was de grootste, of de PvdA; andere partijen deden nauwelijks mee, de stad was bij die verkiezingen in tweeën gedeeld.
Ook bij de verkiezingsstrijd van dit jaar gaat het in Rotterdam eigenlijk alleen maar om Leefbaar Rotterdam en de PvdA. In Rotterdam lijkt een soort tweepartijenstelsel te bestaan. De twee partijen haalden samen in 2006 bijna 70 procent van de stemmen binnen. De PvdA zit nu in de gemeenteraad met 18 zetels; Leefbaar Rotterdam voert oppositie, heeft 14 zetels. Volgens peilingen vindt in de tweede stad van Nederland ook dit jaar weer een nek-aan-nekrace plaats, waarbij de tweedeling trouwens wel wat minder scherp zou zijn dan in 2006. D66, CDA en VVD zouden zetels van de PvdA en de Leefbaren afpakken. Hoe dan ook, PvdA en Leefbaar zullen volgens de peilingen ook dit jaar nog steeds het merendeel van de stemmen krijgen. En als het er op aan komt, stemmen mensen ‘toch weer op een grote partij, die het verschil kan maken’, denken ze zowel bij de PvdA als bij Leefbaar Rotterdam. En dus voeren ze vooral campagne tegen elkaar.
Het is druilerig, maar in de straten van Schiemond is het vrij druk. Wat Marokkaanse jongens trappen tegen een bal in een onderdoorgang van een flat. Een groep Antilliaanse jongens schreeuwt enthousiast als ze de rode hesjes zien: ‘Hey, PvdA, Partij van de Antillianen.’ Een Marokkaanse man met muts krijgt een folder in zijn hand gedrukt. Of er problemen in de wijk zijn? ‘Nee hoor, geen problemen hier, alles goed.’ Een Kaapverdiaanse mevrouw: ‘Dit is een leuke wijk, ik heb hier nooit problemen. Alleen voor jongeren is hier niet zoveel te doen.’ Sommige buurtbewoners zeggen weer op de PvdA te gaan stemmen, anderen weten het nog niet.
Klagende blanken
Wil je klachten horen, dan moet je naar de blanke minderheid in de buurt. In de deelgemeente Delfshaven, waar Schiemond deel van is (net als bijvoorbeeld Spangen), ligt het percentage autochtonen onder de dertig, volgens cijfers van de buurtmonitor Rotterdam. In Schiemond zijn die blanken vooral oudere mensen. Een oudere autochtone dame, vanaf de overloop, op de vraag of het beter is geworden in de buurt de afgelopen vier jaar: ‘Ze moeten het hier harder aanpakken. In twee jaar tijd is hier drie keer ingebroken.’ Een autochtone man: ‘Ja, er is hier wel eens iemand gruwelijk vermoord. Maar dat kan ook in Kralingen gebeuren, toch?’
De oudere autochtone Nederlanders trokken in de jaren tachtig, toen de wijk werd gebouwd (omdat de havens hier verdwenen), veelal in de benedenetages van de flats. De PvdA, die toen aan de macht was, koos er bewust voor om deze mooie locatie aan het water niet het domein van de welvarende Rotterdammer te laten worden. Erg mooie flats werden het niet. De laatste jaren zijn ze een beetje mooier gemaakt, ‘opgepimpt’ door de woningbouwcorporatie. Met dank aan de PvdA, zeggen de PvdA’ers.
Vanaf haar overloop kijkt de oudere autochtone dame uit op een bouwvlakte; al jaren is ‘men’ er bezig iets neer te zetten, een parkeergarage, winkels, het gebruikelijke werk. ‘Als er een bijeenkomst is over iets in de wijk, zoals over die bouwplaats, dan komen er vrijwel alleen Nederlanders op af. En dat terwijl je de Nederlanders in deze wijk met een vergrootglas moet zoeken.’ Zij, en een Nederlandse buurman, doen echt wel hun best om in contact te komen met hun buurtgenoten. ‘Met mooi weer zetten we altijd een stoeltje buiten, groeten we iedereen’. Of ze weer PvdA gaat stemmen? ‘Ik heb het altijd gedaan, maar nu twijfel ik.’
De PvdA deed het in 2006 goed in wijken waar een groot percentage allochtonen woont, blijkt uit onderzoek van het Rotterdamse Centrum voor Onderzoek en Statistiek (COS). In Rotterdam zijn dat veelal volkswijken net buiten het centrum, zoals Spangen, of wijken in het zuiden van de stad, zoals Feyenoord. De PvdA won volgens het COS in 2006 (bij de verkiezingen in 2002 was Leefbaar Rotterdam het grootst), omdat de opkomst onder allochtonen, met name onder Turken en Marokkanen, veel hoger was dan de verkiezingen ervoor. Dat resultaat kwam niet uit de lucht vallen; de PvdA voerde vier jaar geleden heel sterk campagne onder allochtonen, die vroeger vaak niet stemden. Om de Leefbaren, die er plotseling waren in 2002, weer van hun troon te stoten. Veel allochtonen stemden, blijkt uit het onderzoek van het COS, op kandidaten van hun eigen afkomst.
Kom echter niet aan bij de PvdA’ers met de stelling dat ze dankzij de allochtonen nu zo groot zijn.?Heijmen: ‘Daar hebben de Leefbaren na die verkiezingen steeds op gehamerd. Natuurlijk hebben ze op ons gestemd, maar wij zouden nooit zo groot zijn geworden als niet ook de autochtonen op ons hadden gestemd.’
Typisch vinex
Nesselande ligt aan de uiterste rand van Rotterdam, in het noordoosten van de stad. Een vinexwijk met veel eengezinswoningen, tuintjes en lage appartementengebouwen met weelderige namen als Lago Setti Belli. Het vakantiegevoel wordt nog versterkt door de straatnamen: Ibizahof, Korfoepad, Siciliëboulevard. Die laatste grenst aan een 800 meter lang strand.
Vanavond is het winderig en koud in Nesselande: de wind blaast de wijk in over de grote Zevenhuizerplas en de polders die de wijk omgrenzen. Een man parkeert zijn auto, loopt snel naar binnen. Af en toe is er door een raam een glimp te zien van huiselijk geluk: man met vrouw in keuken, dat soort taferelen. Voor de rest: de gebruikelijke vinexstilte van een koude avond.
Drie mannen en een vrouw staan op het bijna uitgestorven splinternieuwe winkelplein van de wijk. Ze dragen felgroene Leefbaar Rotterdamjasjes. In hun handen: flyers. Elke buurtbewoner die vanavond winkelt is een gewilde prooi. ‘Ja ja, ik ga op jullie stemmen. Ik ben de PvdA spuugzat’, reageert een oudere Nederlandse man. De meeste anderen lopen zwijgend door, hoofd naar beneden, snel een winkel in.
Nesselande was een van de wijken waar Leefbaar Rotterdam bij de laatste gemeenteraadsverkiezingen de grootste partij was, dik won van de PvdA. De partij haalde er meer dan 42 procent van de stemmen; de PvdA moest het doen met een kleine 18 procent. Vergeleken met veel andere wijken deden het CDA (10 procent) en de VVD (16 procent) het ook redelijk goed in de wijk.
Kijk je naar wijken in Rotterdam waar de Leefbaren groot zijn, dan zie je dat de partij het goed doet aan de randen van de stad. In de allernieuwste wijken, zoals Nesselande, waar in 2000 met de bouw van de eerste huizen werd begonnen, en in de wat minder nieuwe wijken zoals Prinsenland en Ommoord, waar in de jaren zestig met bouwen werd begonnen. Wijken waar autochtone bewoners uit de oude volkswijken naar toe trokken, voordat ze de stad soms definitief vaarwel zegden. Wijken waar meer autochtonen dan allochtonen wonen.
Waarom Leefbaar Rotterdam het zo goed doet in Nesselande? Gemeenteraadslid van de Leefbaren Ronald Buijt, een van de flyeraars vanavond: ‘De mensen uit deze wijk zijn hier nog maar pas komen wonen. Zij komen uit andere wijken, die ze achteruit hebben zien gaan. Zoals de PvdA de laatste 60 jaar heel Rotterdam heeft laten afglijden. De mensen in Nesselande willen voorkomen dat deze wijk ook gaat afglijden.’
‘Het is hier wat behaaglijker toeven dan in andere wijken’, zegt Sebas van Look, inwoner van de wijk en eigenaar van brasserie Lookies, die nu drie maanden open is. ‘Dit is een nieuwbouwwijk, dat heeft voordelen op wijken als Crooswijk, of het oude noorden. Dat zijn oude wijken, die veel meer multiculturele problemen hebben dan Nesselande. Dat heeft te maken met de vele koopwoningen hier. Ja, het zit hier toch iets boven modaal.’ Van Look stemt op Leefbaar Rotterdam. ‘Zij zijn recht door zee, zeggen waar het op staat. Nee, op de VVD ga ik niet stemmen. Die kunnen geen vuist maken tegen de PvdA’.
Op het winkelplein zijn niet alleen autochtone Nederlanders, af en toe komt een Surinaamse man voorbij, een Antilliaanse vrouw. Ook zij krijgen een flyer in hun hand gedrukt. Ze weten nog niet waar ze op gaan stemmen. ‘Mijn vrouw stemt altijd’, zegt een Hindoestaans-Surinaamse man. Anderen willen niet veel zeggen, vluchten snel voor de koude wind. De PvdA heeft alleen kans om weer te winnen, volgens Buijt, als de partij er opnieuw in slaagt ‘de allochtonen te mobiliseren’. ‘Maar daar trappen de allochtonen niet opnieuw in.’
Geen moskee
Uit een landelijke peiling van Forum blijkt dat minder allochtonen dit jaar op de PvdA stemmen, dat ze uitwaaieren naar andere partijen. Of ze in Rotterdam ook op de Leefbaren gaan stemmen? Ja, denkt Buijt. ‘Ik merk dat op straat. De respons onder allochtonen is echt veel beter dan vier jaar geleden.’ Buijt: ‘Je hoort van Surinamers dat ze er niet nog meer moskeeën bij willen hebben.’ Maar ook Turken kunnen zich volgens hem vinden in het partijprogramma, zijn ook voor veiligheid, een harde aanpak op straat.
De Leefbaren hebben dus wat te halen bij de Pvda-achterban van de vorige verkiezingen. De strijd is dan ook hard. Ja, ze geven toe dat een partijgenoot een PvdA-bord overplakte. Maar de PvdA doet zelf net zo hard mee in dat spel, zegt Leefbaarflyeraar Ben Groos. Zo was hij vorige week op een debat, waar de PvdA volgens hem Marokkanen ‘had gemobiliseerd’ om heel hard boe te roepen op het moment dat Leefbaar Rotterdam lijsttrekker Marco Pastors aan het woord kwam. Groos: ‘Maar na afloop kwamen er wel allerlei Marokkanen naar ons toe, om een hand te schudden, te zeggen: goed gedaan.’