Door: Remco Tomesen / Josca Westerhof
Gepubliceerd: maandag 8 maart 2010 22:05
Update: dinsdag 9 maart 2010 08:14
Het boren onder de Amsterdamse binnenstad kan beginnen. Onrust aan het Damrak, waar de boormachines van start gaan?
Er zijn natuurlijk al wat panden verzakt bij de
Vijzelgracht. En ja, er was nogal wat ophef daarna. Om het nog maar
niet te hebben over de kostenoverschrijdingen. Maar ondertussen moet
het spectaculairste werk, het grote boren aan de Noord-Zuidlijn, nog
beginnen. Om precies te zijn komende donderdag. Dan worden namelijk
twee gigantische boormachines, elk 83 meter lang, ingezegend. Ergens de
week erna beginnen ze met hun graafwerk, van het Centraal Station,
onder het Damrak door, op weg naar Dam en Rokin.
Is er onrust te bespeuren aan het Damrak, waar de
boormachines de komende weken als eerste onderdoor komen? Nee, niet
echt. Wel tot het bot toe voorbereid (de grote ondernemers), of juist
heel gelaten (de kleine ondernemers). En bewoners, nou, die hoor je
niet, want die zijn op de vingers van één hand te tellen aan het
Damrak.
Alleen de Bijenkorf is angstig, bang voor
verzakkingen, en wil dat de werkzaamheden worden uitgesteld. De
Bijenkorf deed eigen onderzoek naar de risico’s van de aanleg. Met als
conclusie: er is kans op verzakkingen en scheuren. Met zijn verzoek tot
uitstel krijgt De Bijenkorf, voor zover nu bekend, niet zijn zin. De
boormachines staan bij het Centraal Station – klaar voor de start.
Een ander groot bedrijf, het Swiss-ôtel, waarvan
alle kamers aan de voorkant uitzicht hebben op het Damrak, wil geen
uitstel van aanleg, maar dekt zich vooral in tegen risico’s. ‘We hebben
zelf een nulmeting gedaan’, zegt Harold Kluit, general manager van het
hotel. Een ingehuurd bouwkundig bedrijf maakte van alle kamers aan de
voorkant van het hotel foto’s. Om bewijs te hebben voor het geval het
straks misgaat.
De gemeente Amsterdam heeft zelf trouwens ook een
fotograaf op pad gestuurd, en panden aan de Noord-Zuidlijn uitgebreid
op de foto gezet, zeggen ondernemers langs het traject. Sommige grote
ondernemers vonden dat echter niet genoeg.
In andere bedrijven op en bij het Damrak, heeft de
gemeente meetapparatuur neergezet. Om te zien wanneer verzakkingen
kunnen gaan optreden. Een ondernemer die anoniem wil blijven: ‘Daar
mogen wij helemaal niet aan komen.’ Kluit: ‘En er zijn streepjes op de
muren gezet, om te zien of het pand verzakt’.
De kleinere panden moeten het echter zonder
meetapparatuur doen. Die kleinere ondernemers zijn trouwens ook vrij
nonchalant. Zij huren hun panden; als het echt misgaat, moet de
eigenaar naar de gemeente om schadevergoeding op te halen. De eigenaar
van een vrij kleine souvenirwinkel aan het Damrak, tegenover de Beurs
van Berlage, grappend: ‘Als de beurs straks scheef staat, zoals de
Toren van Pisa, hebben we er een nieuwe toeristische trekpleister bij.
Voor ons zou dat gunstig zijn’.
Black & Decker
Hetzelfde nonchalante geluid hoor je bij stripbar
Teasers, het vrij kleine Hotel Continental, restaurant Italiano.
Jolanda, manager bij Teasers: ‘Een paar jaar geleden zijn hier de
funderingen al verstevigd, als voorbereiding op de aanleg van de
Noord-Zuidlijn. Dat zou moeten helpen’.
Twee metrotunnels komen er onder het Damrak te
liggen. Met de bouw van de eerste, de oostelijke, wordt volgende week
begonnen. De westelijke volgt later. Tegelijk boren, dat kan niet,
onder meer omdat dat te veel trillingen zou geven. Volgens Michiel
Jonker, woordvoerder Noord-Zuidlijn, is er bovengronds trouwens weinig
te merken van de boringen. ‘Mensen denken dat we met een gigantische
Black en Decker boormachine onder de stad doorgaan. Maar in
werkelijkheid is het een heel trage boormachine.’ Per minuut telt de
boor twee of drie roteringen. Per dag wordt acht tot tien meter
uitgegraven.
En de tunnel zit heel diep onder de grond, diep
genoeg om geen gevaar te zijn voor de funderingen, meent Jonker. De
tunnels liggen tussen de 15 en 20 meter onder de grond; op sommige
punten iets hoger.
Nee, het bouwen van zo’n diep metrostation als bij
de Vijzelgracht, wat verzakkingen tot gevolg had, is veel riskanter dan
het boren dat nu gaat beginnen, zegt Jonker. ‘En we hebben nu allerlei
aanvullende technische maatregelen genomen.’
Manager Kluit van het Swissôtel is vooral heel blij
dat na alle uitstel het boren eindelijk begint. Dat er een einde in
zicht is. Tot die tijd probeert hij z’n klanten maar een beetje
tevreden te stellen. ‘Wie aan de voorkant van het hotel slaapt, krijgt
gratis oordopjes.’
Kosten
De kosten voor de
Noord-Zuidlijn, die Amsterdam-Noord met de Zuidas moet verbinden,
vallen veel hoger uit dan in eerste instantie was begroot. Bij het
besluit om de metrolijn aan te leggen, lagen de kosten nog op 1,4
miljard euro. Volgens de laatste schattingen gaat het project
uiteindelijk 3,1 miljard euro kosten. Ook is de lijn jaren later klaar
dan gepland, naar verwachting in 2017.
Verzakkingen
De
aanleg van de Noord-Zuidlijn heeft al tot veel problemen geleid. Zo
verzakten vorig jaar twee maal woningen aan de Vijzelgracht in de
binnenstad.