Gepubliceerd: donderdag 11 maart 2010 22:01
Update: vrijdag 24 december 2010 11:28
Politicus Hans van Mierlo (D66) is overleden. Dat heeft D66-fractievoorzitter Alexander Pechtold donderdag bevestigd. Van Mierlo is 78 jaar geworden. Oud-politicus Hans van Mierlo is donderdagavond overleden. Zo meldt de NOS op haar website.
Van Mierlo stond in 1966 aan de wieg van de partij. Hij was voorzitter van het comité dat D66 oprichtte. De partij kwam in in 1967 met zeven zetels in de Tweede Kamer. Van Mierlo trouwde op 11 november 2009 met schrijfster Connie Palmen. De plechtigheid vond plaats in de Rode Hoed in Amsterdam. Van Mierlo en Palmen hadden sinds 1999 een relatie.
Inspirerend
Pechtold noemde Van Mierlo in een eerste reactie ,,een democraat in hart en nieren''. ,,Hij heeft de afgelopen decennia velen geïnspireerd. Hij was meer dan een politicus alleen. Hij was ook een verpersoonlijking van een tijdsbeeld.'' Volgens Pechtold was Van Mierlo al een tijdje ziek en werd hij een paar weken geleden opgenomen in het ziekenhuis.
Pechtold zegt blij te zijn dat Van Mierlo de uitslag van de gemeenteraadsverkiezingen nog heeft mee kunnen maken. ,,Hij genoot er zichtbaar van dat onze partij de weg omhoog weer heeft gevonden. Hij heeft tot een paar weken geleden steeds nog adviezen gegeven. We zullen hem missen.''
Charisma
Hans van Mierlo was een van de meest charismatische politici van de tweede helft van de twintigste eeuw. Hij was de 'vader' van het referendum, rechtstreekse verkiezing van de minister-president en de gekozen burgemeester. Maar zijn ideaal om het bestaande bestel te laten ontploffen kon de oprichter van D66 en oud-minister van Defensie en Buitenlandse Zaken slechts gedeeltelijk realiseren.
De intellectuele, maar slordige pragmaticus veranderde in de jaren zestig de verzuilde Nederlandse politiek met D'66, een pragmatische partij die bewust niet voor een ideologie koos. Toen de partij in 1967 voor het eerst aan Tweede-Kamerverkiezingen meedeed, veroverde ze liefst zeven zetels.
In 1994 verbrak de toen 63-jarige Van Mierlo met zijn D66, nu zonder apostrof, de 'eeuwige' macht van de confessionele politiek. Zijn droom, een kabinet zonder de christen-democraten, die sinds 1918 onafgebroken in de regering hadden gezeten, kwam uit. Maar Van Mierlo zat nooit op de juiste plek om zijn idealen van bestuurlijke vernieuwing te verwezenlijken.
Katholieke opvoeding
Henricus Antonius Franciscus Maria Oliva van Mierlo werd op 18 augustus 1931 geboren in Breda. Als zoon van een katholieke bankier en fabriekseigenaar kreeg hij een traditioneel katholieke opvoeding. De jonge Van Mierlo ging rechten studeren in Nijmegen. Eerder had hij evenals oud-premier Lubbers op het door de jezuïeten geleide Canisiuscollege in die stad gezeten, een broedplaats van de katholieke elite.
Tijdens zijn studietijd trok de romanticus veel door Frankrijk, waar hij onder meer journalistieke ervaring opdeed. Terug in Nederland kreeg Van Mierlo een baan op de opinieredactie van het Algemeen Handelsblad. De jonge journalist viel op door weinig te schrijven. Wel organiseerde hij debatten over het falend gezag in Amsterdam. Het was de tijd dat Provo het stadsbestuur onder burgemeester Van Hall tartte.
Een slag in het gezicht
Veel jonge intellectuelen deelden zijn kritiek op de ondemocratische en regenteske politiek. Samen richtten ze D66 op. Het succes van de nieuwe partij in de verkiezingen van 1967 was een slag in het gezicht van het establishment.
Tussen 1967 en '73 leidde Van Mierlo de D66-fractie in de Tweede Kamer, uiteraard op zijn eigen losse en informele manier. In 1973 trad hij af als fractievoorzitter. Van Mierlo had van zijn partij voor het eerst tot een regeringspartij gemaakt, maar richtte zich volgens een deel van zijn partijgenoten te veel op de samenwerking met de PvdA. De critici misten onder zijn leiding het eigen karakter van de partij.
In 1981 werd Van Mierlo minister van Defensie in het ongelukkige kabinet Van Agt III, dat binnen een jaar door politieke meningsverschillen tussen CDA en PvdA uiteenspatte. Na een periode in de Eerste Kamer keerde hij in 1986 terug als fractievoorzitter in de Tweede Kamer. Vooral onder het CDA-PvdA-kabinet Lubbers III floreerde de partij, die bij de Kamerverkiezingen van 1994 24 zetels haalde.
Minister
Zijn benoeming tot minister van Buitenlandse Zaken en vice-premier in Paars I (1994) was de kroon op zijn politieke loopbaan. Paars I had vooral op economisch terrein de wind mee en werd een succes. Maar Van Mierlo was als vice-premier redelijk onzichtbaar. Hij was vaak afwezig door zijn buitenlandse reizen.
Van Mierlo keerde in 1998 niet terug in het tweede paarse kabinet. D66 verloor de ministerspost Buitenlandse Zaken en Van Mierlo had geen zin om een ander ministerie te leiden, zelfs niet het ministerie van Binnenlandse Zaken. Daarnaast was binnen D66 behoefte aan jonge gezichten.
Eén van die nieuwkomers, Thom de Graaf, streed als minister van Bestuurlijke Vernieuwing in het tweede kabinet-Balkenende voor de gekozen burgemeester en het referendum. De D66-idealen die 'Mister D66' Van Mierlo nooit heeft kunnen verwezenlijken.
Twee jaar na het einde van zijn politieke carrière kreeg de oud-minister leverkanker. In 2000 moest hij een transplantatie ondergaan. Van Mierlo vertoonde zich onder meer in zijn functie van minister van Staat de afgelopen jaren regelmatig in het openbaar.
Biografie
Op de website van D66 staat een
uitgebreide biografie van de overleden politicus.
'Hart en ziel'
Met het overlijden van Hans van Mierlo verliest Nederland een man die zich vier decennia lang met
hart en ziel heeft ingezet voor de samenleving.
Dat zei demissionair minister-president Jan Peter Balkenende donderdag.
'Markant politicus'Het overlijden van Hans van Mierlo betekent ,,het verlies van een
markant en krachtig politicus''. Dat zei PvdA-partijleider Wouter Bos
donderdag. ,,De Nederlandse politiek zal een betrokken democraat moeten
missen'', aldus Bos.
Allereerste reclamespot D66