Door: Kustaw Bessems & Dirk Jacob Nieuwboer
Gepubliceerd: woensdag 17 maart 2010 00:36
Update: woensdag 17 maart 2010 01:16
Er is nauwelijks een CDA’er die met passie verdedigt waarom Jan Peter Balkenende lijsttrekker moet zijn.
Ze wordt door andere CDA’ers weggezet als ‘één brok emotie’. Uit wrok dat ze uit de Kamer moet, zou ze de aanval op partijleider Jan Peter Balkenende openen. Maar van emotie is bij het prominente Kamerlid Annie Schreijer-Pierik geen spoor te bekennen. Bovendien staat ze in de fractie en in de partij niet alleen.
‘Het is net als met een zomerjurk’, glimlachte Schreijer gisteren voor de camera. ‘Na acht jaar wil je wel eens wat anders.’ Dat er geen alternatieven zouden zijn, vindt ze onzin. Haar eigen favoriet is oud-minister van landbouw Cees Veerman – ‘ligt goed bij boeren en vrouwen’ – maar ze noemt ook de formateur van Balkenende IV, Herman Wijffels, evenals oud-burgemeester van Maastricht Gerd Leers.
Het rommelde al in het CDA. Een afdeling hier, een gemeenteraadslid daar. En nu Schreijer. Ze had Balkenende al flink de waarheid gezegd op een fractievergadering direct na de val van het kabinet. Die begon met een open rondje waarin ieder zijn zegje mocht doen. De Fries Rendert Algra zei dat er eerst maar eens goed gezocht moest worden naar de beste kandidaat. Niet per se Balkenende dus. Hij wees erop dat deze ‘drie kabinetten niet tot een goed einde heeft gebracht’. Daarna pleitten enkele fractieleden voor Balkenende.
‘Toen kwam de partijvoorzitter binnen’, zegt Algra. ‘Hij zei dat het rondje misschien niet afgemaakt hoefde te worden omdat de beste kandidaat al was gevonden.’ Balkenende dus. Het rondje ging door, maar vrijwel iedereen sprak zich uit voor de premier. Zo niet Schreijer-Pierik, die geen goed woord over heeft voor de snelle stap van het bestuur. ‘We zijn toch geen politburo?’
Algra zegt inmiddels toch tot de conclusie te zijn gekomen dat Balkenende de goede keus is. Maar ‘de sjeu is er af’, zegt een andere CDA-parlementariër, die bekend staat als trouw aan de premier. ‘Het is heel slecht gevallen dat hij zei dat hij alleen premier wil worden en geen Kamerlid. En ook dat hij zei: ik ga voor goud. Het gaat toch om de partij? En niet dat zijn premierschap wordt gered?’
Normaal gesproken worden ruzies bij het CDA niet openlijk uitgesproken. Als het al gebeurt, dan maakt een gezaghebbende CDA’er er een einde aan. Zo niet gisteren. Maar wie zou dat ook moeten zijn? Fractievoorzitter Pieter van Geel was zijn eigen vertrek aan het toelichten. De populaire verkeersminister Camiel Eurlings gaat ook weg. Minister Maxime Verhagen geldt als concurrent.
Scheidend Kamerlid Nicolien van Vroonhoven, ooit persoonlijk medewerkster van Balkenende, kwam op Radio 1 niet verder dan: ‘Eh... eh... ik kan u zeggen: met Balkenende gaan we de verkiezingen in. Hij heeft de afgelopen jaren, hoe je het ook wendt of keert, alles economisch ook wel goed op de rit gezet.’
Haagse CDA’ers stralen uit dat ze niet meer kunnen winnen. Terwijl er best kansen zijn. Nu bekend is dat structureel 29 miljard moet worden bezuinigd, heeft het CDA iets om de grootste concurrent, Job Cohen van de PvdA, mee aan te vallen. Die heeft anders dan financieel specialist Balkenende weinig ervaring met economie, het CDA kan de PvdA ouderwets als ‘potverdeerders’ afschilderen.
De trouwe CDA-fractiesecretaris – en in de toekomst mogelijk fractievoorzitter – Sybrand van Haersma Buma speelde daar in NRC Handelsblad wel op in. ‘We moeten de economie hervormen. Daarvoor is Balkenende de beste.’ Hij vergt wel iets van het geheugen: ‘Dat heeft hij vóór 2006 bewezen.’