Door: Remco Tomesen
Gepubliceerd: woensdag 5 mei 2010 23:02
Update: donderdag 6 mei 2010 07:00
De politie wil met lawaai, lichtflitsen en rustgevende limoengeur hooligans en hangjongeren gaan verjagen.
Nieuwe pijnloze wapens. De politie hoopt ze binnenkort te hebben. Wapens die met geluid, licht, misschien ook wel geur, hangjongeren en hooligans het leven zuur maken. De onderzoeken lopen, Binnenlandse Zaken geeft geld, de politie is enthousiast.
Het beïnvloeden van zintuigen, zo noemt het Centrum voor Criminaliteitspreventie en Veiligheid (CCV) het. Het centrum doet er onderzoek naar en is er opgetogen over. ‘Er kunnen verbluffende resultaten worden geboekt’, volgens Bernadette Schomaker van het CCV.
Helemaal onbekend zijn de zintuigwapens niet. Al een paar jaar hangen op sommige schoolpleinen en bij winkelcentra de zogenoemde Mosquito’s: een geluidskastje dat een irritante pieptoon uitzendt. Een toon die alleen te horen is voor jongeren tot een jaar of 25. En hen moet wegjagen. ‘Als insecten’, zeggen tegenstanders. Ondertussen is het kastje al te vinden op 600 plekken in meer dan 125 gemeenten. Naast de Mosquito is er de klassieke muziek, Beethoven en Bach, die op sommige plekken in Nederland lastige jongeren moet wegjagen.
Het meest spectaculair zijn de mogelijkheden om de strijd met hooligans aan te gaan met geluid en licht. Hoofdcommissaris Henk van Essen, binnen de Raad van Korpschefs verantwoordelijk voor de aanpak van voetbalvandalisme, zei eind april dat de politie daar aan denkt. Vandaar ook dat ze nauw betrokken is bij de zintuigenonderzoeken van het CCV, zo bevestigt een woordvoerder van de Raad van Hoofdcommissarissen.
Licht en geluid
Een combinatie van geluid en lichtflitsen lijkt het meest kansrijk, zegt Donald van der Laan, oprichter van Rhine Group, een bedrijf dat onder meer de Mosquito in Nederland lanceerde. Van der Laan onderzocht eerder al samen met de Rotterdamse politie de mogelijkheden van de inzet van geurstoffen.
De Nederlandse politie is geïnteresseerd omdat de wapenstok en het waterkanon geen prettige middelen zijn: als ME’er moet je met de knuppel ongericht een rellende massa in, daarbij zelf ook vaak klappen oplopend. En er is ‘bijvangst’ van de verkeerde soort: mensen die niks met de rellen te maken hebben, soms zelfs moeders met kinderen, worden ook geraakt.
Als het echt niet anders kan, gaat de knuppel in de tas, en komt het waterkanon te voorschijn; ook niet ideaal: ongericht, en mensen vallen vaak, lopen soms botbreuken op.
Nee, dan het geluidsschild, een soort Mosquito-plus. Daarmee kun je het geluid ‘vrij precies richten’, en als ME’er heb je er zelf geen last van, je kunt er gewoon naast gaan staan. Hoofdcommissaris Van Essen zei eind april dat hij ‘studeert op nieuwe middelen om subgroepen te bedwingen. Bijvoorbeeld met hard geluid of licht’.
Het geluid dat de ME straks met de lawaaiwapens naar hooligans kan sturen is irritant en hard. ‘Toekijkend publiek gaat zeker weg’, zegt Van der Laan. Echte hooligans ook, denkt hij. En als ze blijven, (omdat ze misschien oordopjes in hebben), blijft er een voor de ME overzichtelijk groepje over. Het geluid komt niet boven de 120 decibel, waardoor er geen risico zou zijn voor acute gehoorschade. En om hooligans nóg beter te verjagen, kan het geluid worden gecombineerd met een lichtwapen: heel intensieve lichtflitsen, die de hooligans (tijdelijk) verblinden.
Licht en geluid als vervanging van de impopulaire wapenstok; onwaarschijnlijk dat daar veel verzet tegen komt. Anders zit het met de Mosquito. In Nederland is vooral de SP al jarenlang actie aan het voeren tegen het apparaat. Ook voormalig minister Guusje ter Horst was een felle tegenstander, maar wilde het ding niet verbieden. Volgens een commissie van de Raad van Europa zijn de apparaten zelfs in strijd met de mensenrechten, en bovendien oneerlijk: alle jongeren hebben er last van, niet alleen degenen die overlast geven.
Prikkelen
Gemeenten zijn niettemin enthousiast over het ding, en passen er hun regelgeving massaal op aan: de kastjes wekken in ieder geval de indruk van daadkracht. Maar of de Mosquito echt werkt, daar is volgens het CCV nog geen bewijs voor. Schomaker van het CCV wil, vanwege de bezwaren van bijvoorbeeld de Mosquito, liever de zintuigen op een positieve manier prikkelen. Om zo de veiligheid te vergroten.Geen angst aanjagen met geluid en flitsen, maar bijvoorbeeld een ‘fijn sfeertje’ creëren door limoengeur, dat ‘normconform’ gedrag zou uitlokken, of een paar extra rustgevende struiken. Maar niet te veel, want dan bereik je het tegenovergestelde. Schomaker: ‘Te hoge struiken in een park kunnen weer een gevoel van onveiligheid geven.’