Door: Arnold Karskens 
Gepubliceerd: maandag 17 mei 2010 00:00
Update: maandag 27 september 2010 22:18
Amsterdam Zuidoost geldt officieel als een
‘veiligheidsrisicogebied’. Dat is een mooi woord voor conflictzone.
De lage grijze bewolking, het woekerende gras langs
de gevels en het zwerfvuil in Gaasperdam doen denken aan Congo tijdens
het regenseizoen.
Drie jongens loeren naar voorbijgangers, als waren ze
kindsoldaten op patrouille. Ze kennen het slagveld rond metrostation
Gein en wijzen naar de supermarkt: dáár werd iemand neergestoken. Bij de
skatebaan werd een mes in iemands nek geplant en bij de pinautomaat was
er ook iets gebeurd. ‘Ze rippen je hier al voor 100 euro’, weten ze.
De problemen worden vooral veroorzaakt door jongens
tussen de zestien en twintig jaar, maar soms zijn er ook
drugshandelaartjes van vijftien met een pistool. ‘Zonder wapen kun je
hier niet overleven’, verzekert de jongen van veertien met een zwarte
NY-pet zonder een greintje cynisme: ‘Je bent altijd bang dat je door
iemand anders wordt gepokt.’
Zijn vriend (13) draagt een rood Adidas-trainingsjack
met bijpassende rode veters in zijn sportschoenen. ‘Ik kijk niet toe
hoe ik in elkaar word geslagen.’ Op school horen ze dat ze
‘gangstergedrag’ uitstralen. De drie noemen zich hiphoppers en luisteren
naar rapgroepen als Green Gang, waarvan bandleden zijn opgepakt voor
geweld en overvallen. Ze zingen: ‘Ik voel me fly, het motto is do or
die.’
Om de veertig bewakingscamera’s die in Zuidoost zijn
opgehangen om bewoners een veiligheidsgevoel te geven moeten ze lachen.
De derde, in een zwart trainingspak met afro-kleuren: ‘Dan spreek je
toch af in een weiland, steek je hem daar dood.’
Even verderop, in de Willeskopstraat, werd in juni
Gersom Francisca (28) doodgeschoten. Een buurvrouw wijst naar de
struiken waar zijn auto doorzeefd met kogels tot stilstand kwam. ’Hij
werd opgewacht. Het heeft niks met de buurt te maken.’
Dader Yaron ter H. (21) is vorige week tot tien jaar
cel veroordeeld. Vorig jaar telde Zuidoost 22 schietincidenten, waarvan
drie met dodelijke afloop. Grote delen zijn nu bestempeld als
veiligheidsrisicogebied.
Je kijkt er niet meer van op
Een veiligheidsrisicogebied is een lichte versie van de noodtoestand,
waarbij de politie preventief mag fouilleren en auto’s mag doorzoeken.
Het werd daardoor even rustig, maar nu de dagen langer worden steekt het
geweld weer de kop op.
Twintig meter verder, bij een overkapte doorgang, werd op 8 mei
iemand door zijn arm geschoten toen hij een ruzie probeerde te sussen.
‘Hij had pech’
De brug over, in de Steenderenstraat, werd half augustus vorig jaar
Gianluca Flamingo (15) getroffen door een verdwaalde kogel na een
avondje barbecueën. Een buurmeisje haalt haar schouders op: ‘Hij had
pech.’ Zelf woont ze naar alle tevredenheid in Zuidoost. ‘Het geweld
hangt helemaal af van in welke kringen je beweegt. Maar het is wel gek
dat er zoveel mensen met een wapen rondlopen.’ Een passerende jongen met
blond stekelhaar: ‘Als je chillbent, heb je hier geen probleem.’
Zuidoost herbergt officieel 81.000 bewoners, maar tel er rustig de
enkele tienduizenden illegalen bij met hun parallelle economie. Een auto
wassen kost tien euro, een snorder die je naar het centrum rijdt idem,
in het café gapen vrouwen je aan. Er wordt gehandeld in drugs, vrouwen,
auto’s.
Fluitende kogels
Eigenlijk weet niemand wat er allemaal gebeurt achter de met vodden
bespannen ramen. ‘Je wenst elkaar goedendag op straat, meer contact is
er niet,’ zegt een gepensioneerde bewoner. De meeste blanke bewoners
zijn oud, gehandicapt of verslaafd.
Marcel duwt zijn zieke moeder voort in een rolstoel. Hij wijst naar
de flat Kikkenstein, waar in 2009 een Nigeriaanse drughandelaar van de
zevende etage sprong om aan arrestatie te ontkomen. Hij overleefde het
niet. Zelf heeft Marcel een militair verleden, dus fluitende kogels doen
hem weinig. ‘Je kijkt er niet meer van op. Dat is het probleem.’
A-locatie
In zijn café in het sombere winkelcentrum Kraaiennest ziet de
Pakistaan S. (47) alleen maar groeiende treurnis. ‘Zeventig procent van
de 36 winkeliers is failliet door een huurachterstand. Dit was ooit een
A-locatie, maar wie kan nog de 250 euro per vierkante meter betalen?’
In 2012 moet hij verhuizen naar het in aanbouw zijnde centrum dat de
naam Kameleon krijgt. Of hij overgaat, is nog maar de vraag. Nog geen
half jaar geleden werd een vuurwapen op zijn hoofd gezet en werd de boel
leeg gestolen. ‘Met hamers hadden ze een gat geslagen in zooo’n dikke
buitenmuur.’
Buiten geven ontmoetende jongens elkaar een ‘box’, waarbij de vuisten
elkaar zacht raken. Ze praten over R.E.S.P.E.C.T. maar trekken voor een
verkeerde oogopslag of opmerking een wapen. Een bosje verlepte witte
rozen voor het groene hek van een kinderspeelplaats markeert de
overlijdensplek van Ishmael Gumbs (19) op 21 september 2009.
‘Weezy’
Gumbs, kroeshaar, bontkraag en dikke gouden ringen, ‘Weezy’ voor zijn
vrienden, arriveerde een jaar eerder van Sint Maarten. Zwervend en
werkloos schold hij een medewerkster van de supermarkt uit voor ‘hoer’
en ‘vetzak’. Haar vriend sprak hem daarop aan, beiden trokken een wapen
en er viel een dodelijk schot.
Gumbs liet een zwangere vriendin van zestien plus kind achter, maar
wordt vereerd als een held, met songs en misschien zelfs een eigen
monument. ‘Gumbs wilde het alleen uitpraten’, verzekert een vriend. Met
een blik bier aan een stenen damtafel wil hij de Bijlmermores best nog
eens uitleggen; geweld is de enige eerzame oplossing voor een probleem.
‘Als ik ruzie met je krijg, staat het hier binnen tien minuten vol.’
Foto: Shirley de Jong,
via Flickr
Oorlog achter de dijken
Doorgaans riskeert onze oorlogsverslaggever Arnold Karskens zijn
leven in Congo of Afghanistan. Nu sturen we hem langs ‘brandhaarden’ in
eigen land.