Door: Dirk Jacob Nieuwboer 
Gepubliceerd: donderdag 3 juni 2010 06:42
Update: vrijdag 4 juni 2010 06:46
PvdA-leider Job Cohen gebruikt, net als veel andere politici, soms spiekbriefjes. Het verschil: hij laat ze zien. Verstandig?
Opeens waren ze even vol in beeld, een paar witte velletjes in de handen van Job Cohen. Tijdens de uitzending van Het Lagerhuis woensdag las hij iets op van een spiekbriefje, een hulpmiddeltje om hem te helpen in het debat met VVD-leider Mark Rutte.
Het was de eerste keer dat ze zo duidelijk in beeld te zien waren, maar de PvdA-leider had ervaring. Dinsdag tijdens een campagnebijeenkomst in Utrecht gebruikte hij ook al een lijstje. Hij las soepeltjes tien maatregelen op waarom de VVD de middeninkomens hard zou treffen. En ook na afloop kwam het lijstje als geroepen. Toen hij door een radioverslaggever werd gevraagd naar zijn aanval op de VVD keek Cohen subtiel zijn voorlichter aan. Die begreep het meteen en drukte het A4’tje met de tien punten in zijn handen. Net op tijd, het gesprek verliep zonder haperingen.
Handig dus. En ook wel logisch voor een nieuwkomer als Cohen die zich in korte tijd een enorme hoeveelheid informatie eigen moet maken. Misschien iets voor de tv-debatten die niet denderend gaan?
Bang
‘O, dat weet ik niet hoor’, hield Cohen dinsdag nog de boot af. Misschien toch bang dat zijn tegenstanders het tegen hem zullen gebruiken? ‘Nee hoor’, schudde de PvdA-leider kortaf het hoofd. ‘Ik ben nergens bang voor.’ Zoals hij een dag later in Het Lagerhuis liet zien.
Verfrissend. Gedurfd. Maar ook verstandig? Voor Cohen zelf misschien wel. Een briefje kan innerlijke rust geven. Zelfs als je het niet gebruikt, je weet dat je het kunt pakken.
‘Cohen is ook zeker niet de enige hoor’, zegt Lars Duursma van Debatrix. Uit de beelden van het Carré-debat blijkt dat. Van bovenaf is goed te zien dat Geert Wilders en Alexander Pechtold, toch niet de slechtste debaters, spiekbriefjes op hun desk hebben liggen. En als je er op let zie je dat ze er tijdens debatten zo nu en dan een blik op werpen.
‘Maar’, voegt Duursma eraan toe. ‘De meeste politici proberen die briefjes wel verborgen te houden, want ze zijn toch bang dat kijkers zich eraan ergeren.’
Door zo openlijk die briefjes te tonen, neemt Cohen dus een risico. Spiekbriefjes leiden sowieso af. ‘Non-verbale lekkage noemen ze dat’, legt Peter van der Geer van Debat.nl uit. ‘Je kijkt naar het briefje, niet naar Cohen.’ Bovendien kunnen ze het beeld geven van iemand die zijn zaakjes niet helemaal op orde heeft. Iets wat Cohen toch al wordt verweten.
Hoe erg het mis kan gaan bewees de Amerikaanse politica Sarah Palin. Ze werd dit jaar betrapt tijdens het spieken op haar hand, waar ze vier kreten op had geschreven: Energy, Cuts, Tax en Lifting American spirits.
Op zich handig, zo’n ultrakorte samenvatting van je politieke boodschap. ‘Tijdens debatten gaat het alle kanten op’, zegt Duursma. ‘Dan is het goed om je te herinneren wat jij ook al weer over wilt brengen. Die paar woorden moet je blijven herhalen. Maar als je zo opzichtig op je hand kijkt, kom je vooral kneuterig over.’
Cohen is gewaarschuwd: alles staat of valt met subtiliteit. Van der Geer: ‘Alle goeie debaters gebruiken trucjes, maar de truc is dat niemand ze doorheeft.’