Gepubliceerd: donderdag 1 juli 2010 09:37
Update: donderdag 1 juli 2010 09:38
Het afval dat het schip Probo Koala voor oliebedrijf Trafigura vervoerde, kan niet de oorzaak zijn geweest van doden en gewonden in Ivoorkust. Dat zegt chemicus Geoffrey Bound van het wetenschappelijk adviesbureau Minton, Treharne & Davies in het Britse Cardiff.
Bound, die zegt verschillende keren naar Ivoorkust te zijn afgereisd, stelt met twee andere experts tot deze conclusie te zijn gekomen. ,,Samen met achttien andere internationale experts waren we het in de rechtszaak in Engeland eens dat het afval op zijn ergst kortdurende griepachtige verschijnselen en benauwdheid kan hebben veroorzaakt'', aldus Bound.
Trafigura staat deze weken terecht voor het zonder toestemming in- en uitvoeren van gevaarlijke afvalstoffen en het overtreden van milieuwetten in Amsterdam in 2006. Vooral wat er na het verlaten van de Amsterdamse haven gebeurde, blijft de beeldvorming echter bepalen. De Probo Koala vervoerde het afval van Amsterdam naar Ivoorkust, waar het door een lokaal afvalverwerkingsbedrijf werd gedumpt. Lokale autoriteiten claimden vervolgens dat mensen als gevolg daarvan waren overleden of ziek geworden.
Chemicus Bound, gespecialiseerd in forensisch onderzoek, deed samen met de twee andere wetenschappers onderzoek naar het afval en de gevolgen die het gehad zou kunnen hebben voor de volksgezondheid. Ze deden dat in opdracht van Trafigura, maar stellen onafhankelijk te hebben geoordeeld. Volgens de Britse wet zijn ze dat ook verplicht aan de rechtbank, zo stelt Trafigura. Anders had de rechter in Engeland de conclusies van de experts niet kunnen bevestigen.
Het bedrijf kreeg de schijn tegen toen het ondanks de uitspraak in deze zogeheten 'class action'-zaak schikte met tienduizenden mensen uit Ivoorkust die claimden ziek te zijn geworden door het afval. Trafigura stelde dit echter uit 'betrokkenheid' te hebben gedaan, ook als het wettelijk niet verantwoordelijk was.
Een rapport van het Nederlands Forensish Instituut (NFI), dat monsters uit de destijds in de Amsterdamse haven gelegen Probo Koala onderzocht, zorgde voor verwarring. Media die op basis van dit rapport concludeerden dat het afval het dodelijke zwavelwaterstof bevatte, hadden het volgens Bound bij het verkeerde eind. ,,Dit kan niet het geval zijn'', aldus de chemicus. ,,Het afval had een hoge zuurgraad. Zwavelwaterstof kan eenvoudigweg niet aanwezig zijn geweest bij zo een hoge zuurgraad.''
Bound heeft de locaties van de afvaldump in Ivoorkust grondig bekeken. Hij nam zelf monsters die hij ter plekke en in zijn laboratorium in Engeland onderzocht.
Het afval bestond uit een mengsel van water, het zogeheten caustic soda en benzinecomponenten, aldus Bound. Hij en zijn collega-onderzoekers bekeken verder de effecten die het terrein rond de dumplocatie en het weer op het afval kunnen hebben gehad na dumping. Aangezien de prioriteiten bij de volksgezondheid lagen, werden de gevolgen voor het milieu buiten beschouwing gelaten.
Overzicht
De Probo Koala, het schip dat olieconcern Trafigura had gehuurd om 500 ton giftig afval te vervoeren, zou oorspronkelijk de lading lossen in de haven van Amsterdam. Hieronder een kort overzicht van de hoofdpunten in de zaak.
3 juli 2006
De Probo Koala loopt de haven van Amsterdam binnen. Buurtbewoners klagen over stankoverlast. Een deel van de lading wordt gelost, maar voor het vertrek op 5 juli werd de geloste lading weer terug het schip in gepompt.
Augustus 2006
De Probo Koala draagt in augustus 2006 de zogeheten 'slops' over aan een lokale afvalverwerker in Ivoorkust. Die heeft het gedumpt op verschillende plekken in de stad Abidjan, volgens Trafigura zonder dat het concern daarvan op de hoogte was. Duizenden mensen klagen over gezondheidsproblemen. Volgens de VN komen zelfs vijftien mensen om.
Het Openbaar Ministerie in Nederland spant een zaak aan tegen afvalverwerker Amsterdam Port Services (APS), de kapitein van de boot en de gemeente Amsterdam. Ook probeert justitie Trafigura-topman Claude Dauphin te vervolgen.
Begin 2007
Trafigura schikt voor 152 miljoen euro met de Ivoriaanse overheid. Zondag werd bekend dat 31.000 Ivorianen die een zaak hadden aangespannen elk iets meer dan 1000 euro uitbetaald krijgen. Trafigura betaalt het bedrag naar eigen zeggen omdat het zich betrokken voelt. Het bedrijf is niet wettelijk verantwoordelijk, aldus Trafigura.