Door: Arnold Karskens 
Gepubliceerd: donderdag 1 juli 2010 23:49
Update: vrijdag 28 januari 2011 09:16
De doktersrekening voor uitgezonden militairen loopt ongemerkt op.
Bij de missie in Uruzgan zijn volgens Defensie 140 gewonden gevallen. 41 hebben blijvend letsel opgelopen. De eerste twee jaar van de uitzending kostte dat Defensie 53 miljoen euro. Voor de laatste twee jaar wacht door het toenemend aantal gewonden zelfs een iets hoger bedrag. Dat maakt dat de nazorg door Defensie zo’n 10 procent bedraagt van de geschatte missiekosten van 1,4 miljard euro.
Maar dat is niet de hele onkostennota. Inmiddels kent Nederland zo’n 125.000 veteranen. Mannen en vrouwen die gevochten hebben tijdens de Tweede Wereldoorlog (1940-1945), in Nederlands-Indië (1945-1949) of een van de ruim 40 missies onder de vlag van de Verenigde Naties sinds Korea in 1950. De fysieke gewonden, die een been missen, zijn het meest zichtbaar, maar drie- tot viermaal vaker, zo’n 5 procent van alle uitgezonden militairen, is er sprake van psychische schade, de zogenoemde posttraumatische stressstoornis (ptss). In Nederland zou dat anno 2010 neerkomen op 6.250 mannen en vrouwen die daardoor niet voluit kunnen werken.
Advocaat Henk van der Meijden behandelt veel dossiers van veteranen: ‘Mijn praktijk leert dat de helft van mijn cliënten werkloos dan wel arbeidsongeschikt raakt.’ Per individu kost een zieke ex-militair tussen een half miljoen en anderhalf miljoen euro aan invaliditeitspensioenen en uitkeringen. Een rekensom leert dat de samenleving nu al ruim drie miljard euro kwijt is aan ptss-gevallen onder veteranen.
De stroom aanvragen neemt toe, verzekert de Harderwijkse advocaat Van der Meijden, nu er steeds meer jonge veteranen bijkomen, zoals die tussen 1979 en 1985 onder VN-vlag in Libanon hebben gediend maar ook recent in Irak. ’Uit de vier jaar Uruzgan zijn nog weinig ptss-gevallen bekend omdat zoiets zich vaak pas na lange tijd openbaart. Maar er is enorm gevochten, dus over tien jaar spreek je over aanzienlijke aantallen.’
Voor veteranen die zijn uitgezonden voor 1 juli 2007 en die hun carrière verknald zagen door verwonding, wacht bovendien een extra schadeloosstelling afgedwongen door de nationale ombudsman Alexander Brenninkmeijer en de militaire vakbonden als de ACOM en AFMP. ‘Er liggen zo’n duizend dossiers en de prognose is dat het tussen de 100 en 150 miljoen euro kost’, zegt Tweede Kamerlid Angelien Eijsink. ‘Het zijn zaken die we hebben laten liggen.’ Volgens de PvdA’er moet in de toekomst bij iedere missie vooraf een post worden vrijgemaakt voor de zorg. ‘Bij de kabinetsformatie moet deze schadeloosstelling onderwerp van gesprek zijn. Een nieuwe veteranenwet moet een eind maken aan ondoorzichtige regelingen, want niemand heeft voldoende idee wat het ons nu allemaal kost.’
Het ministerie van Defensie wil niet inhoudelijk reageren: ‘Wij willen geen voeding geven aan speculaties omdat deze de zorg voor veteranen tekort kunnen doen of verkeerde verwachtingen kunnen wekken.'