Door: Dirk Jacob Nieuwboer 
Gepubliceerd: dinsdag 27 juli 2010 23:36
Update: donderdag 26 augustus 2010 13:40
Maxime Verhagen botst nu met Geert Wilders over de rechtsstaat. Ooit waren ze het vooral eens.
‘Hij kan de pot op’, sms’te Geert Wilders in de winter van 2008. Misschien zou de PVV-leider nu willen dat hij het berichtje niet had verstuurd. De boodschap was gericht aan Maxime Verhagen, de man met hij wie hij nu praat over een coalitie.
De twee zitten al een paar dagen, met VVD-leider Mark Rutte, ‘informeel’ te praten over een mogelijke regering van VVD, CDA en PVV. Allebei even gehaaid als geslepen, dat moet vuurwerk opleveren.
Zeker omdat Verhagen en Wilders elkaar de laatste jaren om de haverklap in de haren vliegen. Het sms’je van de PVV-leider kwam na een oproep van de CDA-minister om toch vooral Fitna niet uit te zenden. ‘Ik zeg dat het onverantwoordelijk is een film uit te zenden als je weet dat het ernstige gevolgen kan hebben.’
Het haalde niks uit. Maar ook in de jaren daarna bleef Verhagen aanvallen. Opvallend, want de CDA-strategie was juist om Wilders vooral te negeren. Immigratie en integratie waren Wilders’ thema’s, vond spindoctor/staatssecretaris Jack de Vries, daar viel geen eer aan te behalen.
Verhagen was de uitzondering. ‘Omdat hij angst en haat verspreidt’, zei hij in maart dit jaar over Wilders, ‘is hij alleen maar aan het afbreken en niet aan het opbouwen.’ En april vorig jaar waarschuwde hij tegen Wilders die van Nederland een land van ‘wij tegen zij’ zou maken. ‘Alsof we bang moeten zijn voor iemand, alsof we een ander moeten bestrijden, enkel en alleen vanwege zijn geloof.’
Dat is helemaal in lijn met wat Verhagen de laatste weken over de PVV zegt. Tijdens het Kamerdebat over de eerste informatieronde kwam hij op de proppen met ‘principiële verschillen’. En die verschillen zijn volgens Verhagen het denken over ‘de beginselen van de democratische rechtsstaat, etnische registratie, kopvoddentaks en strijd tegen de islam als kernpunt van het buitenlands beleid van Nederland’. Later kwam er ook het verbieden van de Koran bij.
Uitgepraat
Het zijn volgens Verhagen punten waarover hij niet onderhandelt, die hij niet zal uitruilen tegen andere zaken. Ook zaterdag, toen de CDA-fractie instemde met de ‘informele gesprekken’, zei de fractievoorzitter dat hij daar ‘onverkort’ aan vasthield.
Zijn de twee dan gauw uitgepraat? Dat hoeft niet. Er was een tijd dat Verhagen en Wilders helemaal niet tegenover elkaar stonden. Toen verschilde de CDA’er volgens GroenLinks-leider Femke Halsema ‘niet wezenlijk’ van de ‘dwaas’ Wilders. ‘De rechtsstaat en onze burgerrechten willen ze zo het raam uit lazeren, als ze een tikkie in de weg zitten.’
Vooral na de moord op Theo van Gogh, op 2 november 2004, werd Verhagen vaak bekritiseerd omdat hij het niet zo nauw nam met die rechtsstaat. Bijvoorbeeld na deze uitspraak, vlak na de moord. ‘Als het gaat om het voorkomen van een aanslag kun je beter tijdelijk tien mogelijk onschuldigen in de cel hebben dan een terrorist met een bom op straat.’
Verhagen pleitte in die jaren, als CDA-fractievoorzitter, voor de ‘weerbare democratie’. ‘Dat betekent dat je mensen kunt aanpakken die misbruik maken van grondrechten, bijvoorbeeld de vrijheid van meningsuiting. Als iemand oproept de democratie omver te werpen of mensen te vermoorden, kun je zo iemand beperken in zijn grondrechten.’
In de Duitse grondwet is bijvoorbeeld zo’n bepaling opgenomen. Waar de Duitsers daarbij vooral (neo)nazi’s in het achterhoofd hadden, ging het de CDA-fractievoorzitter duidelijk om (radicale) moslims. ‘Iemand die oproept tot het slaan van vrouwen die hun mannen niet ter wille zijn, is strafbaar’, legde hij begin 2006 bijvoorbeeld uit. ‘En dat geldt ook voor een tekst waarin wordt gesteld dat homoseksuelen van een hoog gebouw moeten worden gegooid.’
Stille dood
En zei hij in de Tweede Kamer: ‘Als een meerderheid in een deelraad in een gemeente het dragen van hoofddoekjes verplicht wil stellen, wil ik dat kunnen voorkomen. Als een Tweede-Kamermeerderheid de sharia wil invoeren, dan wil ik dat kunnen tegenhouden.’ Over dat laatste dacht CDA-minister Piet Hein Donner van Justitie juist anders.
Verhagens initiatief stierf een stille dood. Balkenende III viel. Het CDA ging regeren met de PvdA en de ChristenUnie. Van CDA-fractievoorzitter werd hij minister van Buitenlandse Zaken. En ondertussen werd de boodschap van Wilders steeds scherper.
Zijn strijd tegen radicale moslims werd een kruistocht tegen de hele islam. Het verbod op de Koran, de rem op nieuwe moskeeën, de immigratiestop uit moslimlanden zijn allemaal van de laatste jaren. De jaren dat Verhagen en Wilders tegenover elkaar stonden. Als ze die willen vergeten kan het nog best gezellig worden.