Cyberkennis Digibete officieren en rechters

'Maar wie is @ dan?'

Door: Peter Wierenga 
Gepubliceerd: vrijdag 3 september 2010 07:17
Update: vrijdag 3 september 2010 10:09

Hoe internetwise zijn onze magistraten? Bert Brussen-gate is niet de enige affaire die vraagtekens oproept. ‘Het is wachten op de volgende generatie officieren.’

Er is nog steeds geen beslissing genomen over de vervolging van journalist Bert Brussen. Die moest 11 augustus op het politiebureau komen omdat hij op zijn blog een dreigement tegen Geert Wilders publiceerde, dat een zekere ‘MoManagerMo’ op Twitter had gezet. Een storm van kritiek raasde door de media. En terecht. Het was niet de eerste affaire. Is er dan geen enkele magistraat die op zijn minst een krakerig modempje bezit en in ieder geval een paar kilobytes snapt van de cyberwereld? Een rondgang langs experts stemt somber.

‘Ongetwijfeld zijn er ook officieren van justitie met verstand van internet. Maar er zijn er ook vreselijk veel die er geen bal verstand van hebben’, vertelt hoogleraar strafrecht Ybo Buruma. ‘Dat is des te kwalijker nu internet driekwart van ons leven is geworden. De gemiddelde officier slikt wel even als hij een hacker moet vervolgen voor artikel 138a van het wetboek van Strafrecht.’
Hij krijgt bijval van ICT-jurist Christiaan Alberdingk Thijm: ‘Vooral bij de politie zijn er gespecialiseerde rechercheteams. Het probleem is dat het aantal mensen dat er echt verstand van heeft, heel klein is. Dit geldt voor offi cieren van justitie én rechters. Die moet ik in de rechtszaal vaak uitleggen hoe het werkt.’
Een anekdote: ‘Zoals laatst. Wordt het e-mailadres jan@home.nl voorgelezen, vraagt de rechter: ‘Maar wie is Ed dan?’ Ik heb wel eens een cursus aan rechters gegeven, maar dan gaat het over de koppeling met het recht. Terwijl ook technische aspecten essentieel zijn, zoals wat is een IP-adres? Hoe werkt Google? Et cetera.’ De generatiekloof speelt mee. ‘Internetgeschillen hebben vaak een spoedeisend karakter en dan kom je terecht bij de kortgedingrechter. Daar zitten oudere, meer ervaren rechters, die meestal wat minder affiniteit hebben met internet. Dat geldt net zo goed voor de offi cieren van justitie. Iets als Twitter moet je zelf gebruiken, dan snap je hoe het werkt.’

Cybercrime
Daar staat tegenover dat er de laatste tijd juist veel aandacht is voor cybercrime, ofwel (complexe) computercriminaliteit. Elk regionaal parket heeft een eigen cybercrime-officier, die zich samen met de recherche richt op grootschalige hackers. En net als de rechterlijke macht kent het OM een speciale vraagbaak hiervoor. Bovendien maken volgens een woordvoerster van het Openbaar Ministerie ‘alle relevante maatschappelijke ontwikkelingen, inclusief de veranderende digitale wereld’, al deel uit van het curriculum.
Maar de experts betwijfelen of dit genoeg is. Buruma pleit voor nog meer specialisatie, Alberdingk Thijm voor beter onderwijs. ‘Met name bij uitingsdelicten en privacy-inbreuk spelen sociale media een steeds grotere rol. Daarom zouden officieren van justitie standaard een goede cursus ‘Internet voor dummies’ moeten volgen, want die is er nu niet.’
Officieren die zware criminaliteit bestrijden, krijgen al wel een cursus digitaal rechercheren bij Fox-IT, hét Nederlandse bedrijf in de cybersecurity. ‘Om ze het gevoel te geven hoe het internet werkt’, vertelt directeur Ronald Prins. ‘Zo geven we training in hoe je iemands werkelijke identiteit kunt achterhalen met behulp van allerlei digitale sporen.’
De technische kant van het web is één ding, maar de cultuur van het internet – die is lastiger grijpbaar. Prins: ‘De maatschappelijke context en duiding van internet, die kun je niet trainen, die moet je zelf beleven. Net zoals de ene minister zweert bij de iPhone, en de andere amper weet hoe een mobieltje werkt.’
Ook onder de magistraten zijn ze er, de enthousiastelingen die vooroplopen, vertelt de cyberexpert. ‘Je moet wel een beetje feeling hebben voor de cultuur van internet. Ik ken een paar cybercrime-offi cieren, die snappen het. Die zitten zelf op Twitter en begrijpen wat een retweet is.’ Kennelijk zijn zíj niet geraadpleegd in de zaak- Brussen, die door Prins een ‘mysterie’ en door Alberdingk Thijm een ‘uitglijder’ wordt genoemd.
Natuurlijk, bedreiging is een serieus misdrijf, met jaarlijks vele veroordelingen. Maar dan nog blijft het verbazen dat óók de blogger zich moest melden, terwijl de aangifte van Wilders zich – aldus het OM – alleen richtte tegen Mohamed Ghabri, de oorspronkelijke auteur van de dreigtweet.
Want de context, misschien nog wel het meest heikele punt, lijkt hier volledig vergeten. Net zoals dat de AEL beboet werd voor de Auschwitzcartoon, die ze bewust publiceerde als reactie op de Deense Mohammedcartoons, zoals ze zelf in een persbericht kenbaar maakte.

Zwart gat
Bovendien, je komt toch niet al surfend vanuit een zwart gat op de website van de AEL of Brussens blog? En zelfs dán kun je met iets aandachtiger lezen of drie seconden googelen weten met wat voor site je te maken hebt – en dat je in Brussens geval zo’n dreigement met een overdosis zout moet nemen. Ironie, weet je wel!
De normen op internet zijn vrij onbekend bij magistraten, erkent Buruma. Maar hij is nog niet zo eentwee- drie overtuigd van het ironie-argument. ‘Dat is een cultureel verweer, vergelijkbaar met ‘in onze kringen is het volkomen normaal om iemand op zijn bek te slaan.’ Zoiets wil je niet al te snel honoreren als rechter.’
Zeker, ironie is lastig te beoordelen, meent ook Alberdingk Thijm. Maar dat is lang niet altijd nodig. ‘Het enkele feit van de oorspronkelijke tweet is nieuwswaardig, en door het als een screenshot op je blog te publiceren geef je aan: dit ben ik niet!’
Een praktijk die menig blogger gebruikt. Dan moet een officier natuurlijk wel begrijpen wat een screenshot is, namelijk een soort fotokopie, in digitale vorm. En dat je grote kans maakt om nat te gaan als je zoiets voor de rechter brengt.

Onwelgevallig

Alberdingk Thijm: ‘Het herpubliceren van een tweet betekent juridisch gezien niet dat je jezelf vereenzelvigt met die mening. Zeker niet als je een journalist bent, die juist als taak heeft om meningen te verspreiden, ook al zijn ze je onwelgevallig.’
Maar ook dát veronderstelt het besef dat journalistiek tegenwoordig meer omvat dan papier alleen. Besef dat ver te zoeken lijkt.
Buruma vermoedt dat Brussen niet eens gezien is als journalist. ‘Hij heeft de pech dat juristen hem niet kunnen onderscheiden van een gewoon persoon die agressieve dingen blogt. Als Henk Hofland precies hetzelfde had gedaan op de site van NRC, zou hij denk ik niet vervolgd zijn. Maar hier heeft het OM zich vergist, want Brussen blijkt een professionele journalist te zijn.’
Met zelfspot voegt hij toe: ‘Ik las daarna een prima opiniestuk van hem in de krant, haha.’ En zo wordt het clichébeeld van officieren en rechters als keurige lieden op leeftijd, die de avondcourant lezen en zich verre houden van cyberspace, ongewild weer eens bevestigd.

Prins: ‘Het is wachten op de volgende generatie officieren.’

Trefwoord(en): uitipers,

Geen aangifte

Geert Wilders richtte zijn aangifte van bedreiging niet tegen journalist Bert Brussen, maar tegen Mohamed Ghabri. Het OM besloot zélf om ook de blogger te verhoren. ‘Wilders heeft aangifte gedaan tegen de schrijver van de tweet, niet tegen Bert Brussen, op wiens site hij de tweet had gezien’, antwoordt woordvoerder Nicolette Stoel van het Openbaar Ministerie op vragen van De Pers. Dat is opmerkelijk. Tot nu toe ging iedereen ervan uit dat de PVV-leider zélf het vizier had gericht op de journalist, die zich op 11 augustus bij de politie moest melden vanwege een dreigtweet.

 

1 Hoeiboei
En dan staan er twee agenten voor je deur. De webmaster van het islamkritische blog Hoeiboei kreeg in juli 2008 bezoek omdat ze in 2006 de persoonsgegevens van een medewerker van het Meldpunt Moslimdiscriminatie van stadsdeel De Baarsjes had gepubliceerd.

Dat deed ze omdat die ambtenaar de provider van de website van Gregorius Nekschot had gesommeerd om enkele ‘discriminerende’ cartoons te verwijderen. ‘Uit alles bleek dat de politieagent die het verhoor leidde, niets begreep van de zaak.’ De webmaster heeft nooit meer iets vernomen van justitie.

2 Gregorius Nekschot
Wie daarover kan meepraten, maar dan een graadje erger, is Gregorius Nekschot zelf. In mei 2008 werd hij door een man of tien van zijn bed gelicht. Dertig uur bracht hij in de cel door, zijn computer en mobieltje werden in beslag genomen. Het Meldpunt Discriminatie Internet had, vooral op verzoek van de salafistische islamprediker Abdul Jabbar van de Ven, aangifte gedaan wegens discriminerende tekeningen.

Nekschot, die zijn identiteit graag onbekend houdt uit angst voor Van Gogh-achtige toestanden, weet nog steeds niet of hij wordt vervolgd.

3 Ravage Digitaal
Voor redacteur Alex van Veen van de linkse website Ravage bleef het april vorig jaar bij een nachtje in de cel. Vanwege een nep-column. Onder de naam van anti-racisme-activist René Danen wenste hij dat Wilders’ kop er af zou gaan. Die deed aangifte.

De Amsterdamse officier van justitie las niet eens de hele column alvorens hij de webmaster liet vastzetten, terwijl het satirische karakter al met een paar muisklikken zou zijn gebleken. Ironisch genoeg wilde Van Veen juist de reacties op Wilders aan de kaak stellen.

4 Arabisch Europese Liga

Een boete van 1.000 euro kreeg de AEL vorige maand voor de Auschwitz-cartoon, die suggereert dat Joden de Holocaust hebben verzonnen. De radicale moslimbeweging zette die op haar website in reactie op de Deense Mohammed-cartoons.

Ook al gaat die vergelijking mank (de wet beschermt wel mensen, maar niet religieuze symbolen), met een persbericht, mediaoptredens én uitleg op de site maakte de AEL duidelijk dat niet beledigen, maar debat het doel is. Maar het hof meent dat die ‘disclaimer’ niet in een oogopslag te vinden is, en dat argeloze bezoekers van de site ‘dermate geschokt’ zullen zijn dat de context niet meer overkomt.

5 Today’s Art

Olof van Winden, directeur van het Haagse kunstfestival Today’s Art, werd vorig jaar door een antiterreureenheid gearresteerd wegens opruiing. Rond het thema ‘Conflict’ werd onder meer een filmpje op YouTube gezet, waarin een aanslag op de Hofstadtoren werd gesimuleerd.

Van Winden is nog steeds verbaasd: ‘Bij de filmpjes moest je even doorklikken op een niet bestaande naam en daarna kwam je ook bij de site van het festival uit.’ De agenten bleken onwennig met internet, aldus Van Winden. ‘Tijdens de verhoren wilden ze de filmpjes vertonen, maar ze hadden een of andere oude computer waar ze die niet eens op konden laden.’ Maar pittig was het wel, aldus de kunstminnaar. ‘Ik vond dat ze best zware methoden inzetten. Ik zat twaalf uur, met één keer een kop koffie. Elk half uur stelden ze me dezelfde vragen.‘ Vlak voor Kerst vernam Van Winden dat hij niet wordt vervolgd, ‘wegens gebrek aan bewijs’.

6 Bert Brussen
En dan natuurlijk de zaak van journalist Bert Brussen. Die moest zich bij de politie melden, nadat hij op zijn blog een screenshot van een ‘dreig-tweet’ van artiestenmanager Mohamed Ghabri plaatste. Onder de ironisch bedoelde kop: ‘Wilders bedreigen doe je zo’. Wilders deed aangifte tegen Ghabri, maar het OM wilde ook Brussen horen. Van de verhorende agenten vernam Brussen – die de tweet ziet als een citaat en weigert om deze van zijn blog te verwijderen – dat hij verdacht wordt van bedreiging en haatzaaien. Er is nog geen beslissing genomen over Brussens vervolging.

 

Aanmelden nieuwsbrief

E-mail
Voornaam
Achternaam

Ontbijt Nieuws Iedere werkdag rond 09:00 uur de laatste headlines van DePers.nl in uw mailbox.
Lunch Nieuws Iedere werkdag rond 12:00 uur de laatste headlines van DePers.nl in uw mailbox.

Verstuur

 
  Plaats dit bericht op Twitter Voeg dit bericht toe aan NuJij.nl Voeg dit bericht toe aan linkedin.com Voeg dit bericht toe aan hyves.nl Voeg dit bericht toe aan facebook.com Reageer Stuur dit bericht door per email Stuur door Druk deze pagina af op je printer Print  

Meest gelezen binnenland

  • Psychiatrische patiënten werken aan Elfstedenijs

    De Pers

    Patiënten werken aan Elfstedenijs
    21 uur geleden
    De Elfstedenroute op het 'helse' stuk tussen Dongjum en Ried is sneeuwvrij. Dankzij psychiatrische patiënten van GGZ Friesland.

  • Máxima ‘een kei’ in communicatie

    De Pers

    Máxima ‘een kei’ in communicatie
    19 uur geleden
    Zelden geeft prinses Máxima interviews. Vrijuit interviewen is er zeker niet bij. Toch ontving ze gisteren de Machiavelliprijs voor haar ‘uitzonderlijke communicatieve vaardigheden’.

  • Slecht ijs: It giet net oan

    ANP

    Slecht ijs: It giet net oan
    21 uur geleden
    Een Elfstedentocht het komende weekeinde is onmogelijk. Het ijs is op te veel plekken in Friesland te dun en onbetrouwbaar.

Meer nieuws binnenland

Volgend bericht >

Reageer op dit artikel:  

Reageer Door: myosotis01, 06 sep 2010 21:26
Jaha! Pas op op wat je blogged. Ja vooral op het blog van Bert Brussen dan! En vooral als je het niet met deze 'tolerante verdediger van het vrije woord' eens bent! Zie: Bert Brussen is watching you!!! Op: http://blog.krek.nl/

Reageer Door: chuckie, 03 sep 2010 23:00
Juspol schreef:

Wat een waanzin ten top. Rechters die zulke zaken hebben, dienen verstand van de materie en zaken te hebben. Kun je nagaan wat het kost die grappen aan burgers en belastinggeld, immers wil men gedegen onderzoek doen, moet men dus alles laten doen om goede rechtspraak te kunnen verkrijgen in dit land.


En daarom maken rechters dikwijls gebruik van getuige-deskundigen.
Je kunt niet van een rechter verlangen dat hij/zij ICT specialist is.
Het is al tijdrovend genoeg om je in te lezen in een zaak en alle jurisprudentie bij te houden.
Een rechter is bovenal iemand die een afweging moet maken naar aanleiding van de ter zitting en in de stukken weergegeven informatie.
Het is aan de partijen om helder en klaar hun standpunten verkondigen.

Ik heb hier op het forum regelmatig het idee dat men absoluut niet weet hoeveel werk de gemiddelde rechter verzet...

Reageer Door: nlxspecial, 03 sep 2010 12:53
"Buruma vermoedt dat Brussen niet eens gezien is als journalist." En terecht. Een repost van een tweet kan je geen journalistiek noemen, zeker niet als je het volledig uit de context haalt.

Reageer Door: falbers, 03 sep 2010 11:29
want Brussen blijkt een professionele journalist te zijn LOLOLOLOL

Reageer Door: Juspol, 03 sep 2010 08:44
Wat een waanzin ten top. Rechters die zulke zaken hebben, dienen verstand van de materie en zaken te hebben. Kun je nagaan wat het kost die grappen aan burgers en belastinggeld, immers wil men gedegen onderzoek doen, moet men dus alles laten doen om goede rechtspraak te kunnen verkrijgen in dit land.

 


 
 


© Copyright DePers.nl