Door: Kustaw Bessems 
Gepubliceerd: zondag 5 september 2010 23:42
Update: vrijdag 24 december 2010 06:52
'Jammer', zei Geert Wilders toen hij de stekker uit de formatie trok. JAMMER?! Hij wilde alles veranderen en nu loopt hij weg. Hoe zit dat?Ons land wordt ernstig bedreigd door de islam, zegt Geert Wilders. Hij kon er eindelijk iets aan gaan doen, maar nu wil hij niet meer.
Geert Wilders heeft niet veel tijd nodig om om te schakelen. Meteen na het stuklopen van de onderhandelingen met VVD en CDA zegt hij dat hij ‘zijn rol als oppositieleider moet waarmaken’. Aan hem heeft het niet gelegen, hij moest er wel de brui aan geven, is de boodschap. Maar zo logisch is dat niet.
Welke redenen geeft Wilders zelf om weg te lopen van de onderhandelingstafel? Hij zegt dat er geen ‘garantie’ was dat de rechtse politieke samenwerking zou kunnen rekenen op een meerderheid van 76 zetels. Hij vertrouwt CDA-fractievoorzitter Maxime Verhagen wel, maar niet diens mede-onderhandelaar Ab Klink, die zich tegen de gesprekken met de PVV had gekeerd. Zelfs als het akkoord met de PVV door de fractie en het congres van het CDA zou worden goedgekeurd, vreesde Wilders dat het kabinet ‘over twee maanden op z’n gat’ zou liggen.
Dat was een risico geweest. Maar waarom dan nú de stekker eruit trekken? De strijd binnen het CDA was nog lang niet gestreden. De druk binnen de fractie en de rest van de partij op Klink en de zijnen was enorm. Als Verhagen zijn zin had gekregen en deze coalitie was er gekomen, dan was een vertrek van Klink uit de politiek niet ondenkbaar geweest.
Wilders ging uit van het slechtst mogelijke scenario. Waarom zou je dat doen als je weet dat deze combinatie van partijen de enige mogelijkheid is om invloed uit te oefenen op het regeringsbeleid? Waarom niet zo lang mogelijk volhouden?
De andere reden die Wilders geeft is dat Klink zijn vertrouwen heeft geschaad met diens brief tegen de PVV en tegen de onderhandelingen. ‘Ik kan niet genoeg herhalen dat ik in de opstelling van de informateur náást de heer Klink zat’, aldus Wilders.
Dat is onaangenaam. Maar als Wilders omgangsvormen tot criterium maakt, wordt het voor hem lastig nog met iemand samen te werken. Zelf noemde hij Verhagen eens ‘de meest bange CDA’er die steeds knielt, buigt en trilt voor de islam’. Wie met Wilders zaken doet, moet zich óók ergens overheen kunnen zetten.
Het lijkt of Wilders anderen strengere maatstaven oplegt dan zichzelf. Tijdens de onderhandelingen noemde hij CDA-voorzitter Henk Bleker ‘een zeurpiet’, omdat die had gepleit voor een ‘bindend’ kabinet. Wilders: ‘Volgens mij heb ik me voor mijn doen uitermate netjes en beheerst gedragen. Ik had ook andere woorden kunnen gebruiken.’ Ofwel: mensen mogen blij zijn als hij zich inhoudt.
Straatterroristen
Een Haagse wijsheid die nu wordt gedebiteerd, is dat Wilders de boel heeft opgeblazen om te voorkomen dat een akkoord vol pijnlijke compromissen bekend wordt zónder dat het kabinet er komt. Maar hoe erg was dat geweest? Wilders had eenvoudig aan zijn kiezers kunnen uitleggen dat dat goede deals waren geweest, maar dat ze niet meer golden.
Dat Wilders niet tot het uiterste gaat om beleid mee te bepalen is extra vreemd, aangezien hij er van overtuigd zegt te zijn dat ons land zeer ernstig wordt bedreigd door de islam en ‘Marokkaanse straatterroristen’. Hij had strenger asielbeleid kunnen realiseren, hogere inburgeringseisen en – volgens Klink – de mogelijkheid om criminelen met een dubbele nationaliteit hun Nederlandse paspoort af te pakken. Dat zou in het licht van zijn strijd tegen islamisering en straatterreur van onschatbare waarde moeten zijn. ‘Het is vijf voor twaalf’, zei hij in deze krant over die gevaren. Dat was in februari 2007, hoe laat is het nu dan wel niet?
Zijn taxatie van de dreiging staat in geen verhouding tot zijn woorden nu – ‘Jammer, ik betreur het oprecht’ – om de mislukte formatie te beschrijven. Hij zou een regering zonder de PVV eigenlijk als een regelrechte ramp moeten beschouwen. Kennelijk vindt Wilders de problemen niet zo urgent dat hij bereid is politiek meer risico te nemen.
StapjesIs er dan helemaal niets duidelijk geworden na al die tijd van formeren? Ja,
een paar stapjes verder zijn we wel.
ZetelsIn de peiling van Maurice de Hond heeft de PVV van Geert Wilders er deze week drie zetels bij gewonnen, waar de VVD van Mark Rutte er drie verliest. De PVV staat daarmee negen zetels voor op zowel de VVD als de PvdA. Die partijen staan in de peiling op 25 zetels (voor de VVD zes minder dan in de Tweede Kamer, voor de PvdA vijf minder), waar Wilders op 34 zetels staat. Dat zijn er tien meer dan bij de Tweede Kamerverkiezingen van 9 juni.
Verhagen: 'Onmogelijke eis PVV'
Voor het CDA was de eis van Geert Wilders dat de drie dissidenten in de CDA-fractie zich zouden binden aan een uitspraak van het CDA-congres ,,een onmogelijke eis''. CDA-fractievoorzitter Maxime Verhagen zei dat vrijdag.
Lees verder
Wilders: 'CDA niet te vertrouwen'
Het vertrouwen van de PVV in het CDA was ,,de afgelopen tijd tot een dieptepunt gedaald'' door ,,het gedoe in het CDA.
Lees verder
Rutte: 'CDA niet stabiel'
De formatie van een minderheidskabinet van VVD en CDA met gedoogsteun van de PVV is mislukt. Dat heeft de Rijksvoorlichtingsdienst vrijdag laten weten.
Lees verder
Klink
CDA-medeonderhandelaar Ab Klink gaf afgelopen week aan niet verder te willen onderhandelen over samenwerking met de PVV.
BriefHet besluit van CDA-onderhandelaar om niet in zee te gaan met de PVV zorgde voor een crisis binnen het CDA. In een
brief (PDF) stelde hij dat de ,,politieke samenwerking met de PVV een onbegaanbare weg is geworden''.