Hogere inzet, meer risico voor Rutte

Door: Kustaw Bessems 
Gepubliceerd: woensdag 8 september 2010 23:22
Update: donderdag 9 september 2010 11:43

Informateur Herman Tjeenk Willink heeft een boodschap voor VVD-leider Mark Rutte: nu of nooit!

• Zorg om geloofwaardigheid premier
• 'Twee gaten in formatie'
  
• Ab Klink zet De Deur weer open
• 'Wilders heeft sleutel in handen'
  

Het is erop of eronder voor VVD-leider Mark Rutte en het door hem zo vurig gewenste rechtse kabinet. Met dank aan de opnieuw benoemde informateur Herman Tjeenk Willink.

De vicepresident van de Raad van State en belangrijkste adviseur van koningin Beatrix vergroot de kans dat een politieke samenwerking tussen VVD, PVV en CDA toch weer stukloopt. Dat doet hij door tijd te nemen. Hij ‘weet oprecht niet’ of hij vóór het weekeinde klaar is.

Precair

Daarmee zijn dit precaire dagen voor rechts. Elk moment kan CDA-prominent Ab Klink naar buiten treden. Als hij uiteenzet waarom hij de Kamerfractie verliet, hoe hij zich daar behandeld heeft gevoeld en waarom hij tegen een coalitie met steun van de PVV is, kan dat wonden in het verdeelde CDA openrijten.

En als PVV-leider Geert Wilders zaterdag in New York, bij een betoging tegen een islamitisch centrum in de buurt van Ground Zero, ruig tegen de islam tekeergaat, kan ook dat voor onrust in het CDA zorgen.

Tegelijk vergroot Tjeenk Willink het afbreukrisico voor Rutte. Dát doet hij door te stellen dat als ‘voor een derde keer de conclusie is dat samenwerking tussen VVD, PVV, CDA er niet in zit, dit de geloofwaardigheid van de toekomstige minister-president aantast’.

‘Als je deze informateur overtuigt’, aldus Tjeenk Willink, ‘dat het echt tot stand komt en dat blijkt niet het geval, dan is daarna je gezag verminderd.’

Zo legt hij een verantwoordelijkheid bij Rutte die deze moeilijk kan waarmaken. Wat kan Rutte eraan doen als het CDA in stukken breekt of als Wilders de stekker uit de onderhandelingen trekt? Hij kan slechts, zoals hij ook doet, zijn vertrouwen in zijn gesprekspartners uitspreken.

Derde poging

Hier komt bij dat Tjeenk Willink ook de eerste korte verkenning van een rechts méérderheidskabinet, met PVV-ministers dus, meerekent als mislukking op het conto van Rutte. Het CDA weigerde toen aan tafel te komen. Tjeenk Willink had het Rutte makkelijker gemaakt door een ander beeld op te roepen: de vorming van een VVD/CDA-coalitie, gedoogd door de PVV, is nu één keer onderzocht en weliswaar stukgelopen, maar binnen enkele dagen hebben de partners verklaard door te willen. Tjeenk Willink, die zelf veel ziet in een extraparlementair kabinet van vijf middenpartijen, wil rechts alleen verder laten praten als ‘er een grote mate van zekerheid is‘ dat dat een succes wordt. Het zal hem niet populairder maken bij Wilders, die Tjeenk Willink al eens versleet voor een ‘links eurofiel anti-PVV-mannetje’.

Veel instrumenten om die zekerheid vast te stellen heeft de informateur niet, anders dan gesprekken met fractievoorzitters. Hij gaat niet praten met de twee CDA-Kamerleden die grote bezwaren hebben tegen de onderhandelingen met de PVV, hoewel die als dissidenten de coalitie haar meerderheid kunnen ontnemen.

Daarbij komt dat het CDA een congres gaat houden over deze coalitie. Dat gaat de fractie adviseren. Verhagen kan Tjeenk Willink, zoals hij zelf zegt, ‘geen garanties’ geven.

Rutte reageert laconiek op de druk van Tjeenk Willink: ‘Ik ben vaker afgeschreven en hier sta ik toch weer.’ Wat hem helpt, zijn de verslechterende verhoudingen tussen links en rechts. Het kabinet komt er volgens Rutte. ‘Met aan zekerheid grenzende waarschijnlijkheid’.

Reageer Stuur door Print

• 12:07 CDA Maastricht dient motie kinderpardon in
• 11:15 Asociale autorit eindigt tegen gevel
• 10:53 'Boete bij hackaanval'
• 09:48 Kroonprins opent Zoet & Zout
• 09:00 Dienstregeling NS woensdag weer normaal