Door: Kustaw Bessems 
Gepubliceerd: donderdag 13 januari 2011 06:05
Update: donderdag 13 januari 2011 07:49
De VVD probeert het opnieuw: belediging en aanzetten tot haat moeten niet strafbaar zijn als iemand bijdraagt aan publiek debat.
Als het aan de VVD ligt, komt er alsnog veel grotere vrijheid van meningsuiting. De regeringspartij, grootste in het land, wil dat groepsbelediging, aanzetten tot haat en mogelijk aanzetten tot discriminatie niet meer strafbaar zijn. Óf dat deelnemers aan publiek debat van vervolging zijn gevrijwaard.
VVD-Kamerlid Atzo Nicolaï heeft hierover onlangs contact gehad met de PVV en GroenLinks, vertelt hij. Tofik Dibi van GroenLinks is in beginsel positief. ‘Een definitief standpunt hebben wij nog niet. Maar ik zou het geweldig vinden als wij samen met de VVD konden optrekken. Van groepsbelediging denk ik in ieder geval: dat kan echt uit het wetboek.’
Volgens Nicolaï is ook de PVV welwillend. Die partij was gisteren onbereikbaar.
Ruim anderhalf jaar terug lanceerde VVD-leider – en huidig premier – Mark Rutte hetzelfde initiatief. Toen kwam hij, vlak vóór de Europese verkiezingen, zwaar onder vuur omdat het plan ook inhoudt dat Holocaustontkenning voortaan mag. Rutte ‘is het spoor helemaal bijster’, meende CDA’er Maxime Verhagen toen, nu vice-premier onder Rutte. ‘Kijk hoe het is gegaan met Hitler. Die begon met haatzaaien tegen joden’, zei hij.
Rutte krabbelde snel terug. ‘Maar we staan er nog achter’, zegt Nicolaï. ‘Ik ga de draad weer oppakken.’
Onder druk
Vrijheid van meningsuiting staat onder druk, meent Atzo Nicolaï van de VVD. Hij wijt dat mede aan de toestroom van migranten uit islamitischel anden, ‘waar het vrije woord een minder sterke positie heeft’ en wijst op bedreigingen door radicale moslims die leiden tot zelfcensuur.
Woensdag nog illustreerde een interview met tekenaar Peter van Straaten op Radio 1 dit. Van Straaten won de Inktspotprijs voor een prent van een misdienaartje met een crucifix in zijn anus, verwijzend naar het misbruik in de katholieke kerk. Gevraagd of hij een soortgelijke cartoon van de islamitische profeet Mohammed had kunnen maken, antwoordde Van Straaten: ‘Ik denk niet dat ik dat gedurfd had na wat in Denemarken is gebeurd.’ Op een Deense maker van een Mohammedcartoon worden nog altijd aanslagen gepleegd. ‘Zelfcensuur ja’, aldus Van Straaten.
Maar ook ‘de wens om de islam te onderdrukken’, beschouwt VVD’er Nicolaï als inperkingvan het vrije woord. Hij wil dit vrije woord beter ‘borgen’.
Vreest hij niet dat de discussie zich wéér alleen richt op het feit dat de VVD-plannen Holocaustontkenning mogelijk maken? Die wordt tot dusver strafrechtelijk bestreden met het verbod op groepsbelediging, dat de VVD – evenals GroenLinks − waarschijnlijk wil afschaffen. Onlangs nog werd de Arabisch Europese Liga veroordeeld vanwege een cartoon die de Holocaust bagatelliseerde. ‘We moeten zorgvuldig zijn. Daarom ga ik plannen nu uitwerken en brede steun zoeken’, aldus Nicolaï.
GroepsbeledigingOok PVV-leider Geert Wilders wordt vervolgd voor groepsbelediging, vanwege zijn uitspraken over de islam en moslims. Én hij staat terecht voor aanzetten tot discriminatie en aanzetten tot haat tegen moslims en niet-westerse allochtonen. Artikelen die de VVD eveneens wil schrappen of inperken. De PVV houdt inmiddels als gedoogpartner het kabinet van VVD en CDA in de lucht, maar Nicolaïs plannen dateren dus van daarvóór.
UitingsvrijheidDe drie partijen hebben over uitingsvrijheid niets afgesproken in het regeer-of gedoogakkoord. Wel staat daarin: ‘Een open en levendig maatschappelijk en politiek debat (...) hoort midden in de samenleving plaats te vinden en bij voorkeur niet in de rechtszaal.’
Het CDA zal de VVD-plannen ook nu niet steunen, zegt Kamerlid Coskun Çörüz. ‘Er mag al héél veel. Ik vind niet dat er een recht op belediging hoort te bestaan.’
En het wordt een toer om een meerderheid te krijgen, want ook partijen met wie samenwerking op dit punt voor de VVD meer voor de hand ligt, reageren koel. ‘Er is voldoende mogelijkheid om gebruik te maken van het vrije woord’, zegt Sharon Gesthuizen van de SP. Zelfs Gerard Schouw van het liberale D66 is ‘niet erg enthousiast’. ‘Is het middel niet erger dan de kwaal? Ik vind het niet zo slecht in dit land dat de rechter toetst of je iemand beledigt, welke woorden je mag gebruiken. Aardig geregeld, want het is objectiveerbaar. Welk probleem wordt hiermee eigenlijk opgelost?’