Door: Julien Althuisius 
Gepubliceerd: maandag 26 september 2011 22:51
Update: dinsdag 27 september 2011 08:28
Het versturen van een dreigtweet is ondertussen bijna net zo normaal geworden als iemand gedag zeggen. Ouders, scholieren en politie wijzen naar elkaar. ‘Wat had je dan gedacht, dat onze kinderen engelen zijn?’
Jongen (13) opgepakt na dreigtweet
H@lt!, zegt de digitale agent
Celstraf na dreigtweet
Aanhouding om dreigtweet
Basisschool gesloten na dreigmails
Maar wie is @ dan?
‘Mam, de neef van Darryl is er en hij wil me zo steken’. ‘Help’. ‘S.O.S’. ‘Hij is heel boos’.
Het zijn hulpkreten die de 13-jarige Cynthia tijdens de schoolpauze aan haar moeder sms’t. Cynthia zit in de schoolkantine als ze ziet dat de neef van Darryl – een jongen waar ze al enige tijd ruzie mee heeft – ook in de kantine is. In principe niet zo raar, ware het niet dat die neef helemaal niet meer op de desbetreffende school zit en dus ook niet in de kantine thuis hoort. Cynthia verschuilt zich achter een leraar en weet zo weg te vluchten voordat de jongen haar heeft gezien. De moeder van Cynthia schakelt ten einde raad de politie in. Uiteindelijk loopt het met een sisser af. De jongens die Cynthia hebben bedreigd, worden ter verantwoording geroepen en er volgt een gesprek tussen de ouders, schoolleiding en politie. Er loopt inmiddels een zaak tegen de jongens. Einde verhaal.
Het had alleen misschien niet zo ver hoeven te komen. Cynthia werd naar eigen zeggen afgeperst door twee jongens. De moeder van Cynthia kwam de jongens tijdens de zomervakantie toevallig tegen in de metro en confronteerde ze met hun gedrag. Dat werkte averechts: de Twitter-account van Cynthia werd vervolgens overspoeld met dreig-tweets. ‘Ik ga je moeder zoveel pijn laten lijden dat ze smeekt om vergiffenis, + ik ga lekker genieten’.
De school kan volgens de directeur in eerste instantie weinig doen omdat de dreigementen zich buiten de school hebben afgespeeld. Dat geeft te denken: inderdaad is het conflict opgelaaid in de zomermaanden toen de school dicht was, maar de dreigementen vinden hun oorsprong – en eventuele gevolgen – wel in de klaslokalen en kantines. De school is van mening dat de kwestie juist is afgehandeld; de moeder van Cynthia niet.
Het Oranje Nassau College in Zoetermeer pakte het begin deze maand anders aan. Op het moment dat duidelijk werd dat twee meisjes (14 en 15) van de school via Twitter bedreigd werden, schakelde het ONC onmiddellijk de politie in. Een jongen van 16 werd aangehouden, maar kort daarna vrijgelaten. Doordat er veel onrust op de school ontstond door de aanwezigheid van de politie, besloot het bestuur de leerlingen naar huis te sturen.
Het fenomeen ‘dreigtweets’ is ondertussen bijna dagelijkse kost geworden: het Sint-Maarten College in Maastricht stuurde vorige week een zeventienjarige jongen van school die bij wijze van proef dreigtweets had verstuurd. Hij schreef onder meer: ‘Iedereen gaat dood op het Sint Maartenscollege in Maastricht. Daar zorg ik morgen voor’. In maart werd een 13-jarige jongen uit Groningen aangehouden omdat hij via Twitter had aangekondigd zijn school op te blazen en in februari verwierf de 17-jarige Charlotte Bouwman landelijke roem doordat ze openlijk via Twitter een bomaanslag plande op onder andere het Stedelijk Gymnasium in Amersfoort.
@doodsbedreiging
De Twitter-account van @doodsbedreiging houdt bij hoeveel mensen elkaar via Twitter de hersenen inslaan. Teksten als ‘wacht wacht morgen heb je school toch? ik sta paraat, 9mm door je kanker kop!’ zijn meer regel dan uitzondering in de timeline van @doodsbedreigingen. De mensen achter het account vinden dat er te weinig aandacht besteed wordt aan bedreigingen via internet.
Maar zoals het voorbeeld van Cynthia laat zien, is het ook niet altijd even duidelijk welke instantie geraadpleegd moet worden. De scholen zelf? De ouders? Of toch meteen naar de politie stappen – die vaak wel betere dingen te doen heeft dan optreden tegen wat spierballentaal.
‘Het begint in de opvoeding thuis’, zegt Jelle Egas, woordvoerder van de Raad van Korpschefs. ‘Laat je je zoon of dochter totaal vrij en zal het je allemaal een worst zijn, of vind je het belangrijk dat je meekijkt. Daar begint het.’ Volgens Egas hanteert de politie geen landelijke richtlijn of protocol. ‘Je moet het zelf in kunnen schatten, het hoort echt bij politiewerk en vakmanschap.’
Egas wijst wel naar de verantwoordelijkheid die de scholen zelf moeten nemen. ‘Trek je dat wat buiten schooltijd gebeurt naar binnen? Daar wordt verschillend mee omgegaan.’
Er is inderdaad ook voor de scholen geen landelijke richtlijn hoe er met digitaal dreigen of pesten moet worden omgegaan. ‘Gebruik gewoon je gezonde verstand’ is het advies van Martin van de Bogaerdt van de Vereniging van Openbare en Algemeen Toegankelijke Scholen (VOS/ABB). ‘Je zal nooit kunnen tegenhouden dat er tweets verstuurd worden. Maar docenten, ouders en leerlingen moet je laten zien hoe je met sociale media moet omgaan.’
Bamber Delver, directeur van de Stichting de Kinderconsument, doet er een schepje bovenop. ‘Heel veel scholen zijn naïef, die denken dat hun scholieren dat niet doen. Ze moeten zich bewuster worden van wat er allemaal kan. Meng je op Twitter, houd steekproeven. Die onzichtbaarheid van dreigen of pesten is de grootste reden dat het kan gebeuren.’ Maar net als Jelle Egas vindt Delver dat ook de ouders hun oogkleppen moeten afwerpen. ‘Wat had je dan verwacht? Dat onze kinderen engelen zijn?’
40 procent gepestUit onderzoek van de Radboud Universiteit Nijmegen
blijkt dat 4 op de 10 kinderen digitaal gepest wordt. 4 procent zegt
zich zelf schuldig te maken aan cyberpesten.
Jeugdige onbezonnenheid
‘Val toch dood’. In de kroeg is de waarde van deze zin meestal al vervlogen op het moment dat die is uitgesproken, maar op internet kan zo’n zin een hele andere lading krijgen. De laatste maanden zijn meerdere jongeren opgepakt voor bedreigingen via Twitter, deze week nog werd een 17-jarige scholier van zijn school, het Sint Maartencollege in Maastricht, gestuurd na dreigtweets. Over het algemeen schrokken ze zich rot van de consequenties die hun veelal uit de hand gelopen grap had. Ook deze jongen twitterde voor de grap dat hij iedereen op school zou doden.
Anoniem
"Ze zien de grens nog niet tussen wat je wel en niet kan zeggen op internet’’, zegt socioloog Albert Benschop van de Universiteit van Amsterdam. ,,Jeugdige onbezonnenheid’’, vindt hij. Twitter is redelijk anoniem omdat je je ook onder een pseudoniem kan aanmelden. ,,Dat geeft een gevoel van vrijheid, zeker voor jongeren. Zo ontstaan de ‘netsletten’ en ‘nethufters’ zoals ik ze noem. Mensen die elkaar anoniem voor de verschrikkelijkste dingen uitmaken, tot doodsbedreigingen aan toe.’’ Het is volgens Benschop niet verrassend dat het er een stuk netter aan toe gaat op sociale netwerken waar je wel met je eigen naam geregistreerd staat, zoals bijvoorbeeld Facebook.
Bombarie
De recente ophef over jongeren die met veel bombarie door de politie opgepakt worden voor bedreigingen via Twitter, vindt Benschop nogal overdreven. ,,Natuurlijk moet de politie hard optreden en een voorbeeld stellen, maar ze moeten het niet overdrijven. Veel jongeren doen het gedachteloos en schrikken zich rot als ze merken wat voor effect het heeft.’’
Mijlenver
Het probleem zit bij de educatie, vindt hij. ,,Docenten en scholieren staan mijlenver van elkaar af in de virtuele wereld. Jongeren weten precies hoe alles werkt op internet terwijl de meeste docenten daar geen besef van hebben.’’
Uit de hand gelopen grap
Jongeren moeten volgens de socioloog op school leren waar de grenzen van het toelaatbare op internet zich bevinden. ,,Het probleem is over het algemeen niet dat jongeren dreigen hun school op te blazen, dat is meestal een uit de hand gelopen grap om te kijken wat er gebeurt. Het probleem ligt bij het pesten via sociale media, meisje die anoniem belaagd worden en voor hoer worden uitgemaakt. Soms zelfs meerdere keren per dag. Dat moet aangepakt worden.’’