Door: Rhodri Marsden
Gepubliceerd: zondag 20 november 2011 22:16
Update: zondag 20 november 2011 23:31
Makers van websites gebruiken psychologische trucjes. Zodat we ‘per ongeluk’ op die banner klikken of voor die reis kiezen met zinloze verzekering.
Combineer op een handige manier de kennis van webdesign met die van de menselijke geest, en je hebt ‘het recept’ in handen om verwarring te zaaien bij internetters. Dat weten makers van websites, en het resultaat hiervan is overal op internet te zien. Het gevolg: internetgebruikers kopen nepboeken, geven wachtwoorden af aan onbekenden, klikken ongewild op advertenties, downloaden ongewild covers in plaats van originele songs. ‘De trucs die in de Middeleeuwen al werden gebruikt – toen je een varken kocht en thuis ontdekte dat er een kat in de meegegeven zak zat – komen nu terug in digitale vorm’, zegt Harry Brignull, user experience designer (ontwerper van interactieve applicaties) uit Brighton.
Brignull noemt ze ‘dark patterns’: trucs die legaal zijn, die gebruikmaken van onze neiging tot het maken van bepaalde vaak gemaakte cognitieve fouten en ons uiteindelijk geld kosten. Misleidend, maar niet verboden. Brignull heeft ze een jaar lang ‘verzameld’ en op de website darkpatterns.org gezet.
Dat mensen in ogenschijnlijk simpele trucs trappen, begrijpt Brignull wel. ‘We moeten wel scannen, en veel tekst overslaan. Als we alles heel nauwkeurig zouden lezen en bekijken dan zou het 24 uur kosten om de goedkoopste autoverzekering te vinden. We hebben bepaalde strategieën ontwikkeld om snel en efficiënt het web te gebruiken’. Maar de andere kant van de medaille is dat webdesigners gebruikmaken van de manier waarop we efficiënt surfen.
Hieronder vier veelgebruikte trucs.
Misleidende banners
De strijd om onze online clicks is hevig, en daarom hebben ontwerpers de afgelopen jaren verschillende technieken ontwikkeld die ons ‘dwingen’ tegen onze wil te klikken. Zo raakte tien jaar gelden de ‘Punch the Monkey’ banner advertentie al in de mode: het idee was dat je op het hoofd van een snel bewgende aap moest klikken om een of andere prijs te winnen. Maar in werkelijheid maakte het niet uit waar je klikte: je kwam altijd op een achterliggende spamwebsite terecht. En zo zijn er nog veel voorbeelden. Heb je op Thepiratebay.com bijvoorbeeld gezocht naar een album van The Arcade Fire, en kom je terecht in het ‘downloadscherm’, dan zie je een heel grote downloadknop. Klik je daarop dan download je niet het album van The Arcade Fire, maar een ongevraagd (spam)programma. Een veel kleinere downloadlink daaronder verwijst naar de torrent van de band waar je eigenlijk naar op zoek was.
Verwarrende formulieren
We zijn ze allemaal tegenkomen: van bewust slecht ontworpen formulieren die ons ertoe dwingen een reisverzekering te kopen die we niet willen, tot checkboxes met onduidelijke formuleringen. Door de gezaaide verwarring weet je vaak niet of je nu wel of niet ja hebt gezegd op de vraag of je spam wilt ontvangen. Als formulieren worden getest op gebruikers leveren de verwarrende formulieren altijd de beste resultaten op voor het bedrijf, zegt Brignull.
Dubieuze apps
We downloaden vaak apps op onze smartphone zonder hier goed over na te denken. En doordat beschrijvingen van apps soms (enigszins) misleidend zijn, leidt dat tot ‘kat-in-de-zak-aankopen’. Een bekend voorbeeld was de ‘I am Rich’ applicatie die een tijd terug verkrijgbaar was voor de iPhone. Kosten: 799,99 euro. De applicatie deed echter helemaal niets, behalve dat het een gloeiende rode diamant en een mantra toonde. Voordat Apple de applicatie verwijderde, hadden acht mensen de app gekocht.
Gratis proefperiode!
Veel websites bieden een gratis proefperiode aan. Enige voorwaarde voor zo’n free trail is dat je je creditcard details moet afgeven. Er wordt niks afgeschreven, tenzij je vergeet je gratis proefperiode te cancellen voordat die is afgelopen. Anders wordt die automatisch – en niet gratis – verlengd. Veel bedrijven sturen geen bericht om je eraan te herinneren dat je proefperiode eindigt. Of ze maken het heel moeilijk, bijvoorbeeld door ingewikkelde navigatie, om het abonnement te stoppen. Vervelend, en niet al te ethisch, zegt Brignull. ‘Maar het is niet illegaal. Het enige wat wij, de gebruikers, kunnen doen, is net iets beter opletten’.
©The Independent