Door: Peter Wierenga 
Gepubliceerd: donderdag 8 december 2011 21:56
Update: vrijdag 9 december 2011 06:43
Terwijl in Brussel bikkelhard onderhandeld wordt over hoeveel soevereiniteit lidstaten moeten afstaan aan ‘Europa’, preekt iedereen in Den Haag voor eigen parochie.
Wat er ook besloten wordt vandaag in Brussel, de Nederlandse politiek doet er schijnheilig over. Want ook als de uitkomst van de Europese top minder drastisch is dan ‘IJzeren Bondskanselier’ Angela Merkel eigenlijk wil – namelijk begrotingsdiscipline afdwingen met een vergaande verdragswijziging – gaat Brussel meer te zeggen krijgen over onze begroting. Ook als dat (om de Britten koest te houden) met een juridisch trucje gemaskeerd wordt, zoals Europees president Herman van Rompuy wil.
Het is tijd om daar eerlijk over te zijn. De hoogste tijd. Maar in Nederland spelen de hoofdrolspelers slecht toneel. In het parlement, in het kabinet, iedereen preekt voor eigen parochie. Zowel de oppositie als de coalitie. De PvdA gaf dit keer het startschot. Job Cohen eiste woensdag in de media alvast een gang naar de stembus: ‘Als er werkelijk sprake is van de overdracht van bevoegdheden, dan vind ik ook dat je dat aan de kiezer moet voorleggen en wat mij betreft doen we dat dan in verkiezingen.’
Een gotspe, als je bedenkt dat de PvdA in het vorige kabinet een referendum over het Verdrag van Lissabon – toen we ook een deel van onze veto’s en dus van onze nationale soevereiniteit opgaven – blokkeerde. Terwijl ze daar in de oppositie nog voor waren, en ze ook het beruchte referendum over de Europese Grondwet steunden. Sorry kiezers, macht gaat even voor democratie.
Net zoals nu. Als de sociaal-democraten de kiezer echt de kans willen geven om zich uit te spreken, dan hadden ze gisteren de motie van SP-Kamerlid Ewout Irrgang moeten steunen. Die roept op om de bevolking zich te laten uitspreken als er sprake is van ‘substantiële overdracht van zeggenschap’ aan de Europese Unie, of dat nu via een verdragswijziging gaat of niet.
De PvdA stemde tegen.
Die SP-motie maakte nog meer duidelijk. Want ook de eurofielen van D66 en GroenLinks voelen er niks voor. Ze stemden tegen. Dat de partij van Pechtold, ooit opgericht om de Nederlander een directe stem te geven in het door regenten gedomineerde Den Haag en zo ongeveer de uitvinders van het referendum, er niet aan wil, is al droevig genoeg.
Ongeloofwaardig
Maar dat GroenLinks-leider Jolande Sap niet wil dat het volk zijn zegje doet en tegelijk zelf woensdag een motie indiende om in Europa de ‘democratische besluitvorming te verstevigen’, is de ongeloofwaardigheid ten top. Tranen schieten tekort.
Een aparte volksraadpleging is logischer dan verkiezingen, omdat het om een specifieke vraag gaat: wil de kiezer een deel van zijn stem afstaan aan Europa.
Het is daarom ook niet helemaal onterecht dat de eurosceptische PVV niet kan wachten om het volk die kans te geven: Wilders steunde de motie van Irrgang wel. Maar toch zit er ook iets kroms in hun gedoogsteun: Wilders houdt een kabinet overeind dat volgens hem miljarden in een bodemloze put stort en het landsbelang verkwanselt. Op zijn minst een beetje hypocriet...
Zelfs de altijd zo gewetensvolle SGP bezondigt zich aan hypocrisie, door te stellen dat de Kamer allang weet wat de kiezer wil. Onzin. Niemand weet dat, omdat de kiezer zich er helemaal niet over heeft kunnen uitspreken. Geen enkele partij had dit in het verkiezingsprogramma, om de doodeenvoudige reden dat de eurocrisis toen nog niet bestond.
En dan de gladde praatjes uit het kabinet. Dag na dag verschijnen de hoofdrolspelers van toen in de media om uit te leggen dat het al bij de invoering van de euro fout is gegaan. Omdat de criteria in het verdrag niet hard genoeg mochten zijn van de Duitsers en Fransen. Hoe is het dan mogelijk dat premier Mark Rutte (VVD) en minister van Financiën Jan Kees de Jager (CDA) continu met droge ogen beweren dat er niets wezenlijks hoeft te veranderen?
Als Brussel al daadwerkelijk landen die het geld over de balk smijten mocht beboeten, dan was dat toch in het verleden allang gebeurd? Maar dat kÓn juist niet, en dat is precies een van de weeffouten die gerepareerd moet worden.
Het is uitgerekend dit kabinet dat zich de longen uit het lijf reist om het strenge evangelie van automatische sancties te verkondigen. Toch blijft Rutte zijn mantra maar herhalen. ‘Nee nee, geen overdracht van bevoegdheden.’
Scepsis
Uit angst voor de eigen achterban, die dat namelijk misschien helemaal niet wil. Zoals ook D66, GroenLinks en de PvdA bang zijn dat het volk een referendum zal aangrijpen om de scepsis over ‘Brussel’ om te zetten in een nee-stem. Stel je voor. Maar een meerderheid van de Nederlanders wil de euro behouden. Als je niet eens probeert om ze ervan te overtuigen dat daarvoor ingrijpende maatregelen nodig zijn...
Nee, eerlijkheid is ver te zoeken. Bij alle partijen. Oké, een kleine nederzetting aan de rand van de Kamer houdt consequent stand: de SP en de Partij voor de Dieren. We kunnen de zeggenschap van de Europese Unie stilletjes blijven oprekken, maar er komt een moment dat die boemerang terug in het gezicht vliegt. Het zou een zegen voor de democratie zijn als ook de rest eens met een eerlijk verhaal kwam.