Door: Marcia Nieuwenhuis 
Gepubliceerd: zondag 11 december 2011 22:51
Update: maandag 12 december 2011 06:07
De maximumsnelheid naar 130 km/u, het heeft alles weg van een fraai staaltje tunnelvisie. Hoe er selectief geshopt en gepresenteerd wordt, ook op het gebied van verkeersveiligheid.
Pinokkio: Na invoering 130 km 25 procent minder doden
'Harder rijden op snelweg kan'
Met de billen bloot
130 km/u is écht gevaarlijk
Het plan om op bijna 60 procent van de snelwegen 130 te rijden, riekt naar tunnelvisie. De VVD wil het zo graag, dat negatieve effecten liever over het hoofd worden gezien. Zelfs als het gaat om veiligheid van de weggebruiker heeft VVD-bewindsvrouw Melanie Schultz-van Haegen oogkleppen op, blijkt onder meer uit 129 documenten die De Pers verkreeg via de Wet op de openbaarheid van bestuur.
Zo schrijft een ambtenaar die vanuit de afdeling veiligheid en ontwerp en inrichting bij het VVD-paradepaardje betrokken is op 1 december 2010 in een mail aan een collega het volgende: ‘De grove indicatie die wij hebben afgegeven van toename verkeersonveiligheid (doden en ernstig gewonden) en kosten aanpak kritische ontwerpelementen is buiten dit document gelaten.’ En voegt de ambtenaar toe: ‘Reden weet ik niet.’
Een medewerker van het ingehuurde adviesbureau Mobycon Concordis Groep schrijft op diezelfde dag in een memo: ‘We hebben telefonisch afgesproken dat de varianten van 100 naar 130 en van 120 naar 130 km/u niet worden doorgerekend omdat dit geen effect zal hebben op de RPS-score’. Daarmee doelt de medewerker op de Road Protection Score. Dit is een systeem waarbij sterren worden uitgedeeld voor de veiligheid van de weg. Hoe meer sterren hoe veiliger. Op een aantal 130-wegen daalt de veiligheid van 4 naar 3 sterren. ‘Bij deze wegvakken zijn bijvoorbeeld verlaagde bermen of obstakels binnen tien meter aanwezig waardoor de RPS-score omslaat bij een snelheidsverhoging’, verklaart de medewerker.
Geen 130-berekening
Het niet meenemen van de snelheid van 130 km/u is opmerkelijk, want een ambtenaar van het ministerie benadrukt op 27 januari – vijf dagen daarvoor – juist dat ‘snelheid zwaar meeweegt’ in de berekening van het aantal sterren. ‘Als een deelscore nu bijvoorbeeld 2,5 is (wordt afgerond naar 3 sterren) kun je er in ieder geval donder op zeggen dat de score na ophoging van de snelheidslimiet afgerond 2 sterren is’, schrijft de ambtenaar in de tot nog toe vertrouwelijke stukken onverbloemd.
Maar bij de presentatie van het plan om 130 te gaan rijden worden die bevindingen niet gedeeld. Het lijkt erop dat de VVD-bewindsvrouw de extra gevaren van het verhogen van de maximumsnelheid liever wegmoffelt. Met slechts veertien regels is het onderdeel veiligheid sowieso bijzonder slecht bedeeld in het 55-pagina’s tellende rapport. Daar staat dat er ‘op basis van de onderzochte indicatoren een beperkt negatief effect voor de verkeersveiligheid is waargenomen’. En dat het ‘gezien de relatief korte meetperiode’ niet mogelijk is om statistisch significante uitspraken te doen over het aantal ongelukken.
Risicocijfers
Vorige week maakte deze krant al bekend dat het ministerie wel degelijk beschikt over risicocijfers voor 130-wegen. Daaruit bleek dat de kans op een ernstig ongeluk – dood of gewond in het ziekenhuis – met bijna een kwart hoger ligt dan op hetzelfde type weg waar je géén 130 mag.
De studies die er de afgelopen jaren zijn gedaan naar bijvoorbeeld de 80-kilometerzones rond steden, waaruit blijkt dat de concentratie fijn stof met een paar tot 10 procent is verminderd, laat ze ook liever buiten beschouwing. Schultz van Haegen vaart op een onderzoek van Grontmij dat het effect van de snelheidsverlaging veel minder gunstig inschat.
Waar de VVD-minister wel ruim baan voor maakt is het ‘belevingsonderzoek’. Uit een online enquête onder 1.600 weggebruikers (!) blijkt dat een meerderheid van bijna 60 procent voor verhoging van de maximumsnelheid is. Ook al niet bepaald een aselecte steekproef dus.
Eerder thuis en eerder dood
Het mag sinds dit jaar op een aantal wegen en wordt volgend jaar breed ingevoerd: 130 rijden. Het blijkt behoorlijk gevaarlijk. Er is bijna een kwart meer kans op een ernstig ongeluk.
In tot nog toe vertrouwelijke stukken erkent Rijkswaterstaat dat er op verschillende autosnelwegen waar de maximumsnelheid naar 130 kilometer per uur is gegaan, sprake is van een ‘hoog ongevalsrisico’. Dat blijkt uit 129 stukken die De Pers verkreeg na een beroep op de Wet openbaarheid van bestuur.
WOB-bijlage 1: Snelheidsverhoging autosnelwegen (pdf)
WOB-bijlage 2: Snelheidsverhoging autosnelwegen (pdf)
WOB-bijlage 3: Snelheidsverhoging autosnelwegen (pdf)
