Gepubliceerd: dinsdag 5 juni 2007 23:55
Update: woensdag 6 juni 2007 10:58
De VVD doet opgewekt, maar is diep verdeeld van binnen. Het optreden van Rita Verdonk legt de zwakte van het leiderschap van Mark Rutte pijnlijk bloot.
Het lijkt weer alles pais en vree in de VVD-top, gistermiddag. Mark Rutte en Rita Verdonk lopen stralend van oor tot oor, in de lange gang, op de camera’s en microfoons af. ‘Er zijn allerlei suggesties gewekt, maar Mark is gewoon de leider’, zegt Verdonk. Rutte: ‘We hadden een goede vergadering in een goede sfeer. Rita heeft de onduidelijkheid weggenomen. Voor mij is de kous af.’
Niet voor de eerste keer had IJzeren Rita Rutte’s leiderschap ter discussie gesteld. Nu was er een vierregelige verklaring uitgegeven dat ze dat ‘betreurt’. Is daarmee het leed geleden? Welnee. Over de verklaring is uitvoerig onderhandeld, zo vertellen goede bronnen binnen de partij. Omdat de partijtop er in het weekend niet uitkwam, moesten de onderhandelingen in de fractievergadering zelf gevoerd worden. Een groepje Kamerleden formuleerde de tekst, wat later kwam Rutte daarbij zitten. ‘Schadelijk voor zijn positie’, zegt een betrokkene. ‘Een leider onderhandelt niet.’
Levensgroot probleem
Het zoveelste relletje toont aan dat de partij met een levensgroot probleem zit. De VVD is al decennia verdeeld tussen een sociaal-liberale (linkse) groep en een meer klassiek-liberale (rechtse) groep. Maar de twee aanvoerders van deze kampen zijn na de felle leiderschapstrijd van 2006 in één fractie beland.
Rutte moet Verdonk naast zich dulden, of hij nu wil of niet. Zij haalde bij de verkiezingen van vorig jaar meer stemmen dan lijsttrekker Rutte, een unicum in de parlementaire geschiedenis. In haar eentje was ze elf zetels waard. Ze deed een week na de verkiezingen zelfs een couppoging. Rutte wist het gevaar toen nog te keren en Verdonk moest beloven zich koest te houden, anders zou ze uit de partij worden gegooid.
Weer een poging
Maar aan die opdracht houdt ze zich dus niet. Sterker nog, haar campagnemanagers Kay van de Linde en Ed Sinke hebben meerdere keren laten weten dat bij de volgende lijsttrekkersverkiezingen Verdonk weer een poging waagt.
Een half jaar na de verkiezingen is Rutte nog de baas, maar er is kritiek op zijn optreden. Verdonk glipt soms uit de coulissen en dan zijn gelijk de rapen gaar. De Kamerleden van de VVD houden hun tanden stijf op elkaar. Het gaat prima in de partij, zeggen ze. ‘We moeten vooruitkijken, verdeeldheid is niet goed’, zegt Kamerlid Laetitia Griffith. ‘Het gebeurt wel eens dat iemand iets verkeerds zegt.’ Collega Ineke Dezentjé Hamming: ‘De fractievergadering was goed. Ja, er zijn woorden gewisseld, maar Rita heeft duidelijk gemaakt dat ze ’t zo niet bedoeld heeft.’ Maar die fractie zit vol Rutte-adepten. Daarbuiten wordt in de partij heel anders gedacht over het Rutte’s leiderschap en over de kansen van Verdonk.
Volgende week moet hier meer duidelijkheid in komen. Dan presenteert de commissie-Dekker haar rapport over de VVD-strategie voor de rampzalig verlopen Kamerverkiezingen van vorig jaar.
Lees ook
Wiegel: ‘Verdonk doet het juist heel netjes’
Een reconstructie van de rel.
Donderdag 31 mei: Frans van Deijl en Joost Niemöller van HP/de Tijd houden om 11.00 uur een tweede gesprek met Rita Verdonk voor het interview getiteld ‘Ik ga weer lekker stevig terugkomen… Yes!’ Verdonk vindt dat de VVD een ‘fatsoenlijk rechtse’ leider nodig heeft zoals de Franse president Nicolas Sarkozy. Mark Rutte zou niet voldoen aan dat profiel. ‘Hij is een fatsoenlijke VVD’er, maar niet echt rechts. ‘Als je ziet wat Wiegel en Bolkestein hebben gezegd, dan is dat toch wat anders dan wat Mark zegt.’ Verdonk zegt dat ze zichzelf wel als ‘fatsoenlijk rechts’ beschouwt ‘in de lijn van Bolkestein’.
Vrijdag 1 juni: Zoals afgesproken ontvangt de VVD-voorlichter van Verdonk de tekst van het interview. Verdonk maakt bezwaar tegen de passages over Mark Rutte.
Weekend 2/3 juni:Staatssecretaris Rutte krijgt de tekst onder ogen.
Zondag 3 juni: De interviewer meldt dat hij niet op het verzoek van Verdonk ingaat, omdat zij het zo gezegd heeft.
Maandag 4 juni:Een VVD-woordvoerder laat aan de Volkskrant weten dat Verdonk achter de tekst van het interview staat.
Dinsdagochtend 5 juni:Onder druk van haar eigen fractie distantieert Verdonk zich van de uitspraken.
Dinsdagmiddag 5 juni:Verdonk brengt een verklaring uit over haar interview: ‘Er is ten onrechte de suggestie gewekt dat ik het leiderschap van Mark Rutte ter discussie stel. Mark Rutte leidt de VVD in de lijn van de traditie van Wiegel en Bolkestein.’ Op 15 juni verschijnt het rapport-Dekker over de verkiezingsnederlaag van de VVD in november vorig jaar.
