Gepubliceerd: maandag 18 juni 2007 23:01
Update: maandag 18 juni 2007 23:02
Heel even verheft de anders zo bedeesde minister Eimert van Middelkoop van Defensie zijn stem. ‘Er is niet gebleken dat er is gemarteld, het brisante woord ‘marteling’ moet nu van tafel.’
Zichtbaar opgelucht is de ChristenUnie-bewindsman Van Middelkoop, als het oordeel is uitgesproken van de commissie-Van den Berg naar de vermeende martelingen door Nederlandse militairen in het najaar van 2003 in Irak. Ook de Commissie van Toezicht van de Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten (CTIVD) concludeert dat er geen aanwijzing is voor martelingen.
Volgens Van Middelkoop is hiermee bewezen dat de harde woorden ‘marteling’ en ‘doofpotcultuur’ niet van toepassing zijn op de Nederlandse krijgsmacht. ‘Dat betekent dat we de militairen die betrokken waren bij de verhoren in Irak recht in de ogen aan kunnen kijken’, benadrukt Van Middelkoop. ‘Als minister van Defensie hecht ik eraan uit te spreken dat de goede reputatie van de Nederlandse krijgsmacht, nationaal en internationaal, bevestigd is.’
Toch is het ministerie van Defensie niet van alle blaam gezuiverd. Tijdens de verhoren van minstens één krijgsgevangene zijn regels overtreden. De behandeling van een inmiddels overleden Saoedische gedetineerde was ‘vernederend’ en in strijd met artikel drie van het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens, meldt commissievoorzitter Koos van den Berg, oud-SGP-Kamerlid. Tijdens de verhoren had een juridisch adviseur aanwezig moeten zijn, wat niet gebeurd is.
Bovendien hebben militairen tegenstrijdige verklaringen afgelegd over het gebruik van een elektronische wapenstok. De commissie heeft gebruik van de stroomstok niet kunnen uitsluiten. Sterker nog: één militair verklaarde dat hij ‘een knetterend geluid’ heeft gehoord toen de wapenstok bij het ondervragen van de Saoediër werd aangezet. Een andere soldaat bevestigt dat geruchten gingen over het gebruik van de stok. De overige zes militairen maken hier geen melding van. Vast staat dat er ten minste één wapenstok in het huis van de Coalition Provisional Authority in het Iraakse As Samawah aanwezig was. Maar deze wapenstok zou bij de standaarduitrusting van de mariniers horen en vooral gebruikt worden om bijvoorbeeld ‘wilde honden te verjagen’. Het Openbaar Ministerie beraadt zich op mogelijke strafrechtelijke vervolging.
Aanleiding voor het onderzoek was een forse publicatie in de Volkskrant onder de kop ‘Nederlanders martelden Irakezen’ pal voor de Tweede Kamerverkiezingen van november vorig jaar. De berichten die sindsdien verschenen, verhalen over het blinddoeken van gevangenen met afgeplakte skibrillen, het natgooien met water en het draaien van harde muziek. Hierbij zijn volgens de CTIVD de ‘fatsoensregels overtreden’. De VVD eist excuses van de Volkskrant. Hoofdredacteur Pieter Broertjes betreurt het gebruik van het woord ‘martelingen’.