Gepubliceerd: woensdag 4 juli 2007 20:02
Update: woensdag 4 juli 2007 20:24
De politieke partijen in de Tweede Kamer zijn opgelucht dat er in Irak in 2003 geen sprake is geweest van martelingen door Nederlandse militairen. Dat bleek woensdag tijdens het debat in de Tweede Kamer met minister van Defensie Eimert van Middelkoop (ChristenUnie) over de twee onderzoeken naar de vermeende martelingen in de Volkskrant, november vorig jaar.
De Volkskrant schreef vijf dagen voor de Tweede Kamerverkiezingen van 22 november dat Nederlandse militairen Iraakse gevangenen hadden gemarteld tijdens ondervragingen. Militairen zouden met water hebben gegooid, verdachten hebben gedwongen geblindeerde skibrillen te dragen en verdachten wakker hebben gehouden met een radio. Het ministerie van Defensie zou hiervan volgens het dagblad hebben geweten, maar het stil hebben gehouden.
Uit de twee onderzoeken blijkt dat de verdachten inderdaad werden natgegooid, geblindeerd en dat er muziek aanstond, maar dat deze handelingen niet zijn te kwalificeren als martelingen. Ook zou het volgens de onderzoekers niet expres zijn stilgehouden op het ministerie van Defensie.
PvdA, SP, GroenLinks en D66 benadrukten woensdag tijdens het debat opgelucht te zijn dat er geen martelingen hebben plaatsgevonden in Irak. De partijen waren echter nog niet overtuigd dat er binnen Defensie geen doofpotcultuur is. Zij wilden weten van Van Middelkoop waarom de Kamer niet was geïnformeerd over de mishandelingen of over de keuze van het Openbaar Ministerie (OM) om in 2004 niet tot vervolging van de militairen over te gaan.
Hoewel de twee onderzoekscommissies Defensie vrijpleiten, is het OM opnieuw onderzoek aan het doen over strafrechtelijke stappen tegen militairen. Dit vanwege nieuwe feiten die opdoken in het onderzoek van één van de twee commissies. De commissie Van den Berg schreef over het vermeende gebruik van een stroomstok tijdens de verhoren van de Iraakse gevangenen.
Volgens de VVD, de PVV, ChristenUnie en SGP, die net als de andere partijen opgelucht zeiden te zijn dat er geen sprake is geweest van martelingen, is er ook van een doofpot op Defensie geen sprake.
De PVV eiste excuses van PvdA-leider Wouter Bos en PvdA-Tweede Kamerlid Ton Heerts. Heerts werkte mee aan de omstreden publicatie in de Volkskrant en Bos noemde toenmalig Defensieminister Henk Kamp (VVD) na de publicatie geen knip voor de neus waard. PVV-Kamerlid Hero Brinkman noemde de mensen die hadden meegewerkt aan het artikel in het ochtendblad 'landverraders'.
De hele Kamer vond dat het mandaat van de militairen niet goed uitvoerbaar was. Reden voor het bestaan van misverstanden die tot deze verhalen hadden geleid. De Kamer stelde dat het mandaat, dat regelt wat militairen wel en niet mogen doen, bij volgende missies beter moet worden geregeld.
OnthullingDe
Volkskrant
onthulde in november 2006 dat Nederlandse militairen tientallen Iraakse
gevangenen in Al-Muthanna hebben gemarteld. Een cel van de Militaire
Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (MIVD) zou in 2003 'hardhandige
tactische ondervragingen' hebben uitgevoerd. Tijdens de verhoren hadden
de verdachten een stofbril op waardoor ze niets zagen. Afwisselend zijn
ze zonder bril ook blootgesteld aan fel licht. De Irakezen zijn
natgegooid om ze wakker te houden en hun gehoor werd geprikkeld met
‘bijzonder hoge geluidstonen’. De juridisch adviseur die verplicht
aanwezig moet zijn bij dergelijke verhoren, ontbrak. Het ministerie van
Defensie heeft de martelingen bevestigd.
Onderzoek
Toenmalig minister van Defensie Henk Kamp riep een onafhankelijke onderzoekscommissie in het leven onder leiding van oud-SGP-Kamerlid Koos van den Berg.
Lekken
VVD'er Kamp was woedend over het lekken van de informatie en deed aangifte. VVD-leider Mark Rutte stelde dat de linkse partijen het nieuws hadden gelekt naar de Volkskrant om de verkiezingen te beïnvloeden. PvdA-Kamerlid Ton Heerts zou actief informatie hebben vergaard voor het Volkskrant-artikel.
Wederhoor
Kamp bekritiseerde de Volkskrant,
die geen wederhoor gepleegd zou hebben en onvolledig bericht had over
de zaak. Volgens Kamp is de zaak indertijd afgehandeld en de
marechausse achtte een onderzoek onnodig.
Uitleg
Naar aanleiding van de kritiek deed de Volkskrant uit de doeken hoe het artikel tot stand kwam. De krant stelde het gebruik van de term 'martelingen' te betreuren.