Door: Frans Verhagen » Meer columns van Frans Verhagen
Gepubliceerd: maandag 12 november 2007 00:03
Update: maandag 12 november 2007 00:03
Het meest spraakmakende Amerikaanse boek van de afgelopen maanden was The Israel Lobby. De schrijvers ervan, gerespecteerde analisten, hebben twee doelstellingen. Ten eerste laten zien dat het Midden-Oostenbeleid van de Verenigde Staten niet in het Amerikaanse belang is. Ten tweede daarvoor de schuld te leggen bij de machtige Israël lobby. Wat mij betreft, slagen ze in het eerste en minder in het tweede.
In een heldere analyse fileren ze het Amerikaanse beleid, vooral na 1967, toen het een pro-Israëlische draai kreeg. De Amerikaanse belangen zijn eenvoudig: het garanderen van de oliestroom, het voorkomen van wapens van massavernietiging en het dempen van terrorisme. Een middel is voorkomen dat één land de regio domineert. Ze tonen aan dat keuzes vaak niet in dat Amerikaanse belang waren en dat die, al werden ze verwelkomd, evenmin de Israëlische belangen dienden.
Ze kunnen echter niet bewijzen dat de Israël lobby voor die keuzes verantwoordelijk is. Al te vaak concluderen ze dat ‘de enig mogelijke verklaring’ de macht is van de Israël lobby. Dat is een zwaktebod. Want een lobby is niet meer dan dat. Natuurlijk probeert die macht uit te oefenen, maar daar hoeven politici en presidenten zich niets van aan te trekken. Zo had de regering Bush/Cheney de Israël lobby helemaal niet nodig om de desastreuze koers in Irak in te slaan.
Ik deel hun conclusie dat het absoluut noodzakelijk is om de Amerikaanse belangen opnieuw op een rijtje te zetten. Maar je moet ook vaststellen dat lobbyisten – en hun financiële invloed – deel zijn van het Amerikaanse systeem. Hen valt weinig te verwijten. Het zijn de politici die uiteindelijk besluiten. In die context zag ik met genoegen het krediet dat de auteurs Jimmy Carter geven voor diens bereidheid om koppen tegen elkaar te slaan, macht te gebruiken en concessies af te dwingen in Camp David. Een moedig politicus is het beste wapen tegen lobbyisten. Dat kan betekenen dat je verkiezingen verliest. Maar dat is waar de verantwoordelijkheid ligt. Frans
Verhagen
De Israël Lobby door John Mearsheimer en Stephen Walt, uitgeverij Atlas.