Door: Jeroen Bult
Gepubliceerd: maandag 26 november 2007 22:32
Update: maandag 26 november 2007 22:32
De Åland-eilanden, halverwege Finland en Zweden, lijden een autonoom bestaan. Toch moeten ze zich gewoon aan EU-regels houden. Ze mogen hun pruimtabak snus niet meer verkopen.
Eigenzinnigheid kan de bewoners van de Åland-eilanden niet worden ontzegd. Zij hechten aan tradities en zijn bereid deze tot het uiterste te verdedigen. Een van die tradities is de consumptie van snus, een pruimtabak met een hoog nicotinegehalte. Het probleem is echter dat de Europese Commissie de tabak heeft verboden. Alleen Zweden, de zelfbenoemde aartsvader van het tabakspruimen, kreeg toestemming snus te blijven verkopen, het resultaat van een sterke lobby van Stockholm aan de vooravond van de EU-toetreding in 1995. Voor de rest van de EU werden geen uitzonderingen gemaakt. Maar de koppige Ålanders zien daar de logica niet van in.
Eigen vlag
De eilanden, die de ‘toegangspoort’ tot de Botnische Golf markeren, zijn trots op de autonomie die zij genieten binnen Finland. Zij hebben een eigen regering – Helsinki waakt alleen over de buitenlandse politiek, defensie en het financieel-monetair beleid – een eigen vlag en volkslied en kennen Zweeds als voertaal. Fins geldt er eigenlijk als een tweederangstaal. Diep in hun hart voelen de ruim 25.000 eilandbewoners zich Zweeds, maar de geschiedenis bepaalde anders. Finland weigerde Åland na het uitroepen van de onafhankelijkheid in 1917 af te staan aan Zweden, een unanieme wens van de eilanders, maar beloofde wel een grote mate van zelfstandigheid. Helsinki heeft zich sindsdien inderdaad op ‘gepaste’ afstand gehouden, maar Brussel is beslist niet van plan dat voorbeeld te volgen.
Smokkelende veerboten
In mei vorig jaar bepaalde de Commissie dat de Åland-eilanden zich niet aan de Europese regels hebben gehouden. Autonomie binnen Finland betekent nog geen autonomie binnen de EU: de verkoop van snus dient te worden uitgebannen, op straffe van een hoge boete. Tot grote ergernis van de eilanders koos de regering in Helsinki de zijde van het bemoeizuchtige Brussel, dat ook al de jacht aan allerlei bepalingen had onderworpen. Beleidsmakers op de eilanden zinspeelden zelfs op het verlaten van de EU. Dat zou op zich geen unicum zijn: het tot het koninkrijk Denemarken behorende Groenland keerde in 1985 de toenmalige Europese Gemeenschap de rug toe.
Complicerende factor wordt gevormd door de veerboten die in de regio onder de Ålandse vlag varen. Ook zij worden geacht te stoppen met de verkoop van de omstreden tabak. Ferries die in Zweden staan geregistreerd kunnen onverminderd doorgaan met die verkoop. Zullen de Ålandse rederijen nu niet collectief de wijk nemen naar Zweden? Deze oneerlijke concurrentie zal leiden tot een verlies van belastinginkomsten, zo klaagde de Landskapsregering in de Ålandse hoofdstad Mariehamn. En wordt snus ook niet gewoon onder de toonbank verkocht in Denemarken en op het Finse vasteland?
De Commissie vindt dat ze lang genoeg heeft gewacht. Zij maakte onlangs bekend de eilanden daadwerkelijk een boete van twee miljoen euro te zullen opleggen die nog verder kan oplopen. Het Europese Hof in Luxemburg mag het definitieve bedrag vaststellen.
Zou de regering van Åland al met Groenland hebben gebeld?