Door: Peter Schong 
Gepubliceerd: donderdag 24 januari 2008 09:50
Update: donderdag 24 januari 2008 14:42
Canada stopt met de overdracht van gevangenen aan de Afghaanse autoriteiten, omdat ze mogelijk gemarteld worden.
Al in november staakte het leger de overdrachten, melden Amnesty International Canada en de British Columbia Civil Liberties Association, die een brief van de Canadese regering openbaar hebben gemaakt. De mensenrechtenorganisaties hebben de regering gedaagd om het overdrachtsbeleid.
Volgens de Canadese justitie werden de overdrachten in november opgeschort na een rapport van een toezichthouder over martelingen in een Afghaanse gevangenis. Een gevangene verklaarde dat hij was geslagen en had blauwe plekken. In de ruimte waar de mishandeling zou hebben plaatsgevonden werd een elektriciteitskabel en een rubberen buis aangetroffen.
Canada onderzoekt het incident. De gevangenenoverdrachten worden hervat als ‘dat kan in overeenstemming met internationale juridische verplichtingen’, aldus de regering.
Canada heeft 2500 militairen in de provincie Kandahar, de machtsbasis van de Taliban. De conservatieve regering heeft steevast ontkend dat er martelingen plaatsvonden, maar na veel ophef tekenden Canada en Afghanistan in mei vorig jaar een overeenkomst die Canadese functionarissen ongehinderd toegang geven tot gevangenen die door de Canadezen aan de Afghanen zijn overgedragen.
Volgens Amnesty waren de martelingen die na de ondertekening van de overeenkomst hebben plaatsgevonden, te voorkomen. De organisatie zet de rechtszaak tegen de regering door tot de overdrachten voorgoed worden stopgezet.
Nederland
Het Nederlandse ministerie van Defensie heeft geen aanwijzingen dat de Afghanen gevangenen martelen. “Integendeel, maar onze situatie is mogelijk anders dan die van de Canadezen”, zegt woordvoerder Otte Beeksma tegen DePers.nl. “Nederland heeft met de Afghaanse overheid een ‘memorandum of understanding (MoU)’ over de overdracht van gevangenen. Daarin staan garanties en controlemechanismen voor de behandeling. De Nederlandse ambassade, de Afghan Independent Human Rights Commission en het Internationale Rode Kruis controleren dat en bezoeken regelmatig de gevangenen. Amnesty International heeft recentelijk in een rapport bevestigd dat de procedures in de Nederlandse MoU beter lijkt dan die van andere landen.”
Amnesty International bevestigt dat Nederland in Afghanistan 'het beste jongetje van de klas' is wat betreft de overdracht van gevangenen. "Er zijn geen aanwijzingen dat Nederland het niet goed heeft geregeld", zegt woordvoerder Ruud Bosgraaf. "Maar wij zeggen wel: omdat er dus in andere ISAF-landen dingen mis lijken te gaan - behalve Canada waren de Belgen een gevangene kwijtgeraakt - zouden de overdrachten tijdelijk stopgezet moeten worden tot de zaken beter zijn geregeld."
In het in november verschenen rapport meldde Amnesty dat de Nederlandse en Britse legers 'moeilijkheden ondervonden bij het garanderen van onafhankelijk toezicht op gevangenen in Afghaanse hechtenis'. In een brief aan de Tweede Kamer verzekerde minister van Defensie Eimert van Middelkoop in november echter dat er geen beperkingen zijn geweest bij het bezoeken van gevangenen. Een woordvoerder van het ministerie van Buitenlandse Zaken zegt evenmin op de hoogte te zijn van problemen. Volgens Bosgraaf heeft de Nederlandse regering Amnesty ervan overtuigd dat zij 'échte toegang' tot de gedetineerden heeft 'en geen showgevangenis te zien krijgt'.