De bewakers van een vrij internet

Door: Remco Tomesen / Annemieke van Dongen
Gepubliceerd: dinsdag 12 februari 2008 01:03
Update: dinsdag 12 februari 2008 09:18

Een groep met een gedeelde vijand en gemeenschappelijke idealen, met veel geheimzinnigheid omgeven. Het zouden de kenmerken van een terroristische cel kunnen zijn, maar ook van Anonymous, de beweging die plotseling haar gemaskerde gezicht laat zien.

• Maskers in actie tegen een sekte
  
• Demonstratie bij Scientology Kerk
  

Dit weekend doken ze plotseling overal ter wereld op om te protesteren tegen de, in hun ogen, verwerpelijke praktijken van de Scientologykerk. In Amsterdam waren het zestig mannen en vrouwen met maskers, zonnebrillen en zakdoeken voor hun gezicht. In wereldsteden als Londen wel honderden.

Wat is dit voor club? ‘Wij zijn de leraren, de studenten, de rechters en de huisvrouwen. Wij zijn iedereen en niemand’, verklaren ze zelf op het internet.

Zijn de aanhangers van Anonymous, zoals de Amerikaanse televisiezender Fox suggereert, de terroristen van het internet?

Nee, dat zijn ze niet. Al is de vergelijking die Amerikaanse media met terroristen trekken niet onbegrijpelijk, zegt Henk de Vries, een 24-jarige Anonymous-aanhanger die alleen onder deze schuilnaam in de krant wil. Net als terroristische organisaties bestaat de organisatie namelijk uit vele honderden splintergroepjes, met elk hun eigen chatkanalen, groepen en websites op internet. En net als terroristische organisaties hebben de Anonymous-aanhangers één doel voor ogen: totale vrijheid van informatie op het internet. ‘Maar wij gebruiken géén geweld’, benadrukt De Vries, ‘onze oorlog is er een van idealen.’

Met krakers of hackers willen ze niet geassocieerd worden. ‘Trek alsjeblieft nette kleren aan en gedraag je fatsoenlijk in het openbaar’, werd de demonstranten zondag verzocht. De losse groepjes hebben zich sinds een paar weken verenigd tegen één gezamenlijk, min of meer toevallig, doelwit: de Scientologykerk, die een filmpje waarin Tom Cruise met een manische blik in zijn ogen de ideeën van zijn kerk verkondigde, van het web haalde. Die censuur is in strijd met het ideaal van het vrije, ongecensureerde, niet door grote organisaties gemanipuleerde internet.

Dat ze daarbij gebruik maken van een ouderwets chatkanaal (IRC) en allerlei sites in de krochten van het internet, past binnen dit plaatje. Websites als YouTube en MySpace zijn in handen van het grootkapitaal, en voor de echte Anonymous-aanhanger dus vies. Toch laten ze deze opvatting nu langzaam los. ‘Om te winnen van Scientology moeten we samenwerken met de YouTube- en MySpace-generatie’, schrijven aanhangers op een site. Zie hier de generatiekloof binnen de internetgeneratie.

Anonymous heeft wereldwijd zo’n twaalfduizend ‘leden’; mensen – jong en oud – die zich als Anonymous beschouwen en online op dezelfde plaatsen rondhangen. In Nederland zijn dat er ongeveer tweehonderd.

De organisatie opereert in het geheim. Om de leden bij elkaar te krijgen, maakt Anonymous, net als terroristische organisaties, gebruik van stenografie en herkenningsplaatjes, die ze overal op internet plaatst. Alleen leden weten dat een bepaalde afbeelding – bijvoorbeeld een Pokemonfiguur – niet zomaar een plaatje is, maar dat er iets anders achter schuil gaat. ‘Voor de demonstraties van zondag hadden we plaatjes geplaatst waarachter een bestandje met flyers voor de demonstratie zat’, vertelt De Vries. Ook over andere acties informeren leden elkaar via chatkanalen en geheime boodschappen. Hackers van Anonymous legden zo overal ter wereld websites van de Scientology plat en bestookten de organisatie met faxen en telefoontjes.

Een andere overeenkomst met terroristen is de celstructuur, een platte organisatie zonder duidelijke leider. Bij Al-Qaida strijden losse groepjes terroristen, die voor een buitenstaander op onduidelijke manier met elkaar samenhangen, maar die toch met elkaar communiceren. Wie één groepje verslaat, is nog geen stap verder in de totale vernietiging van een terroristische organisatie, die zich steeds opnieuw formeert. Om die reden roept Anonymous haar leden op informatie te decentraliseren: ‘plaats niet alle inhoud op één website, werk met hyperlinks.’

Toch wisten alle nationale groepen dat er zondag wereldwijd een demonstratie tegen de Scientologykerk was. Ook de wereldwijde media worden centraal aangestuurd. Dat gebeurt via een centraal pers-chatkanaal, zegt De Vries. In Nederland volgt één iemand deze cel en stuurt berichten vervolgens door naar de media. De internationale coördinator van de cel bevindt zich volgens hem in de Verenigde Staten.

Naast de wijze van organisatie, doet ook de communicatie van Anonymous aan terroristische groeperingen denken. De gemaskerde mannen in YouTube-filmpjes uiten met vervormde stemmen dreigende taal richting Scientology. ‘We zijn voorbereid op een lange, lange campagne’, klinkt het niet geruststellend.

Is de club wel zo onschuldig als ze lijkt? Of Nederlandse politie- en inlichtingendiensten de organisatie in het vizier houden, is niet bekend. ‘Wij zeggen nooit naar welke organisaties we onderzoek doen’, zegt een voorlichter van de AIVD, ‘maar op het eerste gezicht lijkt Anonymous geen bedreiging voor de nationale veiligheid’.

De Vries: ‘We hebben een serieus doel, namelijk het verdedigen van de vrijheid op internet. Maar we vinden het ook gewoon gezellig om elkaar te treffen’. Nu is daar met de gemeenschappelijke vijand, de Scientologykerk, aanleiding voor. Vroeger troffen de ‘leden’ van Anonymous elkaar alleen online, en was er geen reden elkaar ook in real life te ontmoeten. Nu gaan gesprekken op webpagina’s en in chatruimten vooral over de gemeenschappelijke strijd en de volgende demonstratie, op 3 maart.

Heeft de Anonymous-beweging al een volgende opponent in haar vizier? De Vries: ‘Er zijn al genoeg protesten tegen armoede. Wij strijden vooral vóór het internet’. Wie aan de pijlers van dit medium komt, kan de gemaskerde bewakers verwachten. Voorlopig is Scientology in ieder geval nog niet van ze af, suggereren de filmpjes: ‘We do not forgive. We do not forget. Expect us’.