Gepubliceerd: donderdag 13 maart 2008 20:40
De overwinning in de Iraanse parlementsverkiezingen van vrijdag gaat hoogstwaarschijnlijk naar de conservatieve bondgenoten van president Mahmoud Ahmadinejad. Als de hervormers inderdaad een nederlaag lijden, komt dit vooral doordat veel van hun kandidaten zijn uitgesloten van deelname.
Ongeveer 1700 kandidaten voor de 290 parlementszetels staan niet op het stembiljet, omdat ze volgens een niet-gekozen raad van geestelijken en juristen te weinig loyaal zijn aan de islam en de islamitische revolutie van 1979. Veel van de hervormers die wel mogen meedoen zijn onbekend bij het grote publiek.
De opperste leider van Iran, ayatollah Ali Khamenei, sprak woensdag impliciet zijn steun uit voor de conservatieven. Iraniërs moeten kandidaten steunen die tegen de Verenigde Staten zijn en voor islam en rechtvaardigheid, zei hij. Daarmee maakte hij de hervormers verdacht, die vaak streven naar betere banden met het Westen. Khamenei vertegenwoordigt het opperste gezag in Iran, wat betreft religieuze én staatsaangelegenheden.
Hervormers zijn verdeeld over de beste tactiek. Sommigen hebben besloten de verkiezingen te boycotten. Anderen gaan stemmen, hoewel ook zij ze zeggen dat de verkiezingen oneerlijk zijn. Weer anderen doen hun best om zoveel mogelijk hervormingsgezinde kiezers in de stemlokalen te krijgen, zodat in ieder geval een oppositie van aanzienlijke omvang in het parlement kan plaatsnemen.
De campagnes, die donderdag eindigden, waren sober. De bondgenoten van Ahmadinejad kunnen op een overwinning rekenen, maar populair zijn ze niet. Iraniërs zijn ontevreden over de hoge inflatie en werkloosheid. Ook sommige conservatieven hebben genoeg van Ahmadinejad. Ze zeggen dat diens felle retoriek gericht tegen het Westen de Iraanse belangen geen goed heeft gedaan en dat hij gematigde conservatieven niet bij zijn regering betrekt. Maar de gematigde conservatieven hebben zich niet verenigd tegen Ahmadinejad.
De opkomst bepaalt in hoge mate de uitslag. In 2004 boekten de conservatieven een grote overwinning; ook toen waren veel hervormers uitgesloten van deelname. De opkomst was zo'n 51 procent. Bij eerdere verkiezingen gewonnen door hervormers was de opkomst tegen de 80 procent. Hervormers zeggen dan ook dat zij de steun hebben van een zwijgende meerderheid. Volgens het staatspersbureau Irna zal de opkomst in de hoofdstad Teheran ongeveer 50 procent zijn en in andere grote steden ongeveer 60.