Door: Jaap van Deurzen
Gepubliceerd: dinsdag 8 april 2008 15:26
Update: vrijdag 18 april 2008 12:29
Ondanks pogingen om de papaverteelt tegen te gaan, stijgt de opiumproductie in Afghanistan. Het gebrek aan alternatieven zorgt voor spanningen die ook de Nederlandse militairen voelen.
Deh rawod
De lucht boven de Afghaanse stad Deh Rawod is strak blauw. Overal om ons heen liggen papavervelden. Zo ver het oog reikt. Boeren zijn bezig met het bewerken van het land. In de verte schuifelt een groepje in blauwe boerka’s geklede vrouwen als schichtige schimmen voorbij. De zon schijnt fel op het mozaïek van lemen quala’s. Het lijkt een tafereel uit een oosters sprookje.
‘Opium!’, zegt een boer grijnzend en houdt een jong plantje omhoog. Zijn ogen zijn met maskara bewerkt. Hij heeft een spierwit, gaaf gebit. ‘Hier leef ik van. Als dit verdwijnt, ben ik mijn inkomen kwijt.’
Aan alternatieve gewassen heeft hij wel gedacht. Fruit, saffraan, papavers, het is hem om het even. Zolang zijn kinderen maar te eten krijgen. Maar van de provinciale overheid verwacht hij geen hulp.
‘De bestuurders hier zijn corrupt. Als je ze betaalt, laten ze je met rust. Ik ben maar een klein boertje, ik heb geen geld. Als mijn velden worden omgeploegd, ben ik failliet.’ Wie ik ook spreek, iedereen vertelt hetzelfde verhaal.
Vernietigingscampagnes
Zo’n twee miljoen Afghanen zijn direct of indirect afhankelijk van de papaverteelt. Papavers vormen de grondstof voor opium en heroïne. Ondanks alle vernietigingscampagnes van de afgelopen jaren is er nog steeds geen daling bereikt van de opiumproductie. Sterker nog, de oogst van 2007 brak alle records. Afghanistan levert volgens de experts meer dan 90 procent van de wereldproductie aan opiumproducten.
De slechte economische toestand in Afghanistan is volgens de drugsonderzoekers de voornaamste oorzaak dat de opiumproductie stijgt. Toch gaat president Karzai van Afghanistan door met zijn ‘jihad’ tegen de papavers. Maar die strijd heeft wel alle kenmerken van een Don Quichottegevecht.
De verhalen over lokale autoriteiten die betrokken zijn bij de papaverteelt zijn legio. Rijke boeren zouden de vernietiging van hun oogst gewoon afkopen. Voor de minder draagkrachtigen gaat die vlieger niet op.
Gouveneur Asadullah Hamdam van Uruzgan ontkent het niet. Hamdam is een sympathieke, westers geklede man. Hij heeft net geprobeerd een groep dorpsoudsten het verdelgingsbeleid uit te leggen. Er wordt vergaderd op de Hollandse basis Camp Hadrian in Deh Rawod. ‘Ik heb geprobeerd om de mensen te overtuigen geen papavers meer te verbouwen. We zijn nu bezig met een programma voor alternatieve gewassen. Nederland helpt ons daarbij. We komen er wel’, zegt Hamdam in perfect Engels.
Fruitbomen
Deze winter zijn inderdaad ruim 100.000 kersen-, amandel- en abrikozenbomen geplant, afkomstig uit de regio Kabul. Het fruit is geschikt om te drogen en is bestemd voor de lokale markt. Afghaanse organisaties hebben de fruitbomen afgelopen winter verdeeld over ongeveer 10.000 gezinnen en 500 tot 600 ondernemers. Het fruitbomenproject is een initiatief van het ministerie van Buitenlandse Zaken, dat 1,4 miljoen euro bijdraagt.
Toch worden de acties van de verdelgingsteams met argusogen bekeken. Met grote stokken worden de papaverplanten omver gemaaid. De soldaten rijden met lompe, vierwielige motoren de velden in en ploegen ze om. Een helikopter houdt vanuit de lucht de boel beneden in de gaten. De stemming is nerveus. Soms worden de soldaten plotseling vanuit het niets beschoten.
‘In extreme gevallen moeten we de teams beschermen’, zegt defensievoorlichtster Marloes Visser. ‘Nee, daar maak je je niet populair mee.’ De Nederlandse troepen in Uruzgan krijgen het op dit moment hard voor hun kiezen. De film van Geert Wilders zou volgens de taliban een rol spelen, maar ook de vernietiging van de papavervelden valt in verkeerde aarde.
Bij aanslagen met bermbommen vallen slachtoffers. Ridderkerker Ronald van Dort (26) raakte bij een aanslag zwaar gewond en verloor beide benen. In de buurt van de aanslag was een verdelgingsteam aan de slag. Volgens minister van Defensie Van Middelkoop was de coördinatie tussen het team en de Nederlandse militairen belabberd. ‘Waar we zo bang voor waren, is nu werkelijkheid geworden. Nog één patrouille voor hij terug naar Nederland zou komen. Net je wiel op een verkeerde plek en door een laffe bom… heel je leven naar de kloten!’, schrijft Ronalds zus op haar Hyves-pagina.
Hearts and minds
Jorrit Kamminga van de internationale denktank Senlis Council windt er geen doekjes om: ‘Er gaan nog veel meer Nederlandse slachtoffers vallen. De belangen van de drugshandelaren zijn enorm. Het vernietigen van de papavers is de stomste strategie die je kunt volgen. Hier win je geen hearts and minds mee. De armste boeren hebben vanwege het gebrek aan alternatieven maar twee opties. Of verhongeren, of doorgaan met de teelt van papavers. Dat is dus een makkelijke keuze als je een gezin hebt te voeden. Er zijn wel een aantal compensatieregelingen beloofd, maar die zijn nooit van de grond gekomen.’
Minister Bert Koenders van Ontwikkelingssamenwerking is tegen vernietiging zonder alternatieven. Maar ook hij is afhankelijk van het souvereine besluit van de Afghaanse president Karzai. Het liefst zou Koenders Uruzgan omtoveren in een soort Betuwe. Maar dat kost tijd en geld. En daar ontbreekt het aan.
Voor de bouw van het kantoor van de Counter Narcotics Police Afghanistan in de provinciehoofdstad Tarin Kowt, heeft ons land 1,3 miljoen dollar uitgetrokken.
Oorlogsleed
De Amerikanen en de Britten dringen aan op hardere antidrugs-maatregelen. Het dreigement om de papavervelden ook chemisch vanuit de lucht te vernietigen is nog niet uitgevoerd. Maar wat niet is kan nog komen.
Jorrit Kamminga van internationale denktank Senlis Council houdt zijn hart vast: ‘Die strategie is in Colombia de afgelopen jaren totaal mislukt. Los van het feit dat je daarna moeilijk andere gewassen kunt verbouwen, zou chemische vernietiging ook nog eens een negatieve psychologische werking hebben. De bevolking zou weer het idee hebben gebombardeerd te worden. En de Afghanen hebben al heel wat oorlogsleed meegemaakt.’
De vraag is alleen: wat moet je dan? Het is een feit dat met de opbreng-sten van de papaverteelt onder andere het internationale terrorisme wordt gefinancierd.
Jorrit Kamminga: ‘Gebruik de papaverteelt niet om heroïne te maken, maar om medicijnen te produceren, zoals morfine. Streng gecontroleerd natuurlijk. Je krijgt dan Afghaanse morfine die geëxporteerd kan worden naar landen als Italië en Duitsland, waar ze een tekort hebben. Natuurlijk lekt er dan opium weg naar het illegale circuit, maar alles is beter dan de huidige situatie.’ PAls mijn papaver–velden worden omgeploegd,
ben ik faillietHuzaar Ronald van Dort (26) verloor door een bermbom beide benen