Band moet groeien

Door: Djoeke Veeninga
Gepubliceerd: maandag 19 mei 2008 21:10
Update: dinsdag 20 mei 2008 09:32

Verslaggevers gaan op zoek naar de zon- en schaduwkanten van de globalisering, met de Chinese expansie als rode draad. Looking for Mr Li, in samenwerking met de VPRO en de Wereldomroep.

De speurtocht naar de Chinees-Indiase relatie voert naar Agra. In die stad staat de Taj Mahal. Het wordt wel het mooiste gebouw ter wereld genoemd. Een mogolvorst liet het wit marmeren mausoleum in de zeventiende eeuw voor zijn overleden vrouw bouwen. Een symbool van grote liefde.

De Chinese en Indiase regeringen riepen 2007 uit tot het ‘Jaar van vriendschap door toerisme’. Het is een van de manieren waarop de twee landen warmere banden proberen te krijgen. Jaarlijks reizen 17 miljoen Chinezen naar het buitenland. De Taj is de grootste toeristische attractie in India, maar waar zijn de nieuwe Chinese vrienden? We vinden er Koreanen, Japanners, Cambodjanen, Taiwanezen. Geen enkele Chinees.

Alice Wang is het plaatsvervangend hoofd van het Chinese Bureau voor Toerisme in Delhi. Dat is vorig jaar geopend. De vriendschapsband door toerisme is heel pril, constateert ze dan ook. Jaarlijks reizen 500.000 Indiërs naar China. Er komen maar 50.000 Chinezen naar India. Slechts een klein gedeelte van beide groepen is toerist.

China is dus tien keer aantrekkelijker voor Indiërs dan India voor Chinezen. Dat komt doordat Indiase zakenmensen hun ruwe materiaal en andere handel daar halen. En omdat China een aantrekkelijk toeristenland is, vol goede hotels in alle prijsklassen, met een goede infrastructuur. Terwijl een Chinees in India, zegt Alice Wang, minimaal tweehonderd dollar betaalt voor een goede hotelkamer. Ook moet hij in dat hotel eten, of in een ander duur restaurant, want de hygiëne van mindere etablissementen is bedroevend.

Bovendien, zodra de Chinese toerist een stap naar buiten zet, komt hij in de normale Indiase rotzooi terecht. Geen stoepen, overal vuil, hitte en stank. Mensen die zomaar overal plassen en poepen. ‘Chinezen zijn niet zoals Europeanen’, zegt Wang. ‘Die vinden het leuk en avontuurlijk om rond te reizen. Chinezen zijn als Amerikanen. Ze willen het goed hebben en waar voor hun geld krijgen.’

Wel merkt ze dat Chinezen nieuwsgierig naar India worden nu de twee landen zo vaak in een adem genoemd worden als de nieuwe economische groeiers van Azië. ‘Ze weten dat India arm is. Ze vinden het interessant dat hier ook heel rijken zijn.’ En ze willen met eigen ogen zien wat democratie en vrijheid is.

Alice Wang heeft daar haar eigen ideeën over. ‘Wat voor vrijheid is dat?’, vraagt ze dan aan Indiase collega’s. ‘Met jullie kastensysteem? Is jullie gearrangeerde huwelijk vrijheid? Is het vrijheid dat iedereen zo laks is dat leraren niet komen opdagen in de klas? Dat je afval overal neergooit? De overheid is hier te zwak. Daarom worden goede plannen niet uitgevoerd.’

De Indiase collega’s zijn het vaak met haar eens dat de gebrekkig functionerende overheid een obstakel voor ontwikkeling is. Tegelijkertijd hoor je veel mensen hier optimistisch zeggen dat India uiteindelijk op gelijke voet met China zal komen. En dat het een betere en stabielere ontwikkeling zal zijn, gefundeerd op democratie en vrijheid.